Week 1 - Inleiding, opvoedstijlen en gevolgen
● Pedagogiek
- Pedagogiek is een tak van de wetenschap die de opvoeding en onderwijs van kinderen
bestudeert en onderzoekt welke specifieke opvoedkundige handelingen op hen hebben.
- De studie richt zich op
→ het opvoeden: opvoeders, begeleiders, leerkrachten, ouders, leidsters
→ het opgroeien: kinderen, adolescenten, jongvolwassenen, volwassenen
- Pedagogiek is in de oorsprong vooral filosofie
→ John Locke met boek, raadde aan om kinderen bier te geven in plaats van slootwater
→ Jean Jacques Rousseau met boek, beweert dat als een kind niet in aanraking komt met
slechte dingen je een heel fijn kind zou krijgen
- Pedagogiek hedendaags
1. Beschrijven van gedrag
2. Verklaren van gedrag
3. Vertalen naar handelen
1. Beschrijven van gedrag
VB: Agressie in de media maakt kinderen agressief.
2. Verklaren van gedrag
Bandura, grondlegger van de sociale leertheorie, bewees door middel van het Bobo
Experiment (1961-1963) dat kinderen leren door anderen te imiteren. Dit wordt
observationeel leren genoemd. Kinderen imiteerde het agressieve gedrag van de vrouw
tegen de pop. Als de vrouw aan het einde van de video straf kreeg, imiteerden de kinderen
haar agressieve gedrag minder. Als de vrouw aan het einde van de video geprezen werd,
imiteerde de kinderen haar aggresieve gedrag meer. Dit noemen we observationele
bekrachtiging.
3. Vertalen naar handelen
→ Restrictieve strategieën: bijvoorbeeld de kijkwijzer bij films (leeftijdsadvies, geweld op
seksaanduiding / waarschuwing)
→ Actieve strategieën: bijvoorbeeld tijdens het tv kijken met opmerkingen aan het kind laten
zien welk gedrag wel en niet gepast is (meeleven met slachtoffers, “oh dat was niet zo
aardig”)
● Nature vs Nurture
- Nature
Wanneer wordt gesteld dat gedrag gebaseerd is op nurture houdt het in dat het gedrag is
gebaseerd op genetica.
1
,- Francis Galton
→ Grondlegger gedragsgenetica
→ Onderzoek naar reputatie: concludeerde dat erfelijkheid een grotere invloed heeft op
gedrag dan omgeving
→ Kritiek: genen en omgeving moeilijk te scheiden in biologisch gezin
- Judith R. Harris
→ Invloed van peers belangrijker
→ Opvoeding van ouders heeft geen significante invloed op de personaliteit van het kind
later
→ Ouderlijke genetische invloed moeilijk te scheiden van ouderlijke opvoeding, mits er geen
gekke dingen zijn gebeurd
- Nurture
Wanneer er wordt gesteld dat gedrag is gebaseerd op nurture houdt het in dat het gedrag
gebaseerd is op factoren uit de omgeving.
Er wordt hierbij gesteld dat mensen geboren zijn met een Tabula Rasa: mensen worden
geboren als onbeschreven blad zonder kennis, vaardigheid, persoonlijkheid en zijn volledig
afhankelijk van waarneming en ervaring op de geest te vormen
→ Aristoteles
→ John Locke
- John Watson
→ Stelde dat de mens maakbaar is, hieruit kwam het Behaviorism (1930)
VB Behaviourism: Koelkast moeder als oorzaak van autisme (Bettelheim en Kanner)
→ Ongeveer 1940 - 1960
→ Gedachte: emotioneel kille moeders veroorzaken autisme bij hun kinderen
- Nature en nurture: differentiële ontvankelijkheid
→ Lage gevoeligheid - paardenbloem kinderen
→ Hoge gevoeligheid - orchidee kinderen
- Nurture en omgeving
Bij nurture speelt omgeving een grote rol. Deze omgeving en dus de opvoeding is
afhankelijk van tijd, plaats en soort.
→ Tijd: Locke kon in 1693 stellen dat je kinderen bier kon laten drinken omdat slootwater
slechter was
→ Plaats: in een ander land zijn er andere ideeën en gewoontes over opvoeding
→ Soort: apen hebben andere opvoedingsmethodes
Niet alleen ouders vallen onder de omgeving. Je kan op verschillende niveaus naar de
omgeving kijken : Ecologisch model van Bronfenbrenner (1970)
→ Microsysteem: het gezin en de peers
→ Mesosysteem: de school waar het kind naartoe gaat en de speeltuin waar het kind vaak
speelt
→ Exosysteem: de wijk, vrienden en familieleden
→ Macrosysteem: sociale klasse, cultuur, wetten en ideologieën
2
, ● Opvoedingsstijlen of Opvoedingsdimensies : Baumrind en Maccoby & Martin
- Autoritair / Authoritarian : weinig warmte, veel regels/structuur
→ Heel en veel strikte regels - kind dient te gehoorzamen
→ Dwingend (negatieve disciplinering)
→ Tonen geen warmte
→ Niet sensitief
→ Er moet begrip zijn voor opvoeders die soms autoritair opvoeden. Opvoeder zijn kan heel
vermoeiend zijn en soms verlies je je geduld.
