Begrippen Sociale Psychologie uitgewerkt
Inleiding groepsdynamica
Hoofdstuk 1: Mensen in groepen
Groepsdynamica Deelgebied van de sociale psychologie; de wetenschap die groepsprocessen en
gedrag bestudeert
Sociale De wetenschap die zich bezighoudt met de wijze waarop gedragingen, gevoelens,
psychologie wensen en opvattingen worden beïnvloedt door de sociale omgeving.
Collectief Factoren:
Anonimiteit: ze voelen de macht van het aantal en de anonimiteit van zichzelf.
Besmetting: ze laten zich meeslepen door wat anderen doen
Suggestibiliteit: ze zijn vatbaar voor de meningen en opvattingen van anderen.
Individualistische Groepen hebben geen eigenschappen van zichzelf. Een groep is slechts de
benadering optelsom van individuele gedragingen.
Groepsgerichte Een groep heeft een eigen identiteit en het gedrag van groepsleden wordt
benadering daardoor beïnvloed.
Interactionele Gaat ervan uit dat gedrag van groepsleden een product is van de
benadering persoonseigenschappen van groepsleden en de specifieke kenmerken van een
groep.
Kenmerken van Interactie: er moet sprake zijn van een regelmatige interactie tussen twee of
een groep meer personen.
Identiteit: de personen die regelmatig met elkaar omgaan moet het gevoel
hebben een groep te zijn
Doelen: de personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke doelen
Afhankelijkheid: de personen die met elkaar omgaan hebben elkaar nodig om
die gemeenschappelijke doelen te kunnen bereiken.
Hoe meer groepskenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een echte
groep.
Soorten groepen Indeling naar functie
In de eerste plaats kunnen groepen worden onderscheiden naar hun functie voor
de groep:
*Overleggen, beoordelen en besluiten
*Produceren
*Vrije tijd en recreatie
*Politiek, geloof en opvatting
*Therapie
Formele en informele groepen
Formele groep: groepen die bestaan uit leden die daarvoor worden aan gesteld,
bijvoorbeeld organisatie. Er is meestal sprake van een bepaalds van tevoren
vastgestelde rolverdeling.
Informele groep: groepen die spontaan tot stand komen, bijvoorbeeld
vriendengroep
Reële en virtuele groepen
Reële groep: in een reële groep communiceert men in elkaars nabijheid, face to
face
Virtuele griep: in een virtuele groep communiceert men via de elektronische weg
Vijf structurele De identiteit van een groep wordt pas zichtbaar als een groep langer bestaat en
kenmerken van als de manier waarop de groepsleden met elkaar omgaan een vast en
groepen herkenbaar patroon laat zien. Vijf kenmerken typeren de structuur van een
groep:
, Begrippen Sociale Psychologie uitgewerkt
1. Communicatiepatronen
De manier waarop de groepsleden met elkaar omgaan
2. Status en invloed
Ongelijkheid tussen de groepsleden in status en invloed is een kenmerk van
groepen
3. Rollen
4. Normen
Groepsnormen
5. Affectieve relaties
Groepscohesie
Groepsdynamisc Onderzoek dat zich bijvoorbeeld richt op:
h onderzoek *Het bekijken van gedrag van groepsleden (observatieonderzoek)
*Het ondervragen van groepsleden (surveyonderzoek)
*De samenhang tussen verschijnselen (correlatieonderzoek)
*Het opzetten van experimenten (experimenteel onderzoek)
Observatie Het gedrag van mensen in groepen kan bestudeerd worden door ernaar te kijken
onderzoek en die gedragingen te beschrijven en/of te scoren. Verschillende vormen:
Participerende observatie of observeren als buitenstaander
Participerende observatie: de onderzoeker die het groepsproces observeert,
maar tevens deelneemt aan het groepsproces, maakt gebruik van participerende
observatie
Observeren als buitenstaander: de observator is dan geen groepslid en neemt
niet deel aan het groepsproces.
Ongestructureerde en gestructureerde observatie
Ongestructureerde observatie: niet van te voren vaststellen naar welke
gedragingen de onderzoeker wil kijken en hoe hij die wilt scoren. Dit is subjectief.
Gestructureerde observatie: er wordt gebruikgemaakt van nauwkeurig
beschreven gedragingen die gescoord moeten worden. Dit is objectief.
Observatiesysteem IPA van Bales:
IPA staat voor Interaction Process Analysis
Het bevat 6 categorieën taakgericht gedrag en 6 categorieën sociaal-emotioneel
gedrag. Er is na te gaan welk gedragingen de groepsleden leveren en welke rol ze
in de groep vervullen. Ook is na te gaan hoe de groepsleden verschillen in hun
inzet en inbreng.
Surveyonderzoek Bestudering van kenmerken van groepen kan ook plaatsvinden door groepsleden
te ondervragen over hun gedrag en hun bevinden in de groep. Dit ondervragen
kan door hen te interviewen of door hen een vragenlijst te laten invullen.
Correlatie Er wordt vastgesteld hoe de sterk de samenhang is tussen verschijnselen.
onderzoek Correlatie is een maat voor de sterkte van de samenhang tussen twee
verschijnselen. Correlatie wordt uitgedrukt in de maat r en die kan lopen van r=
-1.00 tot r= +1.00.
Er is sprake van een positieve samenhang tussen twee verschijnselen als met de
toename van het ene verschijnsel ook het andere verschijnsel toeneemt. De
correlatie is dan boven nul.
is sprake van een negatieve samenhang tussen twee verschijnselen als de
toename van het ene verschijnsel gepaard gaat met een afname van het andere
verschijnsel.
