Beeld en kunst
Kwartiel 2
College 1
Drama
Een verhalend verloop. In feite iets dat ieder verhaal heeft, een tragedie maar ook een
komedie.
Voor het eerst beschreven in het werk van Aristoteles: Poëtica.
Dramaturgie en verloopplan
Hoe het drama, of het verhalende verloop is opgebouwd.
Narrativiteit
De wijze waarop een verhaal verteld wordt.
Tragedie
Een genre.
Elementen van de tragedie (Aristoteles)
- Schouwspel (wijze)
- Liederen en taal (medium)
- Plot, karakter en denken (onderwerp)
o Plot is de ziel van de tragedie, karakters komen op de tweede plaats. Het gaat
om de handeling.
Plot (volgens Aristoteles)
- ‘Moet geheel zijn, maar ook te overzien zijn: begin, midden, einde (proloog, episode,
exodus), maar ook samenhang door waarschijnlijkheid of noodzakelijkheid’.
- Moet een omslag in het lot van de held met zich meebrengen.
- Werkt het sterkst als zij overtuigend geformuleerd is en een overwacht (aangrijpend)
verloop heeft.
Anders verwoord: er mogen geen losse eindjes in zitten, voor de toeschouwer moet het
overzichtelijk genoeg zijn en er moet tussen verschillende onderdelen van het plot
voldoende samenhang zitten. Het moet dus logisch zijn.
Noodzakelijkheden van een succesvol plot:
1. Het gaat om 1 enkel handelingsverloop met 1 afloop (niet een dubbele handeling)
2. Het gaat om een verandering van geluk naar ongeluk (niet omgekeerd)
3. Deze verandering is niet veroorzaakt oor verdorvenheid van karakter, maar doordat
er een grote fout is gemaakt door iemand van gemiddelde goedheid of beter
,3 delen (akten) waaruit een plot bestaat volgens Aristoteles
Proloog
- Sfeer wordt neergezet
- Expositie
Het wordt duidelijk wie de hoofdpersonen zijn en welke rol zij vertolken. Omgeving
wordt getoond waarbinnen het verhaal zich ontwikkelt. Verhaal waar het om draait is
nog niet beginnen.
- Motorisch moment
Het moment waarop datgene gebeurt dat het echte verhaal in gang zet.
Episode
- Opbouw spanning
Het langste deel van het verhaal, waarin het zich ontwikkelt en de spanning wordt
opgebouwd. In dit deel vinden allerlei climaxen plaats: hoofdpersoon komt dichter bij
doel, maar door obstakels lukt het hem niet zijn doel te bereiken.
- Catastrofe
Alle dramatische ontwikkelingen leiden tot het hoogtepunt in climaxen, daardoor
neemt het geheel een beslissende wending (catastrofe).
- Afwikkeling catastrofe
Deel tussen de catastrofe en de feitelijke ontknoping van het verhaal.
Epiloog
- Ontknoping
Hoofdrolspeler en eventueel publiek komen achter de waarheid, of het probleem
waardoor het verhaal ontstond wordt opgelost.
- Catharsis
Hoofdpersoon verzoent zich met het lot. Aristoteles: hoofdpersoon komt in het reine
met datgene wat hem is overkomen, zodat het er schoner en sterker uitkomt.
- Afbouw
Alle uitgezette lijnen komen bij elkaar, publiek ziet de hoofdpersoon in de nieuwe
ontstane situatie. Er vindt afwikkeling van het verhaal plaats.
Plot op een andere manier, in vijf fasen.
Omdat de meeste stukken in vijf bedrijven plaatsvinden.
- Expositie
De uiteenzetting van wat voorafgegaan is om wat volgt te kunnen begrijpen
- Intrige
De verwikkeling, de ontwikkeling van een probleem wordt geschetst. Het motorisch
moment is hier onderdeel van.
- Climax
De spanning wordt opgevoerd, kleine conflicten/obstakels en kleine climaxen
vormen hier onderdeel van het verhaal.
- Catastrofe
De spanning komt tot ontlading en het begin van de ontknoping.
- Peripetie (afwikkeling of plotselinge ommekeer)/agnitio (erkenning)
Beslissende wending en de afwikkeling.
