Afweer
par 1
Barrières
HUID
Dekweefsels: Laag nauw aaneengesloten cellen, waar grote moleculen en ziekteverwerkers niet
doorheen kunnen
→fysieke barrière, vormen mechanische afweer. Beschermen inwendig milieu van het uitwendig
milieu
● Opperhuid
- Hoornlaag
dode verdroogde cellen. Vervallen van huid bij
afdrogen, bacteriën vallen weg
- Basale cellenlaag/kiemlaag
vooral stamcellen. Nieuwe dochtercellen duwen
oudere cellen naar oppervlak, deze gaan dood
en vormen hoornlaag. Dood doordat
tussenliggende cellaag steeds een grote barrière
vormt. Cellen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen
● Lederhuid
bindweefsel uit elastische vezels. Maken huis soepel, bevat zintuigen.
● Onderhuids vetweefsel
warmte-isolatie
Melanocyten: pigmentvormende cellen in basale cellenlaag met lange uitlopers korrels melanine
⤷beschermt DNA door ophoping in kernen naburige cellen. Gebeurt niet→DNA
beschadiging→huidkanker
SLIJMVLIES/TRILHAREN/pH/TRAANVOCHT
Slijmbekercellen scheiden slijm af, bevat bacteriedodende stoffen.
Trilharen bewegen vervuilde slijm richting keelholte
pH= biochemische barrière →te zuur, dood bacteriën
Traanvocht, door lysozym met bacteriedodende werking
Barrières planten
● Mechanische afweer
Stekels/doorns, beschermt alleen tegen grote schade/dieren
● Symbiose met dieren
Bijv. mieren gaan in kleine holtes zitten→ bijten elk dier dat plant aanraakt. Mier voordeel:
nestgelegenheid, nectar& eiwit voorziening. Beide voordeel= mutualisme, tenzij het tijdelijk is
(wesp-plant)
● Chemische afweer
Aanmaak stoffen, bijv. bittere smaak. Gifitge stoffen.
● Erkenning
Erkenning van schadelijke stoffen via receptoren op celmembraan→ sluiten huidmondje
→verhindering meer bacteriën binnenkomen
Of aanmaak H2O2→ celwand verdikking→ meer bescherming
Of aanmaak NO bij beschadiging→ dodelijk voor ziekteverwekers, ook voor bladeren plant.
, ● Waarschuwingsignalen
Signaalstoffen zorgen voor communicatie. Plant gaat dood→zendt geur uit→waarschuwt
andere planten→maken bijv. gifstof of lokstoffen → trekken wespen aan die rupsen enz.
eten.
Par 2
Bacteriën geen celkern→ prokaryoten
Eukaryoten= celkern
Chloreabacteriën inname
1. vermeerdering in slijm
2. maken eiwit choleratoxine
⤷darmcellen reageren→afgifte Cl- aan darminhoud
→waterafgifte→diarree en uitdroging
Sommige eencellige ziekteverwekkers geen bacteriën= eukaryoten
Bijv. Malaria
1. Parasieten komen in lichaam via speeksel malariamug
2. Parasieten vermeerdern ongeslachtelijk in lever
3. Parasieten dringen rode bloedcellen binnen.
4. Vermeerd2ering in rode bloedcellen
5. Rode bloedcellen gaan stuk→ volgende generatie malariaparasieten komt vrij
Virus gebruikt cellen om te vermeerderen
Bestaat uit erfelijk materiaal met eiwitkapsel en evt. virusenvelop (=membraan eiwitten uit gastheer
en virus)
Gastheercel= cel van levens wezen waarin het virus binnendringt. Deze cel maakt kopieën van
oorspronkelijk virus.
Proces binnenkomen virus in cel
1. Eiwitten virus hechten aan receptor celmembraan gastheercel
2. Virus passeert membraan of gaat via endocytose de gastheercel in
3. (BIJ RNA OOK NOG: Toevoeging reverse transcriptase: RNA→enkelstrengs DNA
4. DNA-polymerase toevoeging→dubbelstrengs DNA)
5. DNA-virus gaat met behulp van integrase (enzym) in de kern
6. Transcriptie en translatie zorgen voor nieuwe virusdeeltjes
Niet-specifieke afweer
ontstaat als ziekteverwekker barrières doorstaat
Maakt lichaamsvreemde deeltjes onschadelijk door opruiming van witte bloedcellen en bloedeiwitten
Onderscheid maken tussen lichaamseigen en lichaamsvreemd
Lichaamseigen
1. Lichaamscellen zetten antigenen (=moleculen die afweersysteem kunnen activeren) aan
buitenkant celmembraan
2. MHC-I-moleculen bevestigen antigenen aan celmembraan (vlaggenstokken en antigeen de
vlag)
