Samenvatting publieke
managers & leiderschap
Inhoudsopgave
Week 1 - Lecture 1......................................................................................................................................... 2
Van Wart: hoofdstuk 1 theories and approaches to leadership........................................................................10
Van Wart: hoofdstuk 2 understanding theories of leadership and leadership styles........................................13
Week 2 Lecture 2......................................................................................................................................... 19
Van Wart: hoofdstuk 3 early management, trait, stratified systems, and transactionele theories..................31
Van Wart: hoofdstuk 4 charismatic and transformational approaches............................................................35
Van Wart: hoofdstuk 5 distributed approaches to leadership...........................................................................38
Week 3 Lecture 3......................................................................................................................................... 42
Van Wart: hoofdstuk 6 ethics-based leadership theories..................................................................................51
Van Wart: hoofdstuk 7 leadership approaches focusing on influence, attribution and a changing environment
............................................................................................................................................................................53
Van Wart: hoofdstuk 8 competency-based leadership approaches..................................................................56
Week 4 Lecture 4......................................................................................................................................... 58
Van Wart: hoofdstuk 9 traits that contribute to leader effectiveness...............................................................66
Van Wart: hoofdstuk 10 skills that contribute to leader effectiveness..............................................................69
Van Wart: hoofdstuk 15 leadership development and evaluation....................................................................69
Week 5 Lecture 5......................................................................................................................................... 70
Mumford et al. de strataplex van leiderschapsvaardigheden: vereisten voor leiderschapsvaardigheden op
verschillende organsiaties..................................................................................................................................78
De Rue et al. wie zal leiden en wie zal volgen....................................................................................................81
Uhl-Bien et al. complexiteitsleiderschap theorie................................................................................................84
Week 6 Lecture 6......................................................................................................................................... 87
Uhr. Leiderschapsidealen als belemmeringen voor efficiëntie samenwerking tijdens noodsituaties en rampen
............................................................................................................................................................................93
Van Wart en Kapacu. Competenties voor crisisbeheer......................................................................................98
Cannaerts. Crisiscommunicatie in publieke noodsituaties: perspectieven van meerdere belanghebbenden. 104
Week 7 Lecture 7....................................................................................................................................... 108
Meijer. Van heldinnovatoren naar gedistribueerd heldendom: een diepgaande analyse van de rol van
individuen bij innovatie in de publieke sector..................................................................................................113
Wart. Integratief publiek leiderschap: katalyseren van samenwerking om publieke waarde te creëren.......116
Moynihan et al.................................................................................................................................................119
, Week 1
Week 1 - Lecture 1
Transformationeel leiderschap = leiders zorgen ervoor dat medewerkers (volgers) zich
committeren door hen aan te moedigen, te inspireren en zich om hun welzijn bekommeren.
- Ze behalen resultaten door proactief de werkomgeving en relaties te transformeren
Transactionele leiders = betalen werknemers om hun inzet te verkrijgen of door sancties op
te leggen aan werknemers die niet naar wens presteren en nalatig zijn in hun
werkzaamheden
Werkklimaat = percepties die individuen hebben over hoe hun lokale werkeenheid wordt
beheerd en hoe effectief zij en hun dagelijkste collega’s op het werk samenwerken. Klimaat
staat meer op de voorgrond van de percepties van organisatieleden dan cultuur
Cultuur = bevindt zich meer op de achtergrond en wordt bepaald door overtuigingen en
waarden
Leiderschap: waar hebben we het over?
- Leiderschap kun je niet los zien van volgelingen en overigens ook niet van de ‘aard
van het werk’
- Zonder volgelingen geen leider
- Meeste leiderschapstheorieën gaan over de relatie tussen leiders en volgelingen en
hoe je als leider in staat bent om te zorgen dat volgelingen iets doen
- Leiderschap is contingent, ofwel het hangt van de situatie af welk type leiderschap
geschikt is
- Leiderschap omvat verschillende competenties
Je kan het over werknemers hebben, kiezers en volgelingen.
Maakt uit of je het hebt over organisatiecontext, uitvoering, politiek of nieuwe ideeën
genereren.
Leiderschap zie je op klein niveau, groot niveau en ook politiek niveau
Soorten typen leiders
- Politiek leiderschap (rutte)
- Administratief leiderschap (gemeentesecretaris Rotterdam)
- Maatschappelijk (civic) leiderschap (leiders omtrent milieu- en sociaal activisme)
, o Kick out zwarte piet
o Farmer fonds
Politiek leiderschap vraagt andere competentie over maatschappelijk leiderschap.
