§13.1 Sparen en vertrouwen
Als je bejaard bent, wil je ook nog genoeg geld hebben om jezelf te verzorgen. Hiervoor moet
je dus gaan sparen, maar je moet er dan natuurlijk wel vertrouwen in hebben dat het
opgebouwde spaargeld voldoende is om tot je dood van te leven.
Het vertrouwen om te sparen wordt mede beïnvloed door de volgende factoren:
1. Het internationale politieke klimaat; oorlog
2. Nationale politiek; democratie beter voor vertrouwen dan dictatuur
3. Economisch klimaat; opleidingsniveau bevolking, werkgelegenheid
4. Financiële instellingen; pensioenfondsen
Ook al zit alles mee dan kan het nog zo zijn dat het niet mogelijk is voor een goed pensioen
te sparen. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat je te weinig verdient of je werkloos wordt.
In Nederland hebben we twee instituties:
Verplichte pensioendeelname: iedereen die in loondienst is en aan bepaalde voorwaarden
voldoet, is verplicht deel te neme in een pensioenfonds. (Je betaalt premie)
Basispensioen: iedereen ontvangt vanaf zijn 65ste een AOW
§13.2 Pensioenrechten
Pensioenfondsen
Gedurende de periode dat je werkt wordt een deel van het inkomen als pensioenpremie
afgedragen aan een pensioenfonds. Dit fonds beheert de ontvangen premies zodanig dat je
bij het bereiken van de pensioenleeftijd voor de rest van je leven kan genieten van de
uitkering.
Eindloon: wordt het pensioen bepaald op 70% van het laatstverdiende loon
Middelloon: wordt het pensioen bepaald over het gemiddelde loon dat wordt verdiend over
de gehele loopbaan
Kapitaaldekkingsstelsel
Kapitaaldekkingsstelsel: Je betaalt nu premie aan het pensioenfonds,wat je later als
pensioen uitgekeerd krijgt.Iedere werknemer spaart dus zelf voor zijn eigen pensioen
(Premie die jij betaalt aan het pensioenfonds wordt belegd)
Vaststelling hoogte pensioenpremie hangt af van:
1. Het inkomen waarop het pensioen is gebaseerd
2. De levensverwachting van de pensioengerechtigde
3. De looptijd van de beleggingen
4. Het rendement dat het pensioenfonds met zijn beleggingen denkt te maken
Aanvullend pensioen
Aanvullend pensioen: Als werknemers bovenop hun
bedrijfspensioen nog sparen voor een extra pensioenuitkering
Afbeeldingen:
Voor mensen die hun hele leven hetzelfde beroep uitoefenen, zal
het eindloon hoger liggen dan het middelloon. Maar je weet niet
zeker of je je hele leven dat beroep wel kan uitvoeren.
, Basispensioen
Basispensioen: AOW; iedereen die in Nederland woont, 65+ is en 50 jaar verzekerd is
geweest in Nederland ontvang de AOW-uitkering. Voor alleenstaande is dit 70% van het
nettominimumloon; voor gehuwden 50% van het nettominimumloon.
Omslagstelsel: De premieontvangsten worden direct gebruikt voor het betalen van
uitkeringen. (De AOW wordt gefinancieerd door de AOW-premie van het betreffende jaar zo
vast te stellen dat uit deze premie de AOW-uitkering kan worden betaald)
§13.3 Vergrijzing
Door vergrijzing is de financiering van het AOW lastiger geworden, je hebt immers minder
premie betalende werknemers dan gepensioneerde, die een AOW-uitkering ontvangen. Dit
te kort moet worden aangevuld door of de premie te verhogen of de belastingen te
verhogen.
Vergrijzing: wanneer de gemiddelde leeftijd van de bevolking stijgt
Bevolkingspiramide: Geeft duidelijk weer hoeveel mensen van welke leeftijdscategorie in
Nederland zijn.