3. MHC-I-moleculen vormen ‘vlaggenstokken’ waaraan cel zijn antigenen hangt.
par 1
Barrières
HUID
Dekweefsels: Laag nauw aaneengesloten cellen, waar grote moleculen en ziekteverwerkers niet
doorheen kunnen
→fysieke barrière, vormen mechanische afweer. Beschermen inwendig milieu van het uitwendig
milieu
● Opperhuid
- Hoornlaag
dode verdroogde cellen. Vervallen van huid bij
afdrogen, bacteriën vallen weg
- Basale cellenlaag/kiemlaag
vooral stamcellen. Nieuwe dochtercellen duwen
oudere cellen naar oppervlak, deze gaan dood
en vormen hoornlaag. Dood doordat
tussenliggende cellaag steeds een grote barrière
vormt. Cellen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen
● Lederhuid
bindweefsel uit elastische vezels. Maken huis soepel, bevat zintuigen.
● Onderhuids vetweefsel
warmte-isolatie
Melanocyten: pigmentvormende cellen in basale cellenlaag met lange uitlopers korrels melanine
⤷beschermt DNA door ophoping in kernen naburige cellen. Gebeurt niet→DNA
beschadiging→huidkanker
SLIJMVLIES/TRILHAREN/pH/TRAANVOCHT
Slijmbekercellen scheiden slijm af, bevat bacteriedodende stoffen.
Trilharen bewegen vervuilde slijm richting keelholte
pH= biochemische barrière →te zuur, dood bacteriën
Traanvocht, door lysozym met bacteriedodende werking
Barrières planten
● Mechanische afweer
Stekels/doorns, beschermt alleen tegen grote schade/dieren
● Symbiose met dieren
Bijv. mieren gaan in kleine holtes zitten→ bijten elk dier dat plant aanraakt. Mier voordeel:
nestgelegenheid, nectar& eiwit voorziening. Beide voordeel= mutualisme, tenzij het tijdelijk is
(wesp-plant)
● Chemische afweer
Aanmaak stoffen, bijv. bittere smaak. Gifitge stoffen.
● Erkenning
Erkenning van schadelijke stoffen via receptoren op celmembraan→ sluiten huidmondje
→verhindering meer bacteriën binnenkomen
Of aanmaak H2O2→ celwand verdikking→ meer bescherming
Of aanmaak NO bij beschadiging→ dodelijk voor ziekteverwekers, ook voor bladeren plant.
, ● Waarschuwingsignalen
Signaalstoffen zorgen voor communicatie. Plant gaat dood→zendt geur uit→waarschuwt
andere planten→maken bijv. gifstof of lokstoffen → trekken wespen aan die rupsen enz.
eten.
Par 2
Bacteriën geen celkern→ prokaryoten
Eukaryoten= celkern
Chloreabacteriën inname
1. vermeerdering in slijm
2. maken eiwit choleratoxine
⤷darmcellen reageren→afgifte Cl- aan darminhoud
→waterafgifte→diarree en uitdroging
Sommige eencellige ziekteverwekkers geen bacteriën= eukaryoten
Bijv. Malaria
1. Parasieten komen in lichaam via speeksel malariamug
2. Parasieten vermeerdern ongeslachtelijk in lever
3. Parasieten dringen rode bloedcellen binnen.
4. Vermeerd2ering in rode bloedcellen
5. Rode bloedcellen gaan stuk→ volgende generatie malariaparasieten komt vrij
Virus gebruikt cellen om te vermeerderen
Bestaat uit erfelijk materiaal met eiwitkapsel en evt. virusenvelop (=membraan eiwitten uit gastheer
en virus)
Gastheercel= cel van levens wezen waarin het virus binnendringt. Deze cel maakt kopieën van
oorspronkelijk virus.
Proces binnenkomen virus in cel
1. Eiwitten virus hechten aan receptor celmembraan gastheercel
2. Virus passeert membraan of gaat via endocytose de gastheercel in
3. (BIJ RNA OOK NOG: Toevoeging reverse transcriptase: RNA→enkelstrengs DNA
4. DNA-polymerase toevoeging→dubbelstrengs DNA)
5. DNA-virus gaat met behulp van integrase (enzym) in de kern
6. Transcriptie en translatie zorgen voor nieuwe virusdeeltjes
Niet-specifieke afweer
ontstaat als ziekteverwekker barrières doorstaat
Maakt lichaamsvreemde deeltjes onschadelijk door opruiming van witte bloedcellen en bloedeiwitten
Onderscheid maken tussen lichaamseigen en lichaamsvreemd
Lichaamseigen
1. Lichaamscellen zetten antigenen (=moleculen die afweersysteem kunnen activeren) aan
buitenkant celmembraan
2. MHC-I-moleculen bevestigen antigenen aan celmembraan (vlaggenstokken en antigeen de
vlag)
3. MHC-I-moleculen vormen ‘vlaggenstokken’ waaraan cel zijn antigenen hangt.