Leiderschap kan tot verschillende manier van uiting komen. Het maakt het dus lastig om
over 1 theorie te praten omdat het veel variaties heeft maakt het complex
Hoe definiëren we leiderschap
- Rainey: Met leiderschap bedoelen de meeste mensen het vermogen van iemand om
mensen te leiden en te stimuleren om doelen te bereiken.
- Gary Yukl: het proces van het beïnvloeden van anderen om te begrijpen en overeen
te komen wat er gedaan moet worden en hoe het gedaan moet worden en het
proces van het faciliteren van individuele en collectieve inspanningen om
gezamenlijke doelen te bereiken.
Van wart definitie leiderschap:
- Leiderschap gaat in eerste plaats om te zorgen dat er resultaat is, wat hebben we aan
leiders als het niks oplevert?
- Gaat ook om het ontwikkelen van support van volgelingen, je moet mensen mee
krijgen en ondersteunen om resultaat te bereiken, zorg dat mensen dingen doen
- Je moet er ook voor zorgen hoe je jouw organisatie in verbinding krijgt met een
bredere omgeving, je staat niet op jezelf als organisatie maar je hebt te maken met
andere afdelingen binnen je organisatie, stakeholders (vooral bij politiek leiderschap)
- Als we kijken naar administratief leiderschap in publieke context gaat het om
diensten die je levert aan klanten of burgers. In een democratische samenleving doe
je het niet voor jezelf, maar je werkt voor de burger. Gaat om service focus
Leider: kent veranderdimensie of aspect. Hanteert een visie om organisatieveranderingen
van verschillende ordes in gang te zetten
Manager: heeft een korte termijn visie en zijn/haar taken zijn op koste termijn gericht. Meer
operationele focus
Een leider heeft verschillende competenties
3 belangrijke domeinen: Verandering speelt dwars door de 3 domeinen
- Taken = kan je mensen informeren, delegeren, kan je monitoren dat het werk wat
moet gebeuren ook gebeurt
- Mensen = je wil je mensen betrekken en hun mening horen. Hoe krijg je mensen mee
in groepswerk
- Organisatie = wat gebeurt er in de omgeving, hoe kunnen we op de lange termijn
plannen, wat is onze missie, in welk netwerk zitten wij, wat betekent een verandering
binnen onze organisatie
, Het begrip leiderschapsstijl
- Gaat om analyseniveau
- Laagste niveau van kijken naar leiderschap is ‘analyse van taken’
- Daaropvolgende niveau is niveau van ‘behavior, traits and skills’
- En daarop volgt leiderschapsstijl
- Een stijl is een cluster van leidersgedragingen van gemiddelde grootte die wordt
gebruikt om feitelijke of ideale leiderspatronen te beschrijven of voor te schrijven.
Voorbeeld:
- McGregor X en Y
- X = gaat uit van het negatieve hoe mensen handelen, mensen zijn lui. Je moet sturen
om tot een gewenst gedrag te komen
- Y = gaat uit van een positief mensbeeld, meer faciliteren om tot gewenst gedrag te
komen
Leiderschapsstijlen in van Wart
HF 2
- Laissez faire style = niet veel mee bemoeien
- Directive style = hoort bij theorie x. Ik geef jou opdrachten, actief aansturen/regelen
- Supportive style = veel ondersteuning geven, motiveren, zelf meedoen
- Participatieve style = als leidinggevende probeer je volgers te laten meepraten
- Delegative style = zoveel mogelijk overlaat en delegeer aan anderen
- Achievement oriented style = mensen uitdagen om beste uit zichzelf te halen
- Inspirational style = gebaseerd op inspiratie (vb. poster boven je bed)
- Strategic style = hoe behaal je doelen als organisatie
- Collaborative style = gebaseerd op samenwerking, hoe zorg je dat organisaties
samenwerken
- Combined style = afhankelijk van de situatie kan je veel dingen met elkaar mengen
Deze stijlen vragen om verschillende behavioral competenties
Boven de stijlen is er sprake van leiderschapstheorieën die impliceren in welke situatie een
bepaalde stijl van toepassing is. Deze theorieën vatten stijlen dus in kader.
