OWE 9 & 10
Samenvatting van de tentamenstof
Kim van Els (student)
[21-09-2023]
,Inhoud
1. Anatomie en Fysiologie......................................................................................................................2
1.1 Peritonitis.....................................................................................................................................2
1.3 Ileus.............................................................................................................................................4
2. Werkgroep Lesstof.............................................................................................................................6
2.1 Zelfmanagement..........................................................................................................................6
2.2 SEMAS..........................................................................................................................................7
2.3 Zorgplan opstellen.....................................................................................................................12
2.4 Rapporteren...............................................................................................................................15
2.5 Verpleegkundig leiderschap.......................................................................................................24
2.3 Samenwerken............................................................................................................................30
2.6 Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen zorg (WKKGZ)................................................................35
3. Verpleegtechnische vaardigheden...................................................................................................36
3.1 Venapunctie...............................................................................................................................36
3.2 Infusie........................................................................................................................................43
4. Bronnenlijst......................................................................................................................................50
, 1. Anatomie en Fysiologie
1.1 Peritonitis
Leerdoelen:
De student kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis.
Peritoneum
Het peritoneum (buikvlies) bekleedt de vrije buikholte en vrijwel alle organen die zich hierin
bevinden. Wanneer het peritoneum ontstoken raakt noemen we dit een peritonitis, ook wel
een buikvliesontsteking genoemd. Een peritonitis kan vele oorzaken hebben en kan zich op
een bepaalde plek manifesteren (lokale peritonitis, hier start het vaak mee) of het hele
buikvlies betreffen (algehele peritonitis, de lokale ontsteking heeft zich uitgebreid). Omdat bij
een algehele peritonitis het hele buikvlies ontstoken is, is het ziektebeeld hierbij ernstig, met
daarbij hoge koorts.
De ontstekingsreactie van het peritoneum die zich ter plekke ontwikkelt, ontstaat meestal
met als DOEL een ziekteproces in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te
dammen. En vaak lukt het, dit gebeurt dan met behulp van infiltraatvorming.
Infiltraat: Een infiltraat is vaak te voelen als vaste pijnlijke weerstand. Meestal
verdwijnt dit binnen 24-72 uur en is de patiënt herstelt.
Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom een ontstoken blinde darm
en die dus rechtsonder in de buik voelbaar is.
De oorzaken voor een peritonitis:
Ontstekingen in andere organen, zoals: een ontsteking van de blindedarm, dikke darm,
galblaas of een acute ontsteking van de eileider.
Bloed in de buikholte, zoals: bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, na het barsten
van een cyste, scheur in de milt, lever of andere organen (zoals bij een ongeluk), of bij het
barsten van een bloedvat.
Perforatie van de maag- of darmwand. Hierdoor komt de inhoud van de darm of mag in de
buikholte terecht waardoor het buikvlies kan gaan ontsteken.
Hematogeen: via de hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën
(primaire peritonitis): dit komt in verhouding tot andere oorzaken weinig voor, in feite alleen
bij sterk verminderde weerstand.
Klachten bij peritonitis:
Hevige buikpijn (deze wordt erger bij diep
zuchten). Voelen en kloppen van de buik
maakt de pijn erger. Ook kan er
misselijkheid, braken en koorts bij komen
kijken.
Psoasfenomeen:
Wanneer de pijn verergert als de patiënt
op de linker zijde ligt en hyperextensie van
het rechter been/heupgewricht uitvoert,
test de patiënt positief op peritonitis.
, Defense musculaire:
Betekend letterlijk het terugvechten via spieraanspanning. Omdat bewegen van het
peritoneum erg pijnlijk is, heeft de defense musculaire als doel om te voorkomen dat deze
beweegt. Door het aanspannen wordt het bewegen van het buikvlies in feite voorkomen. De
intensiteit van defense musculaire hangt af van de ernst van de peritonitis. Bij ernstige
peritonitis kan de buik dus keihard worden. Dit is een belangrijk symptoom, maar kan
uitblijven bij ouderen en kinderen.
