HC1 Ethiek
Ethiek en moraal hoofdstuk 1, 7 en 8
Verschillende benaderingen van de wereld:
Objectiveren = je plaats dat wat er gebeurd buiten jezelf en beschrijft het
vervolgens. Het resultaat van dit proces is kennis van de buitenwereld.
- Kenmerk: het is gemakkelijk uitwisselbaar tussen mensen.
Subjectieveren = Je richt je op wat er innerlijk met je gebeurt. Het resultaat hiervan
is een gevoel in je binnenwereld.
- Kenmerk: deze gevoelens zijn juist niet uitwisselbaar. Een gevoel speelt zich
af in een persoonlijke binnenwereld.
Normeren = je verbindt je eigen oordeel met gedrag van anderen. Het resultaat
hiervan is een verbinding van jezelf met anderen ofwel een tussenwereld.
- Kenmerk: deze zijn beter uitwisselbaar dan bij gevoelens, maar minder
uitwisselbaar in de kennis, omdat het wel persoonsgebonden is.
Het intuïtief moreel oordeel
We beoordelen de wereld om ons heen continu. Als zo’n oordeel gaat over gedrag
van mensen en hoe ze met elkaar omgaan, dan spreken we van een moreel
oordeel. In een moreel oordeel spreek je uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en van
anderen. Je geeft aan hoe je verwacht dat die ander met jou of anderen om zou
moeten gaan.
Intuïtief moreel oordeel morele oordelen die vanzelf komen
Drie verschillende processen die zich in het bewustzijn afspelen:
1. Je oordeelt dat iets goed of slecht is. Je vindt iets.
2. Je kent je oordeel. Je weet dat het je mening is en je kent het standpunt van de
ander.
3. Je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een bepaald
gevoel met zich mee.
Vijf kenmerken van morele oordelen:
1. Gaat over menselijk gedrag
2. Overstijgt het individuele (universaliteits-principe) wat ik voor mijzelf goed
vind doen, verwacht ik ook van anderen en wat ik van anderen niet vind
kunnen, kan ik zelf ook niet doen.
3. Is normatief hoe je zou moeten handelen (dus niet hoe je dat doet).
4. Is gericht op het goede zaken die op zichzelf nastrevenswaardig zijn (morele
uitgangspunt).
5. Kan morele verontwaardiging veroorzaken kan een specifieke emotie bij
mensen los maken. De verontwaardiging is een gevolg van het oordeel, dus
niet het oordeel zelf.
, Moreel oordeel = een waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele
uitgangspunten.
Van intuïtief naar weloverwogen oordelen
Als je weloverwogen een moreel oordeel wilt vormen in een situatie, dan is een
effectieve methode erover spreken met anderen. Dit betekent het uitspreken van
oordelen, het onderbouwen van je oordeel met argumenten, het wegen van deze
argumenten etc. Zo’n gedeeld moreel oordeel van meerder mensen of een groep
noemen we moraal.
Moraal = het geheel van gedeelde morele oordelen van een groep dat ontstaat in
een gesprek. Het is het geheel van morele egels waaraan wij onszelf en anderen in
redelijkheid gehouden achten.
Schiet tekort in functioneren van professional:
1. morele intuïtie is niet uit te leggen aan anderen;
2. als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten en successen;
3. intuïtie bereidt je niet voor op nieuwe situaties.
Ethiek = de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te
helpen door nieuwe argumenten te ontwikkelen en te gebruiken in afwegingen.
Hoe formuleer je een morele vraag?
- Een morele vraag is in zijn formulering neutraal
- Het moet een echte vraag zijn
- De vraag draait om iemand zijn gedrag
- De vraag gaat over datgene waar je je in de betreffende situatie het meest
druk om maakt (morele pijn).
Voorbeelden van een morele vraag
Mag ik spieken om min toets te halen?
Moet ik deze diefstal door een collega melden bij mijn baas?
Kan ik dit gevonden horloge houden?
Drie voorwaarden voor moreel handelen:
1. Moreel intuitie (gevoel): je beseft dat er sprake is van een morele vraag; je
realiseert je dat je antwoord hierop iets zegt over jou als persoon.
2. Oordeelsvorming in denken: je draagt argumenten aan ter afweging van je
keuze.
3. Moed in handelen: je hebt de moed en sociale vaardigheid om dat wat je goed
vindt uit te voeren.
HC2 Ethiek – Normen, waarden en deugden (HS2)
Normen
Norm = een argument in de vorm van een regel waar je je aan moet houden
Morele norm = zelfopgelegde regel die gedrag voorschrijft betreffende goed
samenleven (gedragsregels).
Normen zijn:
- Situatie-gebonden (verkeer of sollicitatie)
- Tijd-gebonden (vroeger was scheiden not-done of homoseksualiteit )
- (sub)cultuur-gebonden (geen vlees eten bijv. bij moslims het varken)
Ethiek en moraal hoofdstuk 1, 7 en 8
Verschillende benaderingen van de wereld:
Objectiveren = je plaats dat wat er gebeurd buiten jezelf en beschrijft het
vervolgens. Het resultaat van dit proces is kennis van de buitenwereld.
