Samenvatting H4
4.1 ontwikkeling van het leven op aarde
Tijdbalk van het leven op aarde en een stamboom van organismen:
• In een tijdbalk is de tijd sinds het ontstaan van de aarde weergegeven.
– In een tijdbalk kun je aflezen wanneer bepaalde groepen organismen zijn ontstaan.
– Sinds het ontstaan van leven op aarde zijn soorten ontstaan, veranderd en sommige ook weer
uitgestorven.
• tijdlijn:
– De aarde bestaat ongeveer 4,6 miljard jaar.
– 3,8 miljard jaar geleden ontstonden de eerste levensvormen
– 3,5 miljard jaar geleden ontstonden de eerste bacteriën.
– 2,7 miljard jaar geleden kwam er zuurstof in de atmosfeer.
• Uit een evolutionaire stamboom kun je aflezen:
– uit welke voorouders groepen organismen zich hebben ontwikkeld
– welke groepen veel en welke weinig verwantschap vertonen
• Soorten vertonen verwantschap als ze een gemeenschappelijke voorouder hebben.
, 4.2 organisme ordenen
Eukaryoten en Prokaryoten:
• twee hoofdgroepen:
• Eukaryoten:
– Hebben wel een celkern.
– Kunnen eencellig of meercellig zijn.
– Bijv: schimmels, planten en dieren
– Voorbeeld eencellige eukaryoten: gist, boomalg
en het pantoffeldiertje.
• Prokaryoten:
– Hebben geen celkern.
– Zijn eencellig.
– Bijv: bacteriën. Doordat bacteriën geen kernmembraan hebben, liggen de chromosomen los in het
cytoplasma.
• Vier rijken zijn: bacteriën, schimmels, planten en dieren.
– Bacteriën, schimmels en planten hebben wel celwanden om hun cellen.
– Bij planten komen alleen bladgroen korrels voor. Deze liggen in het cytoplasma.
– Een bacteriecel is veel kleiner dan de meesten cellen van schimmels, planten en dieren.
Celkenmerken Organisme
Bacteriën Vergroting: Eencellig
20.000x
Schimmels Vergroting: Eencellig of meercellig
1100x
Planten Vergroting: Eencellig of meercellig
900x
Dieren Vergroting: Eencellig of meercellig
600x
Wel/geen celkern, bladgroenkorrels of celwand:
Celkern Bladgroenkorrels Celwand
Dieren Ja Nee Nee
Planten Ja Ja Ja
Schimmels Ja Nee Ja
Bacteriën Nee Nee Ja
4.1 ontwikkeling van het leven op aarde
Tijdbalk van het leven op aarde en een stamboom van organismen:
• In een tijdbalk is de tijd sinds het ontstaan van de aarde weergegeven.
– In een tijdbalk kun je aflezen wanneer bepaalde groepen organismen zijn ontstaan.
– Sinds het ontstaan van leven op aarde zijn soorten ontstaan, veranderd en sommige ook weer
uitgestorven.
• tijdlijn:
– De aarde bestaat ongeveer 4,6 miljard jaar.
– 3,8 miljard jaar geleden ontstonden de eerste levensvormen
– 3,5 miljard jaar geleden ontstonden de eerste bacteriën.
– 2,7 miljard jaar geleden kwam er zuurstof in de atmosfeer.
• Uit een evolutionaire stamboom kun je aflezen:
– uit welke voorouders groepen organismen zich hebben ontwikkeld
– welke groepen veel en welke weinig verwantschap vertonen
• Soorten vertonen verwantschap als ze een gemeenschappelijke voorouder hebben.
, 4.2 organisme ordenen
Eukaryoten en Prokaryoten:
• twee hoofdgroepen:
• Eukaryoten:
– Hebben wel een celkern.
– Kunnen eencellig of meercellig zijn.
– Bijv: schimmels, planten en dieren
– Voorbeeld eencellige eukaryoten: gist, boomalg
en het pantoffeldiertje.
• Prokaryoten:
– Hebben geen celkern.
– Zijn eencellig.
– Bijv: bacteriën. Doordat bacteriën geen kernmembraan hebben, liggen de chromosomen los in het
cytoplasma.
• Vier rijken zijn: bacteriën, schimmels, planten en dieren.
– Bacteriën, schimmels en planten hebben wel celwanden om hun cellen.
– Bij planten komen alleen bladgroen korrels voor. Deze liggen in het cytoplasma.
– Een bacteriecel is veel kleiner dan de meesten cellen van schimmels, planten en dieren.
Celkenmerken Organisme
Bacteriën Vergroting: Eencellig
20.000x
Schimmels Vergroting: Eencellig of meercellig
1100x
Planten Vergroting: Eencellig of meercellig
900x
Dieren Vergroting: Eencellig of meercellig
600x
Wel/geen celkern, bladgroenkorrels of celwand:
Celkern Bladgroenkorrels Celwand
Dieren Ja Nee Nee
Planten Ja Ja Ja
Schimmels Ja Nee Ja
Bacteriën Nee Nee Ja