managers & leiderschap
Inhoudsopgave
Week 1 - Lecture 1......................................................................................................................................... 2
Van Wart: hoofdstuk 1 theories and approaches to leadership........................................................................10
Van Wart: hoofdstuk 2 understanding theories of leadership and leadership styles........................................13
Week 2 Lecture 2......................................................................................................................................... 19
Van Wart: hoofdstuk 3 early management, trait, stratified systems, and transactionele theories..................31
Van Wart: hoofdstuk 4 charismatic and transformational approaches............................................................35
Van Wart: hoofdstuk 5 distributed approaches to leadership...........................................................................38
Week 3 Lecture 3......................................................................................................................................... 42
Van Wart: hoofdstuk 6 ethics-based leadership theories..................................................................................51
Van Wart: hoofdstuk 7 leadership approaches focusing on influence, attribution and a changing environment
............................................................................................................................................................................53
Van Wart: hoofdstuk 8 competency-based leadership approaches..................................................................56
Week 4 Lecture 4......................................................................................................................................... 58
Van Wart: hoofdstuk 9 traits that contribute to leader effectiveness...............................................................66
Van Wart: hoofdstuk 10 skills that contribute to leader effectiveness..............................................................69
Van Wart: hoofdstuk 15 leadership development and evaluation....................................................................69
Week 5 Lecture 5......................................................................................................................................... 70
Mumford et al. de strataplex van leiderschapsvaardigheden: vereisten voor leiderschapsvaardigheden op
verschillende organsiaties..................................................................................................................................78
De Rue et al. wie zal leiden en wie zal volgen....................................................................................................81
Uhl-Bien et al. complexiteitsleiderschap theorie................................................................................................84
Week 6 Lecture 6......................................................................................................................................... 87
Uhr. Leiderschapsidealen als belemmeringen voor efficiëntie samenwerking tijdens noodsituaties en rampen
............................................................................................................................................................................93
Van Wart en Kapacu. Competenties voor crisisbeheer......................................................................................98
Cannaerts. Crisiscommunicatie in publieke noodsituaties: perspectieven van meerdere belanghebbenden. 104
Week 7 Lecture 7....................................................................................................................................... 108
Meijer. Van heldinnovatoren naar gedistribueerd heldendom: een diepgaande analyse van de rol van
individuen bij innovatie in de publieke sector..................................................................................................113
Wart. Integratief publiek leiderschap: katalyseren van samenwerking om publieke waarde te creëren.......116
Moynihan et al.................................................................................................................................................119
, Week 1
Week 1 - Lecture 1
Transformationeel leiderschap = leiders zorgen ervoor dat medewerkers (volgers) zich
committeren door hen aan te moedigen, te inspireren en zich om hun welzijn bekommeren.
- Ze behalen resultaten door proactief de werkomgeving en relaties te transformeren
Transactionele leiders = betalen werknemers om hun inzet te verkrijgen of door sancties op
te leggen aan werknemers die niet naar wens presteren en nalatig zijn in hun
werkzaamheden
Werkklimaat = percepties die individuen hebben over hoe hun lokale werkeenheid wordt
beheerd en hoe effectief zij en hun dagelijkste collega’s op het werk samenwerken. Klimaat
staat meer op de voorgrond van de percepties van organisatieleden dan cultuur
Cultuur = bevindt zich meer op de achtergrond en wordt bepaald door overtuigingen en
waarden
Leiderschap: waar hebben we het over?
- Leiderschap kun je niet los zien van volgelingen en overigens ook niet van de ‘aard
van het werk’
- Zonder volgelingen geen leider
- Meeste leiderschapstheorieën gaan over de relatie tussen leiders en volgelingen en
hoe je als leider in staat bent om te zorgen dat volgelingen iets doen
- Leiderschap is contingent, ofwel het hangt van de situatie af welk type leiderschap
geschikt is
- Leiderschap omvat verschillende competenties
Je kan het over werknemers hebben, kiezers en volgelingen.
Maakt uit of je het hebt over organisatiecontext, uitvoering, politiek of nieuwe ideeën
genereren.
Leiderschap zie je op klein niveau, groot niveau en ook politiek niveau
Soorten typen leiders
- Politiek leiderschap (rutte)
- Administratief leiderschap (gemeentesecretaris Rotterdam)
- Maatschappelijk (civic) leiderschap (leiders omtrent milieu- en sociaal activisme)
, o Kick out zwarte piet
o Farmer fonds
Politiek leiderschap vraagt andere competentie over maatschappelijk leiderschap.