Complicaties
Bij een algehele peritonitis is er een grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in
de buikholte wegstroomt naar de laagstgelegen delen. Bij een liggende houding komt dit
vocht in de ruimte onder het middenrif en het cavum Douglasi. Het vocht kan daar makkelijk
komen door ligging van ophangbanden van darmdelen en door de adembewegingen. Er
kunnen zich hier dan abcessen ontwikkelen.
Subfrenisch abces (onder middenrif): is door ligging moeilijk te diagnosticeren en
behandelen.
Abces in cavum Douglasi kan met behulp van rectaal toucher worden vastgesteld,
daarna worden geopend en gedraineerd.
Een sepsis kan dit beeld begeleiden: 30% van deze patiënten overlijdt.
Onderzoek:
Voelen waar de pijn zit, bloedonderzoek, echografie of een CT-scan. De pijn kan worden
gelokaliseerd door de patiënt te laten hoesten, palpatie, percussie, loslaatpijn: Sloom
indrukken en snel loslaten van de buik. Punt van MC Burney: 1/3 van de lijn tussen de
voorste bekkenwand en navel, rechts.
Behandeling:
Geen pijnstillers worden gegeven voordat diagnose is gesteld,
Niet gegeten of gedronken worden, maagsonde wordt gegeven.
Onmiddellijk antibiotica toedienen (parenteraal), ook vocht- en elektrolytentekort per
infuus aanvullen. Ook infuus met plasma verlagend middel geven, waardoor vocht in
bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van buikholte met fysiologisch zout via laparotomie.
Zeer intensieve begeleiding bij ernstige peritonitispatiënt, zodat verpleging op IC
plaatsvindt.
Bestrijden van shock
Veroorzakende aandoening behandelen (zoals het verwijderen van de ontstoken
blindedarm).
Acute buik
Een acute buik ontstaat wanneer het niet lukt om de ontsteking in te dammen. Dit is
afhankelijk van de weerstand van de patiënt en uiteraard van de virulentie van de betrokken
bacteriën. Er ontstaat een algehele peritonitis, de patiënt wordt zieker en de verschijnselen
die hiermee gepaard gaan vormen samen het syndroom: De acute buik.
De acute buik kenmerkt zich door de volgende verschijnselen:
Samenvatting van de tentamenstof
Kim van Els (student)
[21-09-2023]
,Inhoud
1. Anatomie en Fysiologie......................................................................................................................2
1.1 Peritonitis.....................................................................................................................................2
1.3 Ileus.............................................................................................................................................4
2. Werkgroep Lesstof.............................................................................................................................6
2.1 Zelfmanagement..........................................................................................................................6
2.2 SEMAS..........................................................................................................................................7
2.3 Zorgplan opstellen.....................................................................................................................12
2.4 Rapporteren...............................................................................................................................15
2.5 Verpleegkundig leiderschap.......................................................................................................24
2.3 Samenwerken............................................................................................................................30
2.6 Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen zorg (WKKGZ)................................................................35
3. Verpleegtechnische vaardigheden...................................................................................................36
3.1 Venapunctie...............................................................................................................................36
3.2 Infusie........................................................................................................................................43
4. Bronnenlijst......................................................................................................................................50
, 1. Anatomie en Fysiologie
1.1 Peritonitis
Leerdoelen:
De student kan uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Kan de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Weet welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij peritonitis.
Peritoneum
Het peritoneum (buikvlies) bekleedt de vrije buikholte en vrijwel alle organen die zich hierin
bevinden. Wanneer het peritoneum ontstoken raakt noemen we dit een peritonitis, ook wel
een buikvliesontsteking genoemd. Een peritonitis kan vele oorzaken hebben en kan zich op
een bepaalde plek manifesteren (lokale peritonitis, hier start het vaak mee) of het hele
buikvlies betreffen (algehele peritonitis, de lokale ontsteking heeft zich uitgebreid). Omdat bij
een algehele peritonitis het hele buikvlies ontstoken is, is het ziektebeeld hierbij ernstig, met
daarbij hoge koorts.
De ontstekingsreactie van het peritoneum die zich ter plekke ontwikkelt, ontstaat meestal
met als DOEL een ziekteproces in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te
dammen. En vaak lukt het, dit gebeurt dan met behulp van infiltraatvorming.