, Peripetie
Twee betekenissen
- Het verhaal wordt afgewikkeld
- Een plotselinge ommekeer die berust op een onverwachte samenhang. Trucje dat
wordt toegepast in het maken van verhalen. Zaken blijken er ineens anders voor te
staan dan de hoofdpersoon verwachtte, maar het hangt wel met elkaar samen.
Een van de beroemdste peripetieën (ommekeer in dit geval) vindt plaats in een toneelstuk
dat door Sofokles werd geschreven: Oedipus.om de peripetie duidelijk te maken, hieronder
het verhaal.
Dit verhaal gaat over koningszoon Oedipus uit Thebe, waarover door een helderziende is
gezegd dat hij later als hij volwassen is, zijn vader zal doden en zal trouwen met zijn moeder.
Uit vrees dat dit zou gebeuren, zal Oedipus als kind te vondeling gelegd worden, maar de
herder die deze taak heeft gekregen van de koning, kan het niet over zijn hart verkrijgen
Oedipus ergens te laten liggen. Oedipus wordt door de herder aan een bevriende herder uit
een andere stad gegeven. Via hem komt Oedipus terecht bij het kinderloze koningsechtpaar
van Korinthe. Wanneer Oedipus, inmiddels een jonge man, van het orakel hoort dat hij zijn
vader zal doden en zijn moeder zal trouwen, vlucht hij weg van wat hij dacht dat zijn
ouderlijk huis was, van het koningsechtpaar van Korinthe. Bij een gevecht op een kruising in
de streek Fokis doodt Oedipus zijn echte vader, zonder dat hij weet wie het was. Hij komt aan
bij Thebe, de stad waar zijn biologische ouders de koning en koningin van zijn. Alleen weet
Oedipus dit niet. In Thebe wordt hij enthousiast binnengehaald, omdat hij de stad bij
aankomst redde van de Sfinx. De beloning is een huwelijk met de koningin die juist weduwe
was geworden. Het geluk lijkt hem toe te stralen, maar dan komt hij achter de waarheid dat
de man die hij vermoordde op de kruising, de koning van Thebe was, zijn echte vader, en dat
zijn beloning een huwelijk was met zijn moeder.
Kwartiel 2
College 1
Drama
Een verhalend verloop. In feite iets dat ieder verhaal heeft, een tragedie maar ook een
komedie.
Voor het eerst beschreven in het werk van Aristoteles: Poëtica.
Dramaturgie en verloopplan
Hoe het drama, of het verhalende verloop is opgebouwd.
Narrativiteit
De wijze waarop een verhaal verteld wordt.
Tragedie
Een genre.
Elementen van de tragedie (Aristoteles)
- Schouwspel (wijze)
- Liederen en taal (medium)
- Plot, karakter en denken (onderwerp)
o Plot is de ziel van de tragedie, karakters komen op de tweede plaats. Het gaat
om de handeling.
Plot (volgens Aristoteles)
- ‘Moet geheel zijn, maar ook te overzien zijn: begin, midden, einde (proloog, episode,
exodus), maar ook samenhang door waarschijnlijkheid of noodzakelijkheid’.
- Moet een omslag in het lot van de held met zich meebrengen.
- Werkt het sterkst als zij overtuigend geformuleerd is en een overwacht (aangrijpend)
verloop heeft.
Anders verwoord: er mogen geen losse eindjes in zitten, voor de toeschouwer moet het
overzichtelijk genoeg zijn en er moet tussen verschillende onderdelen van het plot
voldoende samenhang zitten. Het moet dus logisch zijn.
Noodzakelijkheden van een succesvol plot:
1. Het gaat om 1 enkel handelingsverloop met 1 afloop (niet een dubbele handeling)
2. Het gaat om een verandering van geluk naar ongeluk (niet omgekeerd)
3. Deze verandering is niet veroorzaakt oor verdorvenheid van karakter, maar doordat
er een grote fout is gemaakt door iemand van gemiddelde goedheid of beter
,3 delen (akten) waaruit een plot bestaat volgens Aristoteles
Proloog
- Sfeer wordt neergezet
- Expositie
Het wordt duidelijk wie de hoofdpersonen zijn en welke rol zij vertolken. Omgeving
wordt getoond waarbinnen het verhaal zich ontwikkelt. Verhaal waar het om draait is
nog niet beginnen.
