Recht thema 14
- Privaatrecht > paragraaf 9 en 10
- Ondernemingsrecht
- Arbeidsrecht
- Europees recht
Onrechtmatige daad
Aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad
Onrechtmatige daad + toerekenbaarheid + schade + causaal verband (+ relativiteit) =
aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad = schadevergoeding.
Als onrechtmatige daad kan worden aangemerkt:
• ‘Een inbreuk op een recht en/of’
• ‘Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht en/of’
• ‘Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt’ (ongeschreven zorgvuldigheidsnormen)
Behoudens een rechtvaardigingsgrond
‘Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt’
• Bijvoorbeeld het filmpje Kelderluikarrest (1965)
http://www.youtube.com/watch?v=THZ662UGpl0 (gevaarzetting)
• Is hier sprake van een onrechtmatige daad?
o Een inbreuk op een recht?
o Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht?
o Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt?
• De Hoge raad hanteerde vier criteria bij het Kelderluik-arrest:
o Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht?
o Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan?
o Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn?
o Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen?
De Hoge Raad: Sjouwerman had zorgvuldiger moeten zijn. Door het open laten staan van het
kelderluik heeft hij een ernstig gevaar geschapen. Sjouwerman had dit gevaar makkelijk kunnen
voorkomen: namelijk door het luik te sluiten.
Toerekenbaarheid
De onrechtmatige daad kan aan de dader worden toegerekend wanneer deze:
- Te wijten is aan zijn schuld of,
Voor zijn rekening/risico komt, krachtens:
- De wet
- De in het verkeer geldende opvattingen
Vereisten onrechtmatige daad
, - Toerekenbaarheid (zie vorige paragraaf)
- Onrechtmatigheid (zie eerste paragraaf voor wat er als onrechtmatigheid kan worden
aangemerkt).
- Causaal verband (de schade moet door de onrechtmatige gedraging zijn veroorzaakt).
- Schade (er moet schade zijn geleden).
- Relativiteit
Vorderingen o.g.v. onrechtmatige daad
➢ Schadevergoeding
➢ Verbod (evt. dwangsom)
➢ Gebod/bevel (evt. dwangsom)
➢ Verklaring voor recht
➢ Herstel in oude toestand
➢ Rectificatie
Onrechtmatige daad <> wanprestatie
Voorbeeld: Bij het uitlenen van een boek, bij teruggave missen er pagina’s.
Voorbeeld: huurovereenkomst met makelaar maar bij ophalen sleutels is de kamer al verhuurd.
Aansprakelijkheid voor personen en zaken
Aansprakelijkheid
Kwalitatieve aansprakelijkheid: personen die aansprakelijk zijn omdat ze een bepaalde kwaliteit
bezitten. > risicoaansprakelijkheid
Bijvoorbeeld:
• Ouder van een kind
• De werkgever
• Niet-ondergeschikten
• De bezitter van een dier
• De bezitter van opstallen
, Aansprakelijkheid ouder
• Kind onder de 14 jaar > ouders aansprakelijkheid
• Kinderen van 14 en 15 jaar > ouder en kind aansprakelijk
• Kind van 16 jaar en ouder > kind aansprakelijk
Casus hooiberg en kind - zie sheets.
A. Het kind kan niet aansprakelijk worden gesteld omdat hij 8 jaar is.
B. Ja de ouders kunnen aansprakelijk worden gesteld voor de schade.
C. Verweer maakt niks uit.
Aansprakelijkheid werkgever
Een werkgever is aansprakelijk wanneer:
• Fout ondergeschikte (onrechtmatige daad toe te rekenen aan ondergeschikte).
• Kans op fout is door de opdracht tot het verrichten van deze taak vergroot.
• Werkgever heeft zeggenschap over de gedragingen: in dienst hebben gehandeld.
Handelen in strijd met de instructies? > werkgever is nog steeds aansprakelijk door
risicoaansprakelijkheid maar kan bijvoorbeeld eventuele schade terugvragen bij de werknemer als
deze hiervoor verantwoordelijk is (intern).
Casus ober/kok > Ja eigenaar is aansprakelijk.
Casus ring
a. Onrechtmatige daad
b. Kijken naar de 3 eisen > alle drie dus werkgever aansprakelijk
Rechtmatige daad
Je spreekt van zaakwaarneming wanneer er gehandeld wordt onder de volgende voorwaarden:
- Willens & wetens
- Op redelijke grond
- Het belang van een ander behartigd
- Zonder de bevoegdheid daartoe aan een rechtshandeling of een elders in de wet geregeld
rechtsverhouding te ontlenen.
Als je waarneemt zonder toestemming aansprakelijk persoon > mag eigenlijk niet maar kan dus soms
wel onder de voorwaarden. Er wordt dan gesproken van zaakwaarneming.
Casus gat in dak > ja zaakwaarneming. Maakt verschil als Z uit zijn eigen naam de schade dicht want
dan moet Z meer stappen zetten om de kosten terug te krijgen.