De laatste jaren neemt de vergrijzing enorm toe; dit heeft niet alleen effect op het
pensioenstelstel, maar ook op de zorguitgaven. Ouderen hebben namelijk veel meer zorg
nodig dan jongeren, die zorg worden ook via premies door jongeren betaald.
Afhankelijkheidsratio: geeft het aantal 65+ in procenten weer van het aantal 20-65 jarige.
§14.1 De overheid ruilt over de tijd
Overheidsingrijpen op perfect werkende markten zoals belastingen hebben zowel voor het
consumenten- als het producenten surplus een negatief effect.
Door belasting heffing stijgt de prijs die de consument moet betalen er wordt minder
gekocht productie vermindert, maar de belasting die men betaalt wordt weer ergens
anders voor gebruikt, toch is er altijd een verlies van het consumenten en producenten
surplus.
Belastingheffing kan een:
Herverdeling van de huidige consumptie inhouden; als het inkomen van de belastingbetaler
wordt overgedragen naar de ontvanger van de uitkering
Verschuiving van de huidige consumptie inhouden; voorzieningen van collectieve goederen,
overheidsschuld aflossen, sparen van belastingen
Overheidssaldo
Overheidssaldo: het verschil tussen de overheidsontvangsten en de overheidsuitgaven
Overheidsontvangsten: belastingen
Overheidsuitgaven: uitgaven aan overheidsconsumptie (ambtenarensalaris, uitkeringen)
Overheids-/Begrotingstekort: als de overheidsuitgaven groter zijn dan de
overheidsontvangsten
Overheids-/begrotingsoverschot: als de overheid haar uitgaven tot onder het niveau van
haar ontvangsten beperkt
Als de overheid een tekort heeft lossen zij dit meestal op door een lening af te sluiten.
Hierdoor kan de overheidsschuld toenemen, want er moet ook rente over de lening betaald
worden. Maar de overheid kan ook zijn belastingen verhogen, waardoor de overheidsschuld
niet toeneemt.
Als je bejaard bent, wil je ook nog genoeg geld hebben om jezelf te verzorgen. Hiervoor moet
je dus gaan sparen, maar je moet er dan natuurlijk wel vertrouwen in hebben dat het
opgebouwde spaargeld voldoende is om tot je dood van te leven.
Het vertrouwen om te sparen wordt mede beïnvloed door de volgende factoren:
1. Het internationale politieke klimaat; oorlog
2. Nationale politiek; democratie beter voor vertrouwen dan dictatuur
3. Economisch klimaat; opleidingsniveau bevolking, werkgelegenheid
4. Financiële instellingen; pensioenfondsen
Ook al zit alles mee dan kan het nog zo zijn dat het niet mogelijk is voor een goed pensioen
te sparen. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat je te weinig verdient of je werkloos wordt.
In Nederland hebben we twee instituties:
Verplichte pensioendeelname: iedereen die in loondienst is en aan bepaalde voorwaarden
voldoet, is verplicht deel te neme in een pensioenfonds. (Je betaalt premie)
Basispensioen: iedereen ontvangt vanaf zijn 65ste een AOW
§13.2 Pensioenrechten
Pensioenfondsen
Gedurende de periode dat je werkt wordt een deel van het inkomen als pensioenpremie
afgedragen aan een pensioenfonds. Dit fonds beheert de ontvangen premies zodanig dat je
bij het bereiken van de pensioenleeftijd voor de rest van je leven kan genieten van de
uitkering.