Inleiding groepsdynamica
Hoofdstuk 1: Mensen in groepen
Groepsdynamica Deelgebied van de sociale psychologie; de wetenschap die groepsprocessen en
gedrag bestudeert
Sociale De wetenschap die zich bezighoudt met de wijze waarop gedragingen, gevoelens,
psychologie wensen en opvattingen worden beïnvloedt door de sociale omgeving.
Collectief Factoren:
Anonimiteit: ze voelen de macht van het aantal en de anonimiteit van zichzelf.
Besmetting: ze laten zich meeslepen door wat anderen doen
Suggestibiliteit: ze zijn vatbaar voor de meningen en opvattingen van anderen.
Individualistische Groepen hebben geen eigenschappen van zichzelf. Een groep is slechts de
benadering optelsom van individuele gedragingen.
Groepsgerichte Een groep heeft een eigen identiteit en het gedrag van groepsleden wordt
benadering daardoor beïnvloed.
Interactionele Gaat ervan uit dat gedrag van groepsleden een product is van de
benadering persoonseigenschappen van groepsleden en de specifieke kenmerken van een
groep.
Kenmerken van Interactie: er moet sprake zijn van een regelmatige interactie tussen twee of
een groep meer personen.
Identiteit: de personen die regelmatig met elkaar omgaan moet het gevoel
hebben een groep te zijn
Doelen: de personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke doelen
Afhankelijkheid: de personen die met elkaar omgaan hebben elkaar nodig om
die gemeenschappelijke doelen te kunnen bereiken.
Hoe meer groepskenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een echte
groep.
Soorten groepen Indeling naar functie
In de eerste plaats kunnen groepen worden onderscheiden naar hun functie voor
de groep:
*Overleggen, beoordelen en besluiten
*Produceren
*Vrije tijd en recreatie
*Politiek, geloof en opvatting
*Therapie
Formele en informele groepen
Formele groep: groepen die bestaan uit leden die daarvoor worden aan gesteld,
bijvoorbeeld organisatie. Er is meestal sprake van een bepaalds van tevoren
vastgestelde rolverdeling.
Informele groep: groepen die spontaan tot stand komen, bijvoorbeeld
vriendengroep
Reële en virtuele groepen
Reële groep: in een reële groep communiceert men in elkaars nabijheid, face to
face
Virtuele griep: in een virtuele groep communiceert men via de elektronische weg
Vijf structurele De identiteit van een groep wordt pas zichtbaar als een groep langer bestaat en
kenmerken van als de manier waarop de groepsleden met elkaar omgaan een vast en
groepen herkenbaar patroon laat zien. Vijf kenmerken typeren de structuur van een
groep:
, Begrippen Sociale Psychologie uitgewerkt
1. Communicatiepatronen
De manier waarop de groepsleden met elkaar omgaan
2. Status en invloed
Ongelijkheid tussen de groepsleden in status en invloed is een kenmerk van
groepen
3. Rollen
4. Normen
Groepsnormen
5. Affectieve relaties
Groepscohesie
Groepsdynamisc Onderzoek dat zich bijvoorbeeld richt op:
h onderzoek *Het bekijken van gedrag van groepsleden (observatieonderzoek)
*Het ondervragen van groepsleden (surveyonderzoek)
*De samenhang tussen verschijnselen (correlatieonderzoek)
*Het opzetten van experimenten (experimenteel onderzoek)
Observatie Het gedrag van mensen in groepen kan bestudeerd worden door ernaar te kijken
onderzoek en die gedragingen te beschrijven en/of te scoren. Verschillende vormen:
Participerende observatie of observeren als buitenstaander
Participerende observatie: de onderzoeker die het groepsproces observeert,
maar tevens deelneemt aan het groepsproces, maakt gebruik van participerende
observatie
Observeren als buitenstaander: de observator is dan geen groepslid en neemt
niet deel aan het groepsproces.
Ongestructureerde en gestructureerde observatie
Ongestructureerde observatie: niet van te voren vaststellen naar welke
gedragingen de onderzoeker wil kijken en hoe hij die wilt scoren. Dit is subjectief.
Gestructureerde observatie: er wordt gebruikgemaakt van nauwkeurig
beschreven gedragingen die gescoord moeten worden. Dit is objectief.
Observatiesysteem IPA van Bales:
IPA staat voor Interaction Process Analysis
Het bevat 6 categorieën taakgericht gedrag en 6 categorieën sociaal-emotioneel
gedrag. Er is na te gaan welk gedragingen de groepsleden leveren en welke rol ze
in de groep vervullen. Ook is na te gaan hoe de groepsleden verschillen in hun
inzet en inbreng.
Surveyonderzoek Bestudering van kenmerken van groepen kan ook plaatsvinden door groepsleden
te ondervragen over hun gedrag en hun bevinden in de groep. Dit ondervragen
kan door hen te interviewen of door hen een vragenlijst te laten invullen.
Correlatie Er wordt vastgesteld hoe de sterk de samenhang is tussen verschijnselen.
onderzoek Correlatie is een maat voor de sterkte van de samenhang tussen twee
verschijnselen. Correlatie wordt uitgedrukt in de maat r en die kan lopen van r=
-1.00 tot r= +1.00.
Er is sprake van een positieve samenhang tussen twee verschijnselen als met de
toename van het ene verschijnsel ook het andere verschijnsel toeneemt. De
correlatie is dan boven nul.
is sprake van een negatieve samenhang tussen twee verschijnselen als de
toename van het ene verschijnsel gepaard gaat met een afname van het andere
verschijnsel.