Leiderschap kan tot verschillende manier van uiting komen. Het maakt het dus lastig om
over 1 theorie te praten omdat het veel variaties heeft maakt het complex
Hoe definiëren we leiderschap
- Rainey: Met leiderschap bedoelen de meeste mensen het vermogen van iemand om
mensen te leiden en te stimuleren om doelen te bereiken.
- Gary Yukl: het proces van het beïnvloeden van anderen om te begrijpen en overeen
te komen wat er gedaan moet worden en hoe het gedaan moet worden en het
proces van het faciliteren van individuele en collectieve inspanningen om
gezamenlijke doelen te bereiken.
Van wart definitie leiderschap:
- Leiderschap gaat in eerste plaats om te zorgen dat er resultaat is, wat hebben we aan
leiders als het niks oplevert?
- Gaat ook om het ontwikkelen van support van volgelingen, je moet mensen mee
krijgen en ondersteunen om resultaat te bereiken, zorg dat mensen dingen doen
- Je moet er ook voor zorgen hoe je jouw organisatie in verbinding krijgt met een
bredere omgeving, je staat niet op jezelf als organisatie maar je hebt te maken met
andere afdelingen binnen je organisatie, stakeholders (vooral bij politiek leiderschap)
- Als we kijken naar administratief leiderschap in publieke context gaat het om
diensten die je levert aan klanten of burgers. In een democratische samenleving doe
je het niet voor jezelf, maar je werkt voor de burger. Gaat om service focus
Leider: kent veranderdimensie of aspect. Hanteert een visie om organisatieveranderingen
van verschillende ordes in gang te zetten
Manager: heeft een korte termijn visie en zijn/haar taken zijn op koste termijn gericht. Meer
operationele focus
Een leider heeft verschillende competenties
3 belangrijke domeinen: Verandering speelt dwars door de 3 domeinen
- Taken = kan je mensen informeren, delegeren, kan je monitoren dat het werk wat
moet gebeuren ook gebeurt
- Mensen = je wil je mensen betrekken en hun mening horen. Hoe krijg je mensen mee
in groepswerk
- Organisatie = wat gebeurt er in de omgeving, hoe kunnen we op de lange termijn
plannen, wat is onze missie, in welk netwerk zitten wij, wat betekent een verandering
binnen onze organisatie
, Het begrip leiderschapsstijl
- Gaat om analyseniveau
- Laagste niveau van kijken naar leiderschap is ‘analyse van taken’
- Daaropvolgende niveau is niveau van ‘behavior, traits and skills’
- En daarop volgt leiderschapsstijl
- Een stijl is een cluster van leidersgedragingen van gemiddelde grootte die wordt
gebruikt om feitelijke of ideale leiderspatronen te beschrijven of voor te schrijven.
Voorbeeld:
- McGregor X en Y
- X = gaat uit van het negatieve hoe mensen handelen, mensen zijn lui. Je moet sturen
om tot een gewenst gedrag te komen
- Y = gaat uit van een positief mensbeeld, meer faciliteren om tot gewenst gedrag te
komen
Leiderschapsstijlen in van Wart
HF 2
- Laissez faire style = niet veel mee bemoeien
- Directive style = hoort bij theorie x. Ik geef jou opdrachten, actief aansturen/regelen
- Supportive style = veel ondersteuning geven, motiveren, zelf meedoen
- Participatieve style = als leidinggevende probeer je volgers te laten meepraten
- Delegative style = zoveel mogelijk overlaat en delegeer aan anderen
- Achievement oriented style = mensen uitdagen om beste uit zichzelf te halen
- Inspirational style = gebaseerd op inspiratie (vb. poster boven je bed)
- Strategic style = hoe behaal je doelen als organisatie
- Collaborative style = gebaseerd op samenwerking, hoe zorg je dat organisaties
samenwerken
- Combined style = afhankelijk van de situatie kan je veel dingen met elkaar mengen
Deze stijlen vragen om verschillende behavioral competenties
Boven de stijlen is er sprake van leiderschapstheorieën die impliceren in welke situatie een
bepaalde stijl van toepassing is. Deze theorieën vatten stijlen dus in kader.
