Inleiding Criminologie – Overzicht theorieën
Biologische theorieën
Klassieke biologische theorieën
Theorie van atavisme & fysieke Lombroso Atavisme = criminelen zijn mensen die
kenmerken stap terug in evolutie hebben gezet,
kenmerkt door uiterlijke kenmerken
Meten = weten, hersenen, erfelijkheid
crimineel gedrag
Theorie van fysieke inferioriteit Hooton Criminelen zijn te herkennen aan
fysieke inferioriteit (eugenetische
programma’s)
Theorie van somatotypes Sheldon Endomorph = relaxed, rustig, easy-
going
Mesomorph = hard, gespierd, agressief,
extravert, spanning (probleemjeugd)
Ectomorph = dun, kwetsbaar, gevoelig,
introvert, zorgen maken
Positivisme - Een wetenschappelijke benadering
gestoeld op meten, objectiviteit
(neutraliteit) en causaliteit
Psychobiologische theorieën
Psychobiologische ideeën Wilson Crimineel gedrag kan verklaard worden
door factoren als IQ, voeding en lood
Gedragsgenetische theorieën
Algemene theorie over Invloed van genen op gedrag wordt
erfelijkheid verondersteld
Epigenetische theorieën Invloed van actieve/non-actieve genen
op gedrag wordt verondersteld
Epigenetische studie Brunner MAOA is een belangrijk gen voor hoe
hersenen met elkaar communiceren
(‘disturbed regulation of impulsive
aggression’)
Neurocriminologische theorieën
Neurocriminologische theorie Raine Crimineel gedrag wordt verklaard door
‘lage’ fysiologische arousal in de
hersenen
Biologische theorie voor Buikhuizen Crimineel gedrag wordt verklaard door
crimineel gedrag minder volume en slechtere werking
van de amygdala (emotiecentrum) en
de prefrontale cortex
(controlecentrum) in de hersenen
Age crime curve Moffitt Gewelddadig gedrag lijkt meer voor te
komen wanneer de hersenen nog niet
volledig volgroeid zijn (pubertijd).
, Psychologische theorieën
Psychologische theorieën
‘Antisocial Personality Disorder’ - Psychopathie/sociopathie/antisociale
persoonlijkheid = persoon die
inadequaat gesocialiseerd is. Weinig
liefde in jeugd geen ontwikkeling
empathie (MAOA gen speelt een rol)
‘Attention Deficit and - ADHD is in verschillende onderzoeken in
Hyperactivity Disorder’ verband gebracht met delinquentie.
Hoofdkenmerken zijn: onoplettendheid,
hyperactiviteit en impulsiviteit
Persoonlijkheidstheorieën
PEN-model Eysenck 1.Psychoticisme = egocentrisch; gebrek
aan empathie; agressief
2.Extraversie = sensation seekers
3.Neuroticisme (vs. stabiel) = overreactie
op stress; angstig; humeurig
Big Five model (OCEAN) Digman Openness, Conscientiousness,Extra-
version, Agreeableness, Neuroticism
Spanningsbehoeftemodel Zuckerman Mensen zijn op zoek naar spanning
(risicobereidheid, ervaringsgerichtheid,
behoefte aan verandering &
ontremming)
Zelfcontroletheorie Gottfredson Zelfcontrole = het vermogen om ‘de
& Hirshi eigen emoties te beheersen met het oog
op een toekomstige (grotere) beloning.
Lage zelfcontrole gevolg van
tekortschietende opvoeding
delinquentie/criminaltieit/etc.
Psychologische leertheorieën
Observationeel leren Bandura Meer complexe wijzen van leren die
onder meer de organisatie van sociale
ervaringen door de hersenen en het
leren door kijken naar andere omvat
Differentiële-associatietheorie Sutherland Crimineel gedrag niet erfelijke, maar
wordt aangeleerd in contact met
anderen (intieme, persoonlijke groepen)
Ontwikkelingspsychologie & Tremblay 6 maanden= kinderen leren schoppen en
opvoedingstheorieen slaan. 3 jaar = afname in agressie
Afname vanwege ingrijpen omgeving?