- Motorisch moment
Het moment waarop datgene gebeurt dat het echte verhaal in gang zet.
Episode
- Opbouw spanning
Het langste deel van het verhaal, waarin het zich ontwikkelt en de spanning wordt
opgebouwd. In dit deel vinden allerlei climaxen plaats: hoofdpersoon komt dichter bij
doel, maar door obstakels lukt het hem niet zijn doel te bereiken.
- Catastrofe
Alle dramatische ontwikkelingen leiden tot het hoogtepunt in climaxen, daardoor
neemt het geheel een beslissende wending (catastrofe).
- Afwikkeling catastrofe
Deel tussen de catastrofe en de feitelijke ontknoping van het verhaal.
Epiloog
- Ontknoping
Hoofdrolspeler en eventueel publiek komen achter de waarheid, of het probleem
waardoor het verhaal ontstond wordt opgelost.
- Catharsis
Hoofdpersoon verzoent zich met het lot. Aristoteles: hoofdpersoon komt in het reine
met datgene wat hem is overkomen, zodat het er schoner en sterker uitkomt.
- Afbouw
Alle uitgezette lijnen komen bij elkaar, publiek ziet de hoofdpersoon in de nieuwe
ontstane situatie. Er vindt afwikkeling van het verhaal plaats.
Plot op een andere manier, in vijf fasen.
Omdat de meeste stukken in vijf bedrijven plaatsvinden.
- Expositie
De uiteenzetting van wat voorafgegaan is om wat volgt te kunnen begrijpen
- Intrige
De verwikkeling, de ontwikkeling van een probleem wordt geschetst. Het motorisch
moment is hier onderdeel van.
- Climax
De spanning wordt opgevoerd, kleine conflicten/obstakels en kleine climaxen
vormen hier onderdeel van het verhaal.
- Catastrofe
De spanning komt tot ontlading en het begin van de ontknoping.
- Peripetie (afwikkeling of plotselinge ommekeer)/agnitio (erkenning)
Beslissende wending en de afwikkeling.
, Peripetie
Twee betekenissen
- Het verhaal wordt afgewikkeld
- Een plotselinge ommekeer die berust op een onverwachte samenhang. Trucje dat
wordt toegepast in het maken van verhalen. Zaken blijken er ineens anders voor te
staan dan de hoofdpersoon verwachtte, maar het hangt wel met elkaar samen.
Een van de beroemdste peripetieën (ommekeer in dit geval) vindt plaats in een toneelstuk
dat door Sofokles werd geschreven: Oedipus.om de peripetie duidelijk te maken, hieronder
het verhaal.
Dit verhaal gaat over koningszoon Oedipus uit Thebe, waarover door een helderziende is
gezegd dat hij later als hij volwassen is, zijn vader zal doden en zal trouwen met zijn moeder.
Uit vrees dat dit zou gebeuren, zal Oedipus als kind te vondeling gelegd worden, maar de
herder die deze taak heeft gekregen van de koning, kan het niet over zijn hart verkrijgen
Oedipus ergens te laten liggen. Oedipus wordt door de herder aan een bevriende herder uit
een andere stad gegeven. Via hem komt Oedipus terecht bij het kinderloze koningsechtpaar
van Korinthe. Wanneer Oedipus, inmiddels een jonge man, van het orakel hoort dat hij zijn
vader zal doden en zijn moeder zal trouwen, vlucht hij weg van wat hij dacht dat zijn
ouderlijk huis was, van het koningsechtpaar van Korinthe. Bij een gevecht op een kruising in
de streek Fokis doodt Oedipus zijn echte vader, zonder dat hij weet wie het was. Hij komt aan
bij Thebe, de stad waar zijn biologische ouders de koning en koningin van zijn. Alleen weet
Oedipus dit niet. In Thebe wordt hij enthousiast binnengehaald, omdat hij de stad bij
aankomst redde van de Sfinx. De beloning is een huwelijk met de koningin die juist weduwe
was geworden. Het geluk lijkt hem toe te stralen, maar dan komt hij