Samenvatting tentamen inleiding in pedagogiek 2023/2024

Week 1
Hoofdstuk 1 inleiding in de pedagogiek

Begrippen:
 Empirisch-analytisch
Op systematische wijze probeert men verschillende pedagogische handelingen, methoden,
ingrepen en therapieën uit en kijkt of er sprake is vaneen pedagogisch effect is. Dit kan dan
door niet meteen het onderzoek uit te voeren. Het moet gerepliceerd worden. De theorie
wordt ook in de praktijk getoetst. De onderzoeker moet stapsgewijs te werk gaan.

Empirisch-> hetgeen wat je ziet direct en ervaart.
Wat voor soort methoden? -> experiment, observatieonderzoek, neurobiologische en
fysiologische studies.

Wordt kwalitatief of kwantitatief gemeten:
Kwanitatief-> metingen uitdrukken in cijfers
Kwalitatief-> beschrijving, overtuigingen en observaties van mensen.

 Systematiek en navolgbaarheid
Iedere goed opgeleide onderzoeker zou het onderzoek moeten kunnen herhalen.

 Integratieve, interdisciplinaire wetenschap
Het samenvoegen van wetenschappelijke theorieën, of delen daarvan, tot een geheel.

 Pedagogiek als belangenbehartiger van het kind
De opvoeders van het kind moeten keuzes maken met het oog op het belang van het kind.

 Integratieve theorie
Verschillende theorieën die samen worden gevoegd om tot een oplossing te komen. Een
kwestie wordt vanuit verschillende punten bekeken en samengebracht.

 Empirische cyclus
Het laten zien hoe een onderzoek is gestructureerd en welke stappen er gemaakt moet
worden bij het verzamelen/analyseren van deze gegevens. De onderzoeker moet zelf deze
gegevens verzamelen door de nodige ervaringen in de praktijk.

 Inductie
Onderdeel empirische cyclus. Nieuwe kennis en hypotheses baseren op observaties.

 Deductie
Onderdeel empirische cyclus: afleiden van nieuwe kennis en hypotheses op basis van zekere
waarheden.

 Diagnostiek & behandeling
Na het verzamelen van informatie een conclusie trekken over een persoon en hieruit een
plan van aanpak maken om te helpen bij het desbetreffende probleem.

,Methoden van Onderzoek van Pedagogen
Verschillende perspectieven:

• Empirisch-analytische pedagogiek
• Normatieve pedagogiek/ Ethische reflectie
• Historische pedagogiek

Empirisch-analytische pedagogiek

Wetenschappelijke houding:
 Is er wetenschappelijk evidentie?
 Bij hoeveel en welke participanten is het onderzoek uitgevoerd?
 Hoe goed is het onderzoek uitgevoerd?
 Hoe is het gemeten? (Kwalitatief of kwantitatief) Wat is vaak?
 Is er een wetenschappelijke verklaring of theorie?
 Wees actief, analytisch, streven naar wetenschappelijke onderbouwing.
 Autoriteit en levensovertuigingen zijn geen argumenten.

Het wetenschappelijk proces
Eerst observatie -> inductie-> theorie hypothese -> deductie -> toetsbare voorspelling ->
verzameling empirische gegevens + statische toetsing -> conclusie -> evaluatie.

Het empirisch-analytische onderzoek gaat via de empirische cyclus. Die beschrijft de stappen
in het onderzoek en hoe elk onderzoek weer leidt tot nieuw onderzoek. Onderzoek begint
meestal met observaties. Via inductie kan je daar vaak een theorie aan vast maken. Via een
proces van deductie kan je naar een toetsbare voorspelling komen. Als je die toetsbare
voorspelling hebt, kan je een onderzoek gaan opzetten om deze voorspelling te toetsen. Dit
onderzoek bestaat uit het verzamelen van empirische gegevens + statistische toetsing. Ten
slotte kom je tot de conclusie. Meestal is het dan echter nog niet afgelopen, want meestal
als je het onderzoek evalueert dan kom je op ideeën voor nieuw onderzoek.
 Het idee van empirisch-analytisch onderzoek is dus dat deze cirkel altijd door kan
gaan, want we kunnen altijd méér weten.



Observaties: Noah, Sem, Lukas vinden technologie leuker dan Fay, Jade, en Saar
Inductie – Afleiden van algemeen idee uit enkele observaties.
Theorie + hypotheses - Jongens vinden technologie leuker dan meisjes.

Deductie – Afleiden van een toetsbare voorspelling
Toetsbare voorspelling – meisjes in groep 7 & 8 scoren gemiddeld lager dan jongens
op een vragenlijst die plezier in technologie meet.

Verzameling empirische gegevens + statistische toetsing – kinderen + leerkrachten
vullen vragenlijst in; vergelijken jongens/meisjes en leerkrachten

, Conclusie – Inderdaad meisjes scoren in sommige klassen lager, maar in lang niet alle
klassen.

Evaluatie – Slechts gedeeltelijke ondersteuning van de hypothese en theorie

Aanpassing theorie, formulering en toetsing van de nieuwe hypothesen – Vooral
meisjes in klassen met een vrouwelijke leerkracht die niet van techniek houdt scoren
lager.




Intersubjectieve navolgbaarheid:

Het hele proces moet zo goed mogelijk vastgelegd worden in een wetenschappelijk artikel
zodat het zo goed mogelijk nagedaan kan worden.



Een wetenschappelijk empirisch artikel herken je aan:

1. Gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift

2. Bestaat altijd uit 4 paragrafen: inleiding, methode, resultaten, discussie

3. In de methode wordt het design van het onderzoek toegelicht (repliceerbaar)

4. In de resultaten worden de uitkomsten van het onderzoek beschreven
(kwalitatief of kwantitatief)

5. Het artikel bevat een referentielijst (bronvermelding)

Normatieve pedagogiek/ ethische reflectie
 Analyses van waarden en normen in opvoeding en onderwijs.

Hierbij analyseer je vraagstukken over opvoeding en onderwijs en daarbij kijk je welke
waarden en normen ten grondslag liggen van de praktijk van opvoeden. Het is dus vaak
een analyse van ethische vraagstukken (waarbij je een waardeoordeel (goed of slecht)
geeft.

Je kan verschillende argumenten geven bij normatieve analyses:
 Normatieve argumenten
Wat goed of slecht, mooi of lelijk is op basis van algemeen aanvaard is (op basis van
normen, waarden enzo voort. Ze proberen te overtuigen op basis van wat als goed
rechtvaardig en correct wordt beschouwd.)
 Ethische argumenten
Stelsel van argumenten over goed of slecht voor andere en voor persoon zelf.