Agressie een kwestie van afleren, niet
van aanleren
Neutralisatietheorieën
Neutralisatietechnieken Matza Rechtvaardigen van crimineel gedrag
(ontkennen verantwoordelijkheid,
schade, slachtoffer; beroepen hogere
autoriteit, veroordelen veroordeelaars
Biologische theorieën
Klassieke biologische theorieën
Theorie van atavisme & fysieke Lombroso Atavisme = criminelen zijn mensen die
kenmerken stap terug in evolutie hebben gezet,
kenmerkt door uiterlijke kenmerken
Meten = weten, hersenen, erfelijkheid
crimineel gedrag
Theorie van fysieke inferioriteit Hooton Criminelen zijn te herkennen aan
fysieke inferioriteit (eugenetische
programma’s)
Theorie van somatotypes Sheldon Endomorph = relaxed, rustig, easy-
going
Mesomorph = hard, gespierd, agressief,
extravert, spanning (probleemjeugd)
Ectomorph = dun, kwetsbaar, gevoelig,
introvert, zorgen maken
Positivisme - Een wetenschappelijke benadering
gestoeld op meten, objectiviteit
(neutraliteit) en causaliteit
Psychobiologische theorieën
Psychobiologische ideeën Wilson Crimineel gedrag kan verklaard worden
door factoren als IQ, voeding en lood
Gedragsgenetische theorieën
Algemene theorie over Invloed van genen op gedrag wordt
erfelijkheid verondersteld
Epigenetische theorieën Invloed van actieve/non-actieve genen
op gedrag wordt verondersteld
Epigenetische studie Brunner MAOA is een belangrijk gen voor hoe
hersenen met elkaar communiceren
(‘disturbed regulation of impulsive
aggression’)
Neurocriminologische theorieën
Neurocriminologische theorie Raine Crimineel gedrag wordt verklaard door
‘lage’ fysiologische arousal in de
hersenen
Biologische theorie voor Buikhuizen Crimineel gedrag wordt verklaard door
crimineel gedrag minder volume en slechtere werking
van de amygdala (emotiecentrum) en
de prefrontale cortex
(controlecentrum) in de hersenen
Age crime curve Moffitt Gewelddadig gedrag lijkt meer voor te
komen wanneer de hersenen nog niet
volledig volgroeid zijn (pubertijd).
, Psychologische theorieën
Psychologische theorieën
‘Antisocial Personality Disorder’ - Psychopathie/sociopathie/antisociale
persoonlijkheid = persoon die
inadequaat gesocialiseerd is. Weinig
liefde in jeugd geen ontwikkeling
empathie (MAOA gen speelt een rol)
‘Attention Deficit and - ADHD is in verschillende onderzoeken in
Hyperactivity Disorder’ verband gebracht met delinquentie.
Hoofdkenmerken zijn: onoplettendheid,
hyperactiviteit en impulsiviteit
Persoonlijkheidstheorieën
PEN-model Eysenck 1.Psychoticisme = egocentrisch; gebrek
aan empathie; agressief
2.Extraversie = sensation seekers
3.Neuroticisme (vs. stabiel) = overreactie
op stress; angstig; humeurig
Big Five model (OCEAN) Digman Openness, Conscientiousness,Extra-
version, Agreeableness, Neuroticism
Spanningsbehoeftemodel Zuckerman Mensen zijn op zoek naar spanning
(risicobereidheid, ervaringsgerichtheid,
behoefte aan verandering &
ontremming)
Zelfcontroletheorie Gottfredson Zelfcontrole = het vermogen om ‘de
& Hirshi eigen emoties te beheersen met het oog
op een toekomstige (grotere) beloning.
Lage zelfcontrole gevolg van
tekortschietende opvoeding
delinquentie/criminaltieit/etc.
Psychologische leertheorieën
Observationeel leren Bandura Meer complexe wijzen van leren die
onder meer de organisatie van sociale
ervaringen door de hersenen en het
leren door kijken naar andere omvat
Differentiële-associatietheorie Sutherland Crimineel gedrag niet erfelijke, maar
wordt aangeleerd in contact met
anderen (intieme, persoonlijke groepen)
Ontwikkelingspsychologie & Tremblay 6 maanden= kinderen leren schoppen en
opvoedingstheorieen slaan. 3 jaar = afname in agressie
Afname vanwege ingrijpen omgeving?
Agressie een kwestie van afleren, niet
van aanleren
Neutralisatietheorieën
Neutralisatietechnieken Matza Rechtvaardigen van crimineel gedrag
(ontkennen verantwoordelijkheid,
schade, slachtoffer; beroepen hogere
autoriteit, veroordelen veroordeelaars