Infiltraat: Een infiltraat is vaak te voelen als vaste pijnlijke weerstand. Meestal
verdwijnt dit binnen 24-72 uur en is de patiënt herstelt.
Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom een ontstoken blinde darm
en die dus rechtsonder in de buik voelbaar is.
De oorzaken voor een peritonitis:
Ontstekingen in andere organen, zoals: een ontsteking van de blindedarm, dikke darm,
galblaas of een acute ontsteking van de eileider.
Bloed in de buikholte, zoals: bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, na het barsten
van een cyste, scheur in de milt, lever of andere organen (zoals bij een ongeluk), of bij het
barsten van een bloedvat.
Perforatie van de maag- of darmwand. Hierdoor komt de inhoud van de darm of mag in de
buikholte terecht waardoor het buikvlies kan gaan ontsteken.
Hematogeen: via de hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën
(primaire peritonitis): dit komt in verhouding tot andere oorzaken weinig voor, in feite alleen
bij sterk verminderde weerstand.
Klachten bij peritonitis:
Hevige buikpijn (deze wordt erger bij diep
zuchten). Voelen en kloppen van de buik
maakt de pijn erger. Ook kan er
misselijkheid, braken en koorts bij komen
kijken.
Psoasfenomeen:
Wanneer de pijn verergert als de patiënt
op de linker zijde ligt en hyperextensie van
het rechter been/heupgewricht uitvoert,
test de patiënt positief op peritonitis.
, Defense musculaire:
Betekend letterlijk het terugvechten via spieraanspanning. Omdat bewegen van het
peritoneum erg pijnlijk is, heeft de defense musculaire als doel om te voorkomen dat deze
beweegt. Door het aanspannen wordt het bewegen van het buikvlies in feite voorkomen. De
intensiteit van defense musculaire hangt af van de ernst van de peritonitis. Bij ernstige
peritonitis kan de buik dus keihard worden. Dit is een belangrijk symptoom, maar kan
uitblijven bij ouderen en kinderen.
Complicaties
Bij een algehele peritonitis is er een grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in
de buikholte wegstroomt naar de laagstgelegen delen. Bij een liggende houding komt dit
vocht in de ruimte onder het middenrif en het cavum Douglasi. Het vocht kan daar makkelijk
komen door ligging van ophangbanden van darmdelen en door de adembewegingen. Er
kunnen zich hier dan abcessen ontwikkelen.
Subfrenisch abces (onder middenrif): is door ligging moeilijk te diagnosticeren en
behandelen.
Abces in cavum Douglasi kan met behulp van rectaal toucher worden vastgesteld,
daarna worden geopend en gedraineerd.
Een sepsis kan dit beeld begeleiden: 30% van deze patiënten overlijdt.
Onderzoek:
Voelen waar de pijn zit, bloedonderzoek, echografie of een CT-scan. De pijn kan worden
gelokaliseerd door de patiënt te laten hoesten, palpatie, percussie, loslaatpijn: Sloom
indrukken en snel loslaten van de buik. Punt van MC Burney: 1/3 van de lijn tussen de
voorste bekkenwand en navel, rechts.
Behandeling:
Geen pijnstillers worden gegeven voordat diagnose is gesteld,
Niet gegeten of gedronken worden, maagsonde wordt gegeven.
Onmiddellijk antibiotica toedienen (parenteraal), ook vocht- en elektrolytentekort per
infuus aanvullen. Ook infuus met plasma verlagend middel geven, waardoor vocht in
bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van buikholte met fysiologisch zout via laparotomie.
Zeer intensieve begeleiding bij ernstige peritonitispatiënt, zodat verpleging op IC
plaatsvindt.
Bestrijden van shock
Veroorzakende aandoening behandelen (zoals het verwijderen van de ontstoken
blindedarm).
Acute buik
Een acute buik ontstaat wanneer het niet lukt om de ontsteking in te dammen. Dit is
afhankelijk van de weerstand van de patiënt en uiteraard van de virulentie van de betrokken
bacteriën. Er ontstaat een algehele peritonitis, de patiënt wordt zieker en de verschijnselen
die hiermee gepaard gaan vormen samen het syndroom: De acute buik.
De acute buik kenmerkt zich door de volgende verschijnselen:
