Lesdoelen Organisatie en Management – T2
Lesdoel 1: De student kan de samenhang tussen de begrippen organisatie, cultuur en gedrag uitleggen en
dit plaatsen tegen de achtergrond van systeemdenken.
Organisatie
Een organisatie is een gestructureerde groep mensen die samenwerkt om bepaalde doelen te bereiken.
Organisaties kunnen variëren in grootte en complexiteit, en ze hebben vaak een formele structuur met
duidelijke rollen, verantwoordelijkheden en doelstellingen.
Cultuur
Organisatiecultuur verwijst naar de gedeelde waarden, normen, overtuigingen en gedragspatronen die
heersen binnen een organisatie. Het omvat hoe mensen met elkaar omgaan, de manier waarop beslissingen
worden genomen, en de algemene sfeer en identiteit van de organisatie. Cultuur heeft een diepgaande
invloed op het gedrag van individuen binnen de organisatie.
Gedrag
Het gedrag van individuen en groepen binnen een organisatie heeft betrekking op de manier waarop ze zich
manifesteren in hun taken, interacties en reacties op verschillende situaties. Dit gedrag wordt beïnvloed door
de structuur van de organisatie, de heersende cultuur en externe factoren.
Systeemdenken
Systeemdenken is een benadering waarbij de organisatie wordt beschouwd als een systeem van onderling
verbonden en onderling afhankelijke elementen. Het idee is om de organisatie te begrijpen als een geheel,
waarin veranderingen in één deel van invloed kunnen zijn op andere delen. Systeemdenken moedigt aan tot
het kijken naar de relaties en interacties tussen de verschillende componenten van een organisatie, in plaats
van deze afzonderlijk te bekijken.
Nu, tegen de achtergrond van systeemdenken:
Organisatie als systeem
Een organisatie kan worden beschouwd als een complex systeem waarin de structuur, cultuur en
gedragingen van individuen allemaal met elkaar verbonden zijn. Veranderingen in een van deze
componenten kunnen een domino-effect hebben op andere aspecten van de organisatie.
Cultuur en gedrag als subsystemen
Binnen het systeem van een organisatie zijn cultuur en gedrag subsystemen die nauw met elkaar verbonden
zijn. De cultuur beïnvloedt het gedrag van individuen en groepen, en het gedrag draagt op zijn beurt bij aan
de vorming en evolutie van de cultuur.
Feedbackmechanismen
Systeemdenken benadrukt het belang van het begrijpen van feedbackmechanismen. Het gedrag van
individuen kan feedback geven aan de organisatiecultuur, en veranderingen in cultuur kunnen op hun beurt
het gedrag van mensen beïnvloeden.
Verschillende typen gedrag
Risicogedrag: beoefenen van extreme sporten, werken zonder veiligheidsmaatregelen, met alcohol rijden etc.
Routinegedrag: autorijden, fietsen, eten en drinken, televisiekijken
Gezondheidsgedrag: heeft vaak een persoonlijk doel
Innovatie- en koopgedrag: het accepteren en verschaffen van (nieuwe) producten en diensten
Milieubewustgedrag: afval scheiden
,Lesdoel 2: De student kan het ontstaan van menselijk gedrag uitleggen.
Basis van gedrag ligt in het brein
§ Functie brein: verwerkt informatie en stuurt gedrag aan
§ (Re-)organiseren van netwerken in je brein
§ 85 miljard zenuwcellen
§ 1 zenuwcel (neuron) heeft wel contact met ongeveer 200.000 anderen neuronen.
§ Het gaat om miljoenen verbindingen
§ Alles wat je voelt, ruikt, ziet, doet; reist als een vorm van elektriciteit door je brein, soms wel met 400km
p/u.
§ Uiteinde zenuwcel vertaalt de afgifte- neurotransmitters, deze zorgen ervoor dat je je voelt zoals je je
voelt.
§ Dendrieten (vertakkingen): nemen in omvang toe als je iets vaker hoort of ziet, zo ontstaan netwerken
Biologische factoren
Genetica: erfelijkheid speelt een belangrijke rol bij het bepalen van bepaalde eigenschappen en neigingen.
Genetische aanleg kan de vatbaarheid voor bepaalde gedragskenmerken beïnvloeden.
Neurologie: de structuur en chemie van de hersenen beïnvloeden gedrag. Hersenprocessen,
neurotransmitters en neurologische circuits spelen een rol bij het bepalen hoe individuen reageren op stimuli
en situaties.
Psychologische factoren
Persoonlijkheid: individuele verschillen in persoonlijkheid, zoals extraversie, openheid, consciëntieusheid,
neuroticisme en vriendelijkheid, beïnvloeden hoe mensen reageren op situaties en met anderen omgaan.
Cognitie: denkprocessen, zoals perceptie, geheugen, leren en redeneren, dragen bij aan hoe mensen
informatie verwerken en beslissingen nemen.
Emoties: emotionele toestanden en reacties spelen een belangrijke rol bij het sturen van gedrag. Emoties
zoals angst, vreugde, verdriet en boosheid hebben invloed op keuzes en acties.
, Sociale factoren
Opvoeding: de manier waarop mensen zijn opgevoed en de normen en waarden die ze hebben geleerd,
hebben invloed op hun gedrag. Ouders, familie en verzorgers spelen een cruciale rol in de vorming van
gedrag.
Peergroepen: de invloed van leeftijdsgenoten en sociale groepen kan sterk zijn. Mensen passen vaak hun
gedrag aan om te voldoen aan de normen en verwachtingen van hun sociale omgeving.
Cultuur: culturele normen, waarden en verwachtingen beïnvloeden gedrag op bredere maatschappelijke
niveaus. Wat als acceptabel of onacceptabel gedrag wordt beschouwd, varieert sterk tussen culturen.
Omgevingsfactoren:
Fysieke omgeving: de omgeving waarin mensen zich bevinden, inclusief de fysieke ruimte, kan van invloed
zijn op hun gedrag. Bijvoorbeeld, de beschikbaarheid van middelen of de kwaliteit van de leefomgeving.
Economische omstandigheden: socio-economische factoren, zoals inkomen en werkgelegenheid, kunnen
gedrag beïnvloeden. Financiële stress kan bijvoorbeeld leiden tot bepaalde gedragspatronen.
Levenservaringen:
Persoonlijke ervaringen: Individuele levenservaringen, zoals trauma's, successen, mislukkingen en
leerervaringen, kunnen allemaal bijdragen aan de vorming van gedrag.
Lesdoel 3: De student kan onbewust en bewust gedrag van elkaar onderscheiden.
Bewust gedrag
Definitie: bewust gedrag verwijst naar acties en reacties die doelbewust en opzettelijk worden uitgevoerd.
Individuen zijn zich volledig bewust van wat ze doen, waarom ze het doen en hebben de controle over hun
handelingen.
Kenmerken
Doelgericht: bewust gedrag is vaak gericht op het bereiken van specifieke doelen of het uitvoeren van taken.
Bewuste besluitvorming: individuen hebben bewust nagedacht over hun keuzes en handelen op basis van
doelbewuste overwegingen.
Zelfbewustzijn: mensen hebben een duidelijk bewustzijn van zichzelf en hun acties tijdens bewust gedrag.
Daarnaast: slim maar traag, één ding tegelijk, vrij van de omgeving, creatief, geen eigen zetel, van bewust
naar geautomatiseerd en dwaalspoor.
Onbewust gedrag
Definitie: onbewust gedrag verwijst naar acties en reacties die plaatsvinden zonder bewuste intentie of
controle. Individuen zijn zich mogelijk niet volledig bewust van hun gedrag en de motieven erachter.
Kenmerken
Automatisch: onbewust gedrag kan automatisch en reflexmatig zijn, zonder bewuste tussenkomst.
Gebrek aan bewuste controle: mensen hebben mogelijk minder controle over onbewust gedrag en kunnen
zich er niet altijd volledig van bewust zijn.
Gedreven door gewoonten en patronen: onbewust gedrag kan worden beïnvloed door gewoonten,
aangeleerd gedrag en diepgewortelde reactiepatronen.
Daarnaast: motoriek, waarneming en perceptie.
Lesdoel 1: De student kan de samenhang tussen de begrippen organisatie, cultuur en gedrag uitleggen en
dit plaatsen tegen de achtergrond van systeemdenken.
Organisatie
Een organisatie is een gestructureerde groep mensen die samenwerkt om bepaalde doelen te bereiken.
Organisaties kunnen variëren in grootte en complexiteit, en ze hebben vaak een formele structuur met
duidelijke rollen, verantwoordelijkheden en doelstellingen.
Cultuur
Organisatiecultuur verwijst naar de gedeelde waarden, normen, overtuigingen en gedragspatronen die
heersen binnen een organisatie. Het omvat hoe mensen met elkaar omgaan, de manier waarop beslissingen
worden genomen, en de algemene sfeer en identiteit van de organisatie. Cultuur heeft een diepgaande
invloed op het gedrag van individuen binnen de organisatie.
Gedrag
Het gedrag van individuen en groepen binnen een organisatie heeft betrekking op de manier waarop ze zich
manifesteren in hun taken, interacties en reacties op verschillende situaties. Dit gedrag wordt beïnvloed door
de structuur van de organisatie, de heersende cultuur en externe factoren.
Systeemdenken
Systeemdenken is een benadering waarbij de organisatie wordt beschouwd als een systeem van onderling
verbonden en onderling afhankelijke elementen. Het idee is om de organisatie te begrijpen als een geheel,
waarin veranderingen in één deel van invloed kunnen zijn op andere delen. Systeemdenken moedigt aan tot
het kijken naar de relaties en interacties tussen de verschillende componenten van een organisatie, in plaats
van deze afzonderlijk te bekijken.
Nu, tegen de achtergrond van systeemdenken:
Organisatie als systeem
Een organisatie kan worden beschouwd als een complex systeem waarin de structuur, cultuur en
gedragingen van individuen allemaal met elkaar verbonden zijn. Veranderingen in een van deze
componenten kunnen een domino-effect hebben op andere aspecten van de organisatie.
Cultuur en gedrag als subsystemen
Binnen het systeem van een organisatie zijn cultuur en gedrag subsystemen die nauw met elkaar verbonden
zijn. De cultuur beïnvloedt het gedrag van individuen en groepen, en het gedrag draagt op zijn beurt bij aan
de vorming en evolutie van de cultuur.
Feedbackmechanismen
Systeemdenken benadrukt het belang van het begrijpen van feedbackmechanismen. Het gedrag van
individuen kan feedback geven aan de organisatiecultuur, en veranderingen in cultuur kunnen op hun beurt
het gedrag van mensen beïnvloeden.
Verschillende typen gedrag
Risicogedrag: beoefenen van extreme sporten, werken zonder veiligheidsmaatregelen, met alcohol rijden etc.
Routinegedrag: autorijden, fietsen, eten en drinken, televisiekijken
Gezondheidsgedrag: heeft vaak een persoonlijk doel
Innovatie- en koopgedrag: het accepteren en verschaffen van (nieuwe) producten en diensten
Milieubewustgedrag: afval scheiden
,Lesdoel 2: De student kan het ontstaan van menselijk gedrag uitleggen.
Basis van gedrag ligt in het brein
§ Functie brein: verwerkt informatie en stuurt gedrag aan
§ (Re-)organiseren van netwerken in je brein
§ 85 miljard zenuwcellen
§ 1 zenuwcel (neuron) heeft wel contact met ongeveer 200.000 anderen neuronen.
§ Het gaat om miljoenen verbindingen
§ Alles wat je voelt, ruikt, ziet, doet; reist als een vorm van elektriciteit door je brein, soms wel met 400km
p/u.
§ Uiteinde zenuwcel vertaalt de afgifte- neurotransmitters, deze zorgen ervoor dat je je voelt zoals je je
voelt.
§ Dendrieten (vertakkingen): nemen in omvang toe als je iets vaker hoort of ziet, zo ontstaan netwerken
Biologische factoren
Genetica: erfelijkheid speelt een belangrijke rol bij het bepalen van bepaalde eigenschappen en neigingen.
Genetische aanleg kan de vatbaarheid voor bepaalde gedragskenmerken beïnvloeden.
Neurologie: de structuur en chemie van de hersenen beïnvloeden gedrag. Hersenprocessen,
neurotransmitters en neurologische circuits spelen een rol bij het bepalen hoe individuen reageren op stimuli
en situaties.
Psychologische factoren
Persoonlijkheid: individuele verschillen in persoonlijkheid, zoals extraversie, openheid, consciëntieusheid,
neuroticisme en vriendelijkheid, beïnvloeden hoe mensen reageren op situaties en met anderen omgaan.
Cognitie: denkprocessen, zoals perceptie, geheugen, leren en redeneren, dragen bij aan hoe mensen
informatie verwerken en beslissingen nemen.
Emoties: emotionele toestanden en reacties spelen een belangrijke rol bij het sturen van gedrag. Emoties
zoals angst, vreugde, verdriet en boosheid hebben invloed op keuzes en acties.
, Sociale factoren
Opvoeding: de manier waarop mensen zijn opgevoed en de normen en waarden die ze hebben geleerd,
hebben invloed op hun gedrag. Ouders, familie en verzorgers spelen een cruciale rol in de vorming van
gedrag.
Peergroepen: de invloed van leeftijdsgenoten en sociale groepen kan sterk zijn. Mensen passen vaak hun
gedrag aan om te voldoen aan de normen en verwachtingen van hun sociale omgeving.
Cultuur: culturele normen, waarden en verwachtingen beïnvloeden gedrag op bredere maatschappelijke
niveaus. Wat als acceptabel of onacceptabel gedrag wordt beschouwd, varieert sterk tussen culturen.
Omgevingsfactoren:
Fysieke omgeving: de omgeving waarin mensen zich bevinden, inclusief de fysieke ruimte, kan van invloed
zijn op hun gedrag. Bijvoorbeeld, de beschikbaarheid van middelen of de kwaliteit van de leefomgeving.
Economische omstandigheden: socio-economische factoren, zoals inkomen en werkgelegenheid, kunnen
gedrag beïnvloeden. Financiële stress kan bijvoorbeeld leiden tot bepaalde gedragspatronen.
Levenservaringen:
Persoonlijke ervaringen: Individuele levenservaringen, zoals trauma's, successen, mislukkingen en
leerervaringen, kunnen allemaal bijdragen aan de vorming van gedrag.
Lesdoel 3: De student kan onbewust en bewust gedrag van elkaar onderscheiden.
Bewust gedrag
Definitie: bewust gedrag verwijst naar acties en reacties die doelbewust en opzettelijk worden uitgevoerd.
Individuen zijn zich volledig bewust van wat ze doen, waarom ze het doen en hebben de controle over hun
handelingen.
Kenmerken
Doelgericht: bewust gedrag is vaak gericht op het bereiken van specifieke doelen of het uitvoeren van taken.
Bewuste besluitvorming: individuen hebben bewust nagedacht over hun keuzes en handelen op basis van
doelbewuste overwegingen.
Zelfbewustzijn: mensen hebben een duidelijk bewustzijn van zichzelf en hun acties tijdens bewust gedrag.
Daarnaast: slim maar traag, één ding tegelijk, vrij van de omgeving, creatief, geen eigen zetel, van bewust
naar geautomatiseerd en dwaalspoor.
Onbewust gedrag
Definitie: onbewust gedrag verwijst naar acties en reacties die plaatsvinden zonder bewuste intentie of
controle. Individuen zijn zich mogelijk niet volledig bewust van hun gedrag en de motieven erachter.
Kenmerken
Automatisch: onbewust gedrag kan automatisch en reflexmatig zijn, zonder bewuste tussenkomst.
Gebrek aan bewuste controle: mensen hebben mogelijk minder controle over onbewust gedrag en kunnen
zich er niet altijd volledig van bewust zijn.
Gedreven door gewoonten en patronen: onbewust gedrag kan worden beïnvloed door gewoonten,
aangeleerd gedrag en diepgewortelde reactiepatronen.
Daarnaast: motoriek, waarneming en perceptie.
