REKENEN MET HELE GETALLEN
OP DE BASISSCHOOL
Hoofdstuk 2 en 3
, 2 Groeiend getalbegrip in voorschoolse periode en groep 1 en 2
2.2 (Voor) schoolse periode: ontluikende gecijferdheid
Ontluikende gecijferdheid: dit is een proces waarbij de kinderen grotendeels op eigen kracht
geleidelijk meer besef krijgen van de verschillende betekenissen en gebruikswijzen van getallen, en
de samenhang daartussen. Kenmerkend voor deze ontluikende gecijferdheid is dat er in eerste
instantie min of meer op zichzelf staande kenniselementen tot ontwikkeling komen waartussen
gaandeweg meer samenhang begint te groeien.
2.2.1 Waar kun je ontluikende geletterdheid aan herkennen?
Verschillende voorbeelden:
1. Besef krijgen van een aantal
2. Opzeggen van de telrij
3. Naspelen van het resultatief tellen
4. Symboliseren op de vingers
5. Inzetten van de telrij bij veranderde hoeveelheden
Rekenontwikkeling: De rekenontwikkeling hangt af van de aanleg en van de omgeving. Deze
omgeving moet stimuleren en uitdagend zijn.
2.2.2 Verschillende betekenissen van getallen
Kinderen komen in talrijke situaties met klanken, symbolen en betekenissen in aanraking die naar
getallen verwijzen (Bv. Telversjes, klok, kalender en vooral ook bij het tellen en herkennen van kleine
hoeveelheden).
Verschillende betekenissen en functies:
- Het aantal: de hoeveelheid na een telling.
- Telgetal: nummer 5, gaat niet om een resultaat.
- Meetgetal: leeftijd, 5 jaar.
- Naamgetal: tramlijn 5.
- Rekengetal: twee erbij drie is vijf.
Elementair getalbegrip: aanvankelijk staan de verschillende getalaspecten nog betrekkelijk los van
elkaar. Maar geleidelijk aan verwerven kinderen elementair getalbegrip. Ze herkennen verschillende
functies van getallen in de dagelijkse werkelijkheid en leren deze te onderscheiden en te verbinden.
2.2.3 Rijke leeromgeving
Kenmerkend en voorwaardelijk voor de beoogde onderwijsaanpak is dat de wiskundige oriëntatie
plaats vindt in een rijke leeromgeving. Deze moet aansluiten bij de leefwereld van de jonge kinderen
en bij hun natuurlijke nieuwsgierigheid en exploratiegedrag.
Hans Freundenthal, wiskundige en grondlegger van het huidige Nederlandse reken
wiskundeonderwijs, zegt het is datgene wat een kind zelf aandraagt en in zijn leven tegemoet komt is
erg geschikt voor het rekenonderwijs (Bv. bepalen aantal snoepjes = geen betekenis voor een kind
Zijn er genoeg snoepjes voor iedereen? = wel betekenis voor een kind)
De leerkracht heeft een sturende en begeleidende rol bij leermomenten. De rijke leeromgeving maakt
de situatie betekenisvol en interessant voor kinderen.
2.2.4 Incidenteel en intentioneel leren
Met name het handig en flexibel kunnen tellen van hoeveelheden en allerlei situaties vormt voor een
belangrijk deel de grondslag van het aanvankelijk rekenen. Het dient ook nadrukkelijk in het
aanvankelijk onderwijs van groep 1 en 2 betrokken te worden. Dit kan via zowel spontane, uitgebuite
als vooropgezette onderwijsactiviteiten, gesitueerd in de kring, de werkhoek of in spelsituaties.
Incidenteel leren ontstaat zonder dat er sprake is van een doelbewust onderwijsactiviteit.
Bij intentioneel is dat juist wel het geval.
OP DE BASISSCHOOL
Hoofdstuk 2 en 3
, 2 Groeiend getalbegrip in voorschoolse periode en groep 1 en 2
2.2 (Voor) schoolse periode: ontluikende gecijferdheid
Ontluikende gecijferdheid: dit is een proces waarbij de kinderen grotendeels op eigen kracht
geleidelijk meer besef krijgen van de verschillende betekenissen en gebruikswijzen van getallen, en
de samenhang daartussen. Kenmerkend voor deze ontluikende gecijferdheid is dat er in eerste
instantie min of meer op zichzelf staande kenniselementen tot ontwikkeling komen waartussen
gaandeweg meer samenhang begint te groeien.
2.2.1 Waar kun je ontluikende geletterdheid aan herkennen?
Verschillende voorbeelden:
1. Besef krijgen van een aantal
2. Opzeggen van de telrij
3. Naspelen van het resultatief tellen
4. Symboliseren op de vingers
5. Inzetten van de telrij bij veranderde hoeveelheden
Rekenontwikkeling: De rekenontwikkeling hangt af van de aanleg en van de omgeving. Deze
omgeving moet stimuleren en uitdagend zijn.
2.2.2 Verschillende betekenissen van getallen
Kinderen komen in talrijke situaties met klanken, symbolen en betekenissen in aanraking die naar
getallen verwijzen (Bv. Telversjes, klok, kalender en vooral ook bij het tellen en herkennen van kleine
hoeveelheden).
Verschillende betekenissen en functies:
- Het aantal: de hoeveelheid na een telling.
- Telgetal: nummer 5, gaat niet om een resultaat.
- Meetgetal: leeftijd, 5 jaar.
- Naamgetal: tramlijn 5.
- Rekengetal: twee erbij drie is vijf.
Elementair getalbegrip: aanvankelijk staan de verschillende getalaspecten nog betrekkelijk los van
elkaar. Maar geleidelijk aan verwerven kinderen elementair getalbegrip. Ze herkennen verschillende
functies van getallen in de dagelijkse werkelijkheid en leren deze te onderscheiden en te verbinden.
2.2.3 Rijke leeromgeving
Kenmerkend en voorwaardelijk voor de beoogde onderwijsaanpak is dat de wiskundige oriëntatie
plaats vindt in een rijke leeromgeving. Deze moet aansluiten bij de leefwereld van de jonge kinderen
en bij hun natuurlijke nieuwsgierigheid en exploratiegedrag.
Hans Freundenthal, wiskundige en grondlegger van het huidige Nederlandse reken
wiskundeonderwijs, zegt het is datgene wat een kind zelf aandraagt en in zijn leven tegemoet komt is
erg geschikt voor het rekenonderwijs (Bv. bepalen aantal snoepjes = geen betekenis voor een kind
Zijn er genoeg snoepjes voor iedereen? = wel betekenis voor een kind)
De leerkracht heeft een sturende en begeleidende rol bij leermomenten. De rijke leeromgeving maakt
de situatie betekenisvol en interessant voor kinderen.
2.2.4 Incidenteel en intentioneel leren
Met name het handig en flexibel kunnen tellen van hoeveelheden en allerlei situaties vormt voor een
belangrijk deel de grondslag van het aanvankelijk rekenen. Het dient ook nadrukkelijk in het
aanvankelijk onderwijs van groep 1 en 2 betrokken te worden. Dit kan via zowel spontane, uitgebuite
als vooropgezette onderwijsactiviteiten, gesitueerd in de kring, de werkhoek of in spelsituaties.
Incidenteel leren ontstaat zonder dat er sprake is van een doelbewust onderwijsactiviteit.
Bij intentioneel is dat juist wel het geval.
