Hoofdstuk 5. Wind en de wereld circulatie.
Wat is luchtdruk?
Luchtdruk ontstaat doordat de zwaartekracht de moleculen naar de aarde trekt. De
luchtdruk is dus het gewicht van een kolom lucht op het aardoppervlak per cm 2. Lucht
laat zich goed samenpersen, waardoor het onderste deel het meest word
samengeperst en is dus lichter. De druk neemt naar boven toe af, met 1 HPA per 8
meter. Druk neemt in koude lucht sneller af dan in warme. De standaard luchtdruk op
zeeniveau is 1013 HPA, dit kan natuurlijk per plek verschillen. Op zeeniveau is het
gewoonlijk 1 kilogram per cm2. Bij hoger
gelegen gebieden is de luchtdruk altijd lager
en kunnen nooit met lager gelegen gebieden
vergeleken worden. Alles moet terug gerekend
worden naar zeeniveau. We meten de
luchtdruk met de kwikbarometer. HPA komt
overeen met millibaren.
Luchtdruk en hoogte.
Hoe hoger je komt, hoe lager de luchtdruk. Dit komt
doordat de kolom lucht korter en ijler wordt. Hoe
hoger je in de atmosfeer komt, hoe langzamer de
afname van luchtdruk. De reden hiervoor is dat de
lucht ijler wordt en de verschillen zijn minder groot dat
vlak boven het aardoppervlak.
De wind.
Wind is een horizontale beweging van lucht ten opzichte van
het aardoppervlak. De windrichting word bepaald met een
windroos en de snelheden met een anemometer. Wind is er
om verschillen in luchtdruk op te heffen. Bij verschillen in de
luchtdruk spreken we van een lucht drukgradiënt, dit is het
luchtdruk verval van hoge luchtdruk naar lage luchtdruk
1
, loodrecht op de isobaren. Hoe groter het drukverschil, hoe dichter de isobaren bij
elkaar liggen. Dit gebeurd bij land en zeewinden. Bij grote windsystemen niet, daar
heeft de draaiing van de aarde, het corioliseffect, meer invloed
op. Bij het corioliskracht heeft de wind op het Noordelijk
halfrond een afwijking naar rechts, en op het Zuidelijk halfrond
een afwijking naar links. Dit is de wet van Buys Ballot. Lokale
winden zijn dagelijkse zee en landwinden, en Nederland heeft
een aanlandige wind.
Cyclonen.
Een cycloon is een Lagedruk
cel (L-cel). D lucht spiraalt
omhoog naar de kern, dit heet
convergentie. Hier is het slecht
weer. Een anticycloon is een
Hogedruk cel (H-cel). De lucht
spiraalt naar beneden en naar
buiten, dit heet divergentie. Hier
is het mooi weer.
De Hadleycellen.
De Hadleycellen zijn ontstaan als gevolg van opstijgende warme lucht bij de ITCZ.
In de bovenlucht gaat deze richting de noord en zuidpool. De warme lucht daalt rond
30º NB/ZB weer naar beneden, hier komen de H-cellen aan het oppervlak. Vanaf
daar gaat de wind op het oppervlak met een afwijking naar links of rechts terug naar
de ITCZ. Deze winden zijn de passaat winden. De winden richting de 60º zijn de
westenwinden. Bij de polen zijn de H-cellen koud en is er een dalende lucht. Op
gematigde gebieden en verder naar de polen zijn er hoofdzakelijk westenwinden.
2
Wat is luchtdruk?
Luchtdruk ontstaat doordat de zwaartekracht de moleculen naar de aarde trekt. De
luchtdruk is dus het gewicht van een kolom lucht op het aardoppervlak per cm 2. Lucht
laat zich goed samenpersen, waardoor het onderste deel het meest word
samengeperst en is dus lichter. De druk neemt naar boven toe af, met 1 HPA per 8
meter. Druk neemt in koude lucht sneller af dan in warme. De standaard luchtdruk op
zeeniveau is 1013 HPA, dit kan natuurlijk per plek verschillen. Op zeeniveau is het
gewoonlijk 1 kilogram per cm2. Bij hoger
gelegen gebieden is de luchtdruk altijd lager
en kunnen nooit met lager gelegen gebieden
vergeleken worden. Alles moet terug gerekend
worden naar zeeniveau. We meten de
luchtdruk met de kwikbarometer. HPA komt
overeen met millibaren.
Luchtdruk en hoogte.
Hoe hoger je komt, hoe lager de luchtdruk. Dit komt
doordat de kolom lucht korter en ijler wordt. Hoe
hoger je in de atmosfeer komt, hoe langzamer de
afname van luchtdruk. De reden hiervoor is dat de
lucht ijler wordt en de verschillen zijn minder groot dat
vlak boven het aardoppervlak.
De wind.
Wind is een horizontale beweging van lucht ten opzichte van
het aardoppervlak. De windrichting word bepaald met een
windroos en de snelheden met een anemometer. Wind is er
om verschillen in luchtdruk op te heffen. Bij verschillen in de
luchtdruk spreken we van een lucht drukgradiënt, dit is het
luchtdruk verval van hoge luchtdruk naar lage luchtdruk
1
, loodrecht op de isobaren. Hoe groter het drukverschil, hoe dichter de isobaren bij
elkaar liggen. Dit gebeurd bij land en zeewinden. Bij grote windsystemen niet, daar
heeft de draaiing van de aarde, het corioliseffect, meer invloed
op. Bij het corioliskracht heeft de wind op het Noordelijk
halfrond een afwijking naar rechts, en op het Zuidelijk halfrond
een afwijking naar links. Dit is de wet van Buys Ballot. Lokale
winden zijn dagelijkse zee en landwinden, en Nederland heeft
een aanlandige wind.
Cyclonen.
Een cycloon is een Lagedruk
cel (L-cel). D lucht spiraalt
omhoog naar de kern, dit heet
convergentie. Hier is het slecht
weer. Een anticycloon is een
Hogedruk cel (H-cel). De lucht
spiraalt naar beneden en naar
buiten, dit heet divergentie. Hier
is het mooi weer.
De Hadleycellen.
De Hadleycellen zijn ontstaan als gevolg van opstijgende warme lucht bij de ITCZ.
In de bovenlucht gaat deze richting de noord en zuidpool. De warme lucht daalt rond
30º NB/ZB weer naar beneden, hier komen de H-cellen aan het oppervlak. Vanaf
daar gaat de wind op het oppervlak met een afwijking naar links of rechts terug naar
de ITCZ. Deze winden zijn de passaat winden. De winden richting de 60º zijn de
westenwinden. Bij de polen zijn de H-cellen koud en is er een dalende lucht. Op
gematigde gebieden en verder naar de polen zijn er hoofdzakelijk westenwinden.
2