- Permissief / Permissive : veel warmte, weinig regels/structuur
→ Ook wel anti-autoritair
→ Oorsprong vanuit experiment West-Berlijn
→ Vrij en zonder dwang opgroeien
→ Kinderen mogen alles zelf beslissen en leren daarbij ook zelf de consequenties van hun
daden
→ “De kinderen kunnen niet ongehoorzaam zijn, aangezien niemand gehoorzaamheid van
hun vraagt”
- Verwaarlozend / Neglectful : weinig warmte, weinig regels/structuur
Aan je lot overgelaten worden
VB: Genie Wiley
→ Heel extreem voorbeeld van verwaarlozing, in dit geval was het mishandeling
→ Omdat Genie nooit sprak of leerde spreken is dat gedeelte van haar brein niet ontwikkeld
en is de connectie verbroken dus zal ze dat nooit meer kunnen leren
→ Verwaarlozing kan leiden tot een fysiek kleiner brein
VB: Still face experiment door Edward Troniek
→ Moeder is interactief met baby = kind is blij en responsief
→ Moeder is twee minuten ‘still’ dus geeft geen reactie op kind = kind wil reactie uit haar en
raakt gefrustreerd
→ Dit wekt de gedachte: als twee minuten al zo’n negatief effect heeft, wat doet
verwaarlozing dan op de lange termijn met een kind?
- Autoritatief / Authoritative : veel warmte, veel regels/structuur
→ Wordt gezien als de beste opvoedstijl
→ Veilige gehechtheidsrelatie met verzorger (secure base)
- Warmte
→ Betrokken
→ Begripvol
→ Accepterend
→ Veilige gehechtheidsrelatie met ouder/verzorger als ‘secure base’
3
● Pedagogiek
- Pedagogiek is een tak van de wetenschap die de opvoeding en onderwijs van kinderen
bestudeert en onderzoekt welke specifieke opvoedkundige handelingen op hen hebben.
- De studie richt zich op
→ het opvoeden: opvoeders, begeleiders, leerkrachten, ouders, leidsters
→ het opgroeien: kinderen, adolescenten, jongvolwassenen, volwassenen
- Pedagogiek is in de oorsprong vooral filosofie
→ John Locke met boek, raadde aan om kinderen bier te geven in plaats van slootwater
→ Jean Jacques Rousseau met boek, beweert dat als een kind niet in aanraking komt met
slechte dingen je een heel fijn kind zou krijgen
- Pedagogiek hedendaags
1. Beschrijven van gedrag
2. Verklaren van gedrag
3. Vertalen naar handelen
1. Beschrijven van gedrag
VB: Agressie in de media maakt kinderen agressief.
2. Verklaren van gedrag
Bandura, grondlegger van de sociale leertheorie, bewees door middel van het Bobo
Experiment (1961-1963) dat kinderen leren door anderen te imiteren. Dit wordt
observationeel leren genoemd. Kinderen imiteerde het agressieve gedrag van de vrouw
tegen de pop. Als de vrouw aan het einde van de video straf kreeg, imiteerden de kinderen
haar agressieve gedrag minder. Als de vrouw aan het einde van de video geprezen werd,
imiteerde de kinderen haar aggresieve gedrag meer. Dit noemen we observationele
bekrachtiging.
3. Vertalen naar handelen
→ Restrictieve strategieën: bijvoorbeeld de kijkwijzer bij films (leeftijdsadvies, geweld op
seksaanduiding / waarschuwing)
→ Actieve strategieën: bijvoorbeeld tijdens het tv kijken met opmerkingen aan het kind laten
zien welk gedrag wel en niet gepast is (meeleven met slachtoffers, “oh dat was niet zo
aardig”)
● Nature vs Nurture
- Nature
Wanneer wordt gesteld dat gedrag gebaseerd is op nurture houdt het in dat het gedrag is
gebaseerd op genetica.