- Kenmerk: het is gemakkelijk uitwisselbaar tussen mensen.
Subjectieveren = Je richt je op wat er innerlijk met je gebeurt. Het resultaat hiervan
is een gevoel in je binnenwereld.
- Kenmerk: deze gevoelens zijn juist niet uitwisselbaar. Een gevoel speelt zich
af in een persoonlijke binnenwereld.
Normeren = je verbindt je eigen oordeel met gedrag van anderen. Het resultaat
hiervan is een verbinding van jezelf met anderen ofwel een tussenwereld.
- Kenmerk: deze zijn beter uitwisselbaar dan bij gevoelens, maar minder
uitwisselbaar in de kennis, omdat het wel persoonsgebonden is.
Het intuïtief moreel oordeel
We beoordelen de wereld om ons heen continu. Als zo’n oordeel gaat over gedrag
van mensen en hoe ze met elkaar omgaan, dan spreken we van een moreel
oordeel. In een moreel oordeel spreek je uit wat je behoorlijk vindt van jezelf en van
anderen. Je geeft aan hoe je verwacht dat die ander met jou of anderen om zou
moeten gaan.
Intuïtief moreel oordeel morele oordelen die vanzelf komen
Drie verschillende processen die zich in het bewustzijn afspelen:
1. Je oordeelt dat iets goed of slecht is. Je vindt iets.
2. Je kent je oordeel. Je weet dat het je mening is en je kent het standpunt van de
ander.
3. Je voelt dat je het oneens bent met de ander. Het oordeel brengt een bepaald
gevoel met zich mee.
Vijf kenmerken van morele oordelen:
1. Gaat over menselijk gedrag
2. Overstijgt het individuele (universaliteits-principe) wat ik voor mijzelf goed
vind doen, verwacht ik ook van anderen en wat ik van anderen niet vind
kunnen, kan ik zelf ook niet doen.
3. Is normatief hoe je zou moeten handelen (dus niet hoe je dat doet).
4. Is gericht op het goede zaken die op zichzelf nastrevenswaardig zijn (morele
uitgangspunt).
5. Kan morele verontwaardiging veroorzaken kan een specifieke emotie bij
mensen los maken. De verontwaardiging is een gevolg van het oordeel, dus
niet het oordeel zelf.
, Moreel oordeel = een waardering van menselijk gedrag aan de hand van morele
uitgangspunten.
Van intuïtief naar weloverwogen oordelen
Als je weloverwogen een moreel oordeel wilt vormen in een situatie, dan is een
effectieve methode erover spreken met anderen. Dit betekent het uitspreken van
oordelen, het onderbouwen van je oordeel met argumenten, het wegen van deze
argumenten etc. Zo’n gedeeld moreel oordeel van meerder mensen of een groep
noemen we moraal.
Moraal = het geheel van gedeelde morele oordelen van een groep dat ontstaat in
een gesprek. Het is het geheel van morele egels waaraan wij onszelf en anderen in
redelijkheid gehouden achten.
Schiet tekort in functioneren van professional:
1. morele intuïtie is niet uit te leggen aan anderen;
2. als je alleen intuïtief oordeelt, kun je niet leren van je fouten en successen;
3. intuïtie bereidt je niet voor op nieuwe situaties.
Ethiek = de wetenschap die moraal bestudeert en die tracht de moraal verder te
helpen door nieuwe argumenten te ontwikkelen en te gebruiken in afwegingen.
Hoe formuleer je een morele vraag?
- Een morele vraag is in zijn formulering neutraal
- Het moet een echte vraag zijn
- De vraag draait om iemand zijn gedrag
- De vraag gaat over datgene waar je je in de betreffende situatie het meest
druk om maakt (morele pijn).
Voorbeelden van een morele vraag
Mag ik spieken om min toets te halen?
Moet ik deze diefstal door een collega melden bij mijn baas?
Kan ik dit gevonden horloge houden?
Drie voorwaarden voor moreel handelen:
1. Moreel intuitie (gevoel): je beseft dat er sprake is van een morele vraag; je
realiseert je dat je antwoord hierop iets zegt over jou als persoon.
2. Oordeelsvorming in denken: je draagt argumenten aan ter afweging van je
keuze.
3. Moed in handelen: je hebt de moed en sociale vaardigheid om dat wat je goed
vindt uit te voeren.
HC2 Ethiek – Normen, waarden en deugden (HS2)
Normen
Norm = een argument in de vorm van een regel waar je je aan moet houden
Morele norm = zelfopgelegde regel die gedrag voorschrijft betreffende goed
samenleven (gedragsregels).
Normen zijn:
- Situatie-gebonden (verkeer of sollicitatie)
- Tijd-gebonden (vroeger was scheiden not-done of homoseksualiteit )
- (sub)cultuur-gebonden (geen vlees eten bijv. bij moslims het varken)