- Privaatrecht > paragraaf 9 en 10
- Ondernemingsrecht
- Arbeidsrecht
- Europees recht
Onrechtmatige daad
Aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad
Onrechtmatige daad + toerekenbaarheid + schade + causaal verband (+ relativiteit) =
aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad = schadevergoeding.
Als onrechtmatige daad kan worden aangemerkt:
• ‘Een inbreuk op een recht en/of’
• ‘Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht en/of’
• ‘Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt’ (ongeschreven zorgvuldigheidsnormen)
Behoudens een rechtvaardigingsgrond
‘Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt’
• Bijvoorbeeld het filmpje Kelderluikarrest (1965)
http://www.youtube.com/watch?v=THZ662UGpl0 (gevaarzetting)
• Is hier sprake van een onrechtmatige daad?
o Een inbreuk op een recht?
o Een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht?
o Een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt?
• De Hoge raad hanteerde vier criteria bij het Kelderluik-arrest:
o Hoe waarschijnlijk kan de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en
voorzichtigheid worden geacht?
o Hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan?
o Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn?
o Hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen?
De Hoge Raad: Sjouwerman had zorgvuldiger moeten zijn. Door het open laten staan van het
kelderluik heeft hij een ernstig gevaar geschapen. Sjouwerman had dit gevaar makkelijk kunnen
voorkomen: namelijk door het luik te sluiten.
Toerekenbaarheid
De onrechtmatige daad kan aan de dader worden toegerekend wanneer deze:
- Te wijten is aan zijn schuld of,
Voor zijn rekening/risico komt, krachtens:
- De wet
- De in het verkeer geldende opvattingen
Vereisten onrechtmatige daad
, - Toerekenbaarheid (zie vorige paragraaf)
- Onrechtmatigheid (zie eerste paragraaf voor wat er als onrechtmatigheid kan worden
aangemerkt).
- Causaal verband (de schade moet door de onrechtmatige gedraging zijn veroorzaakt).
- Schade (er moet schade zijn geleden).
- Relativiteit
Vorderingen o.g.v. onrechtmatige daad
➢ Schadevergoeding
➢ Verbod (evt. dwangsom)
➢ Gebod/bevel (evt. dwangsom)
➢ Verklaring voor recht
➢ Herstel in oude toestand
➢ Rectificatie
Onrechtmatige daad <> wanprestatie
Voorbeeld: Bij het uitlenen van een boek, bij teruggave missen er pagina’s.
Voorbeeld: huurovereenkomst met makelaar maar bij ophalen sleutels is de kamer al verhuurd.
Aansprakelijkheid voor personen en zaken
Aansprakelijkheid
Kwalitatieve aansprakelijkheid: personen die aansprakelijk zijn omdat ze een bepaalde kwaliteit
bezitten. > risicoaansprakelijkheid
Bijvoorbeeld:
• Ouder van een kind
• De werkgever
• Niet-ondergeschikten
• De bezitter van een dier
• De bezitter van opstallen
, Aansprakelijkheid ouder
• Kind onder de 14 jaar > ouders aansprakelijkheid
• Kinderen van 14 en 15 jaar > ouder en kind aansprakelijk
• Kind van 16 jaar en ouder > kind aansprakelijk
Casus hooiberg en kind - zie sheets.
A. Het kind kan niet aansprakelijk worden gesteld omdat hij 8 jaar is.
B. Ja de ouders kunnen aansprakelijk worden gesteld voor de schade.
C. Verweer maakt niks uit.
Aansprakelijkheid werkgever
Een werkgever is aansprakelijk wanneer:
• Fout ondergeschikte (onrechtmatige daad toe te rekenen aan ondergeschikte).
• Kans op fout is door de opdracht tot het verrichten van deze taak vergroot.
• Werkgever heeft zeggenschap over de gedragingen: in dienst hebben gehandeld.
Handelen in strijd met de instructies? > werkgever is nog steeds aansprakelijk door
risicoaansprakelijkheid maar kan bijvoorbeeld eventuele schade terugvragen bij de werknemer als
deze hiervoor verantwoordelijk is (intern).
Casus ober/kok > Ja eigenaar is aansprakelijk.
Casus ring
a. Onrechtmatige daad
b. Kijken naar de 3 eisen > alle drie dus werkgever aansprakelijk
Rechtmatige daad
Je spreekt van zaakwaarneming wanneer er gehandeld wordt onder de volgende voorwaarden:
- Willens & wetens
- Op redelijke grond
- Het belang van een ander behartigd
- Zonder de bevoegdheid daartoe aan een rechtshandeling of een elders in de wet geregeld
rechtsverhouding te ontlenen.
Als je waarneemt zonder toestemming aansprakelijk persoon > mag eigenlijk niet maar kan dus soms
wel onder de voorwaarden. Er wordt dan gesproken van zaakwaarneming.
Casus gat in dak > ja zaakwaarneming. Maakt verschil als Z uit zijn eigen naam de schade dicht want
dan moet Z meer stappen zetten om de kosten terug te krijgen.
