Differentiaal diagnose van psychose
Diagnostische criteria
Bij ernstige psychiatrische klachten is het van belang om een adequate diagnose te stellen. In
het boek Handboek Psychose worden drie aspecten beschreven die van belang zijn:
Symptomatologie: Mensen die lijden onder dezelfde symptomen hebben misschien
hetzelfde onderliggende probleem.
Verloop: Mensen die lijden onder een set uiteenlopende symptomen waarbij na
verloop van tijd de ernst zich op een specifieke wijze ontwikkeld, hebben misschien
dezelfde aandoening omdat het verloop indicatief kan zijn voor eenzelfde
onderliggende diagnose.
Etiologie: Wanneer mensen lijden aan symptomen, en ontdekken dat zij – in
tegenstelling tot anderen, die deze symptomen niet hebben – gemeenschappelijke
genen hebben, dezelfde levenservaringen hebben gehad, of door hetzelfde virus zijn
besmet, dan heeft men een sterke indicatie dat hetzelfde mechanisme actief is.
Symptomen kunnen heterogeen zijn maar ook bij dezelfde ziekte passen bijv. indien er
sprake is van een gemeenschappelijke onderliggende oorzaak (o.a. bij auto-immuunziekten).
Tevens kan het verloop verschillen door specifieke levensomstandigheden (kwetsbaarheid) of
door persoonsgebonden omgevingsinteracties (psychosegevoeligheid door cannabisgebruik).
Ook kunnen dezelfde symptomen voorkomen bij verschillende ziektebeelden.
Onderscheid tussen psychose toestandsbeeld en diagnose zoals beschreven in het handboek
“Naast psychose als toestandsbeeld (psychotisch zijn) worden bepaalde psychiatrische
ziektebeelden ook ‘psychosen’ genoemd (een psychose hebben). Hierbij vormt psychose (als
toestandsbeeld) het belangrijkste kenmerk van de aandoening. Dit is vergelijkbaar met bijv.
een depressie, hierbij is het toestandsbeeld depressie (men is depressief)”.
Psychotisch zijn (toestandsbeeld) Een psychose hebben (diagnose)
Psychotische symptomen in enge zin Organische psychose: de etiologie is
duidelijk door bijv. drugsgebruik, een
hersentumor, temporale epilepsie, aids etc.
Relevante kenmerkende symptomen Functionele psychose 1: schizofrenie
Relevante maar niet kenmerkende Functionele psychose 2: affectieve psychose
symptomen (zoals angst) indien psychosen enkel voorkomen tijden
een manische of depressieve episode.
Het toestandsbeeld depressie komt bij meerdere ziektebeelden voort. De beschrijving, in de
DSM-IV, van de acute fase van schizofrenie is het meest passend m.b.t. wat we verstaan
Diagnostische criteria
Bij ernstige psychiatrische klachten is het van belang om een adequate diagnose te stellen. In
het boek Handboek Psychose worden drie aspecten beschreven die van belang zijn:
Symptomatologie: Mensen die lijden onder dezelfde symptomen hebben misschien
hetzelfde onderliggende probleem.
Verloop: Mensen die lijden onder een set uiteenlopende symptomen waarbij na
verloop van tijd de ernst zich op een specifieke wijze ontwikkeld, hebben misschien
dezelfde aandoening omdat het verloop indicatief kan zijn voor eenzelfde
onderliggende diagnose.
Etiologie: Wanneer mensen lijden aan symptomen, en ontdekken dat zij – in
tegenstelling tot anderen, die deze symptomen niet hebben – gemeenschappelijke
genen hebben, dezelfde levenservaringen hebben gehad, of door hetzelfde virus zijn
besmet, dan heeft men een sterke indicatie dat hetzelfde mechanisme actief is.
Symptomen kunnen heterogeen zijn maar ook bij dezelfde ziekte passen bijv. indien er
sprake is van een gemeenschappelijke onderliggende oorzaak (o.a. bij auto-immuunziekten).
Tevens kan het verloop verschillen door specifieke levensomstandigheden (kwetsbaarheid) of
door persoonsgebonden omgevingsinteracties (psychosegevoeligheid door cannabisgebruik).
Ook kunnen dezelfde symptomen voorkomen bij verschillende ziektebeelden.
Onderscheid tussen psychose toestandsbeeld en diagnose zoals beschreven in het handboek
“Naast psychose als toestandsbeeld (psychotisch zijn) worden bepaalde psychiatrische
ziektebeelden ook ‘psychosen’ genoemd (een psychose hebben). Hierbij vormt psychose (als
toestandsbeeld) het belangrijkste kenmerk van de aandoening. Dit is vergelijkbaar met bijv.
een depressie, hierbij is het toestandsbeeld depressie (men is depressief)”.
Psychotisch zijn (toestandsbeeld) Een psychose hebben (diagnose)
Psychotische symptomen in enge zin Organische psychose: de etiologie is
duidelijk door bijv. drugsgebruik, een
hersentumor, temporale epilepsie, aids etc.
Relevante kenmerkende symptomen Functionele psychose 1: schizofrenie
Relevante maar niet kenmerkende Functionele psychose 2: affectieve psychose
symptomen (zoals angst) indien psychosen enkel voorkomen tijden
een manische of depressieve episode.
Het toestandsbeeld depressie komt bij meerdere ziektebeelden voort. De beschrijving, in de
DSM-IV, van de acute fase van schizofrenie is het meest passend m.b.t. wat we verstaan