Eindloon: wordt het pensioen bepaald op 70% van het laatstverdiende loon
Middelloon: wordt het pensioen bepaald over het gemiddelde loon dat wordt verdiend over
de gehele loopbaan
Kapitaaldekkingsstelsel
Kapitaaldekkingsstelsel: Je betaalt nu premie aan het pensioenfonds,wat je later als
pensioen uitgekeerd krijgt.Iedere werknemer spaart dus zelf voor zijn eigen pensioen
(Premie die jij betaalt aan het pensioenfonds wordt belegd)
Vaststelling hoogte pensioenpremie hangt af van:
1. Het inkomen waarop het pensioen is gebaseerd
2. De levensverwachting van de pensioengerechtigde
3. De looptijd van de beleggingen
4. Het rendement dat het pensioenfonds met zijn beleggingen denkt te maken
Aanvullend pensioen
Aanvullend pensioen: Als werknemers bovenop hun
bedrijfspensioen nog sparen voor een extra pensioenuitkering
Afbeeldingen:
Voor mensen die hun hele leven hetzelfde beroep uitoefenen, zal
het eindloon hoger liggen dan het middelloon. Maar je weet niet
zeker of je je hele leven dat beroep wel kan uitvoeren.
, Basispensioen
Basispensioen: AOW; iedereen die in Nederland woont, 65+ is en 50 jaar verzekerd is
geweest in Nederland ontvang de AOW-uitkering. Voor alleenstaande is dit 70% van het
nettominimumloon; voor gehuwden 50% van het nettominimumloon.
Omslagstelsel: De premieontvangsten worden direct gebruikt voor het betalen van
uitkeringen. (De AOW wordt gefinancieerd door de AOW-premie van het betreffende jaar zo
vast te stellen dat uit deze premie de AOW-uitkering kan worden betaald)
§13.3 Vergrijzing
Door vergrijzing is de financiering van het AOW lastiger geworden, je hebt immers minder
premie betalende werknemers dan gepensioneerde, die een AOW-uitkering ontvangen. Dit
te kort moet worden aangevuld door of de premie te verhogen of de belastingen te
verhogen.
Vergrijzing: wanneer de gemiddelde leeftijd van de bevolking stijgt
Bevolkingspiramide: Geeft duidelijk weer hoeveel mensen van welke leeftijdscategorie in
Nederland zijn.
De laatste jaren neemt de vergrijzing enorm toe; dit heeft niet alleen effect op het
pensioenstelstel, maar ook op de zorguitgaven. Ouderen hebben namelijk veel meer zorg
nodig dan jongeren, die zorg worden ook via premies door jongeren betaald.
Afhankelijkheidsratio: geeft het aantal 65+ in procenten weer van het aantal 20-65 jarige.
§14.1 De overheid ruilt over de tijd
Overheidsingrijpen op perfect werkende markten zoals belastingen hebben zowel voor het
consumenten- als het producenten surplus een negatief effect.
Door belasting heffing stijgt de prijs die de consument moet betalen er wordt minder
gekocht productie vermindert, maar de belasting die men betaalt wordt weer ergens
anders voor gebruikt, toch is er altijd een verlies van het consumenten en producenten
surplus.
Belastingheffing kan een:
Herverdeling van de huidige consumptie inhouden; als het inkomen van de belastingbetaler
wordt overgedragen naar de ontvanger van de uitkering
Verschuiving van de huidige consumptie inhouden; voorzieningen van collectieve goederen,
overheidsschuld aflossen, sparen van belastingen
Overheidssaldo
Overheidssaldo: het verschil tussen de overheidsontvangsten en de overheidsuitgaven
Overheidsontvangsten: belastingen
Overheidsuitgaven: uitgaven aan overheidsconsumptie (ambtenarensalaris, uitkeringen)
Overheids-/Begrotingstekort: als de overheidsuitgaven groter zijn dan de
overheidsontvangsten
Overheids-/begrotingsoverschot: als de overheid haar uitgaven tot onder het niveau van
haar ontvangsten beperkt
Als de overheid een tekort heeft lossen zij dit meestal op door een lening af te sluiten.
Hierdoor kan de overheidsschuld toenemen, want er moet ook rente over de lening betaald
worden. Maar de overheid kan ook zijn belastingen verhogen, waardoor de overheidsschuld
niet toeneemt.