1
,- Francis Galton
→ Grondlegger gedragsgenetica
→ Onderzoek naar reputatie: concludeerde dat erfelijkheid een grotere invloed heeft op
gedrag dan omgeving
→ Kritiek: genen en omgeving moeilijk te scheiden in biologisch gezin
- Judith R. Harris
→ Invloed van peers belangrijker
→ Opvoeding van ouders heeft geen significante invloed op de personaliteit van het kind
later
→ Ouderlijke genetische invloed moeilijk te scheiden van ouderlijke opvoeding, mits er geen
gekke dingen zijn gebeurd
- Nurture
Wanneer er wordt gesteld dat gedrag is gebaseerd op nurture houdt het in dat het gedrag
gebaseerd is op factoren uit de omgeving.
Er wordt hierbij gesteld dat mensen geboren zijn met een Tabula Rasa: mensen worden
geboren als onbeschreven blad zonder kennis, vaardigheid, persoonlijkheid en zijn volledig
afhankelijk van waarneming en ervaring op de geest te vormen
→ Aristoteles
→ John Locke
- John Watson
→ Stelde dat de mens maakbaar is, hieruit kwam het Behaviorism (1930)
VB Behaviourism: Koelkast moeder als oorzaak van autisme (Bettelheim en Kanner)
→ Ongeveer 1940 - 1960
→ Gedachte: emotioneel kille moeders veroorzaken autisme bij hun kinderen
- Nature en nurture: differentiële ontvankelijkheid
→ Lage gevoeligheid - paardenbloem kinderen
→ Hoge gevoeligheid - orchidee kinderen
- Nurture en omgeving
Bij nurture speelt omgeving een grote rol. Deze omgeving en dus de opvoeding is
afhankelijk van tijd, plaats en soort.
→ Tijd: Locke kon in 1693 stellen dat je kinderen bier kon laten drinken omdat slootwater
slechter was
→ Plaats: in een ander land zijn er andere ideeën en gewoontes over opvoeding
→ Soort: apen hebben andere opvoedingsmethodes
Niet alleen ouders vallen onder de omgeving. Je kan op verschillende niveaus naar de
omgeving kijken : Ecologisch model van Bronfenbrenner (1970)
→ Microsysteem: het gezin en de peers
→ Mesosysteem: de school waar het kind naartoe gaat en de speeltuin waar het kind vaak
speelt
→ Exosysteem: de wijk, vrienden en familieleden
→ Macrosysteem: sociale klasse, cultuur, wetten en ideologieën
2
, ● Opvoedingsstijlen of Opvoedingsdimensies : Baumrind en Maccoby & Martin
- Autoritair / Authoritarian : weinig warmte, veel regels/structuur
→ Heel en veel strikte regels - kind dient te gehoorzamen
→ Dwingend (negatieve disciplinering)
→ Tonen geen warmte
→ Niet sensitief
→ Er moet begrip zijn voor opvoeders die soms autoritair opvoeden. Opvoeder zijn kan heel
vermoeiend zijn en soms verlies je je geduld.
- Permissief / Permissive : veel warmte, weinig regels/structuur
→ Ook wel anti-autoritair
→ Oorsprong vanuit experiment West-Berlijn
→ Vrij en zonder dwang opgroeien
→ Kinderen mogen alles zelf beslissen en leren daarbij ook zelf de consequenties van hun
daden
→ “De kinderen kunnen niet ongehoorzaam zijn, aangezien niemand gehoorzaamheid van
hun vraagt”
- Verwaarlozend / Neglectful : weinig warmte, weinig regels/structuur
Aan je lot overgelaten worden
VB: Genie Wiley
→ Heel extreem voorbeeld van verwaarlozing, in dit geval was het mishandeling
→ Omdat Genie nooit sprak of leerde spreken is dat gedeelte van haar brein niet ontwikkeld
en is de connectie verbroken dus zal ze dat nooit meer kunnen leren
→ Verwaarlozing kan leiden tot een fysiek kleiner brein
VB: Still face experiment door Edward Troniek
→ Moeder is interactief met baby = kind is blij en responsief
→ Moeder is twee minuten ‘still’ dus geeft geen reactie op kind = kind wil reactie uit haar en
raakt gefrustreerd
→ Dit wekt de gedachte: als twee minuten al zo’n negatief effect heeft, wat doet
verwaarlozing dan op de lange termijn met een kind?
- Autoritatief / Authoritative : veel warmte, veel regels/structuur
→ Wordt gezien als de beste opvoedstijl
→ Veilige gehechtheidsrelatie met verzorger (secure base)
- Warmte
→ Betrokken
→ Begripvol
→ Accepterend
→ Veilige gehechtheidsrelatie met ouder/verzorger als ‘secure base’
3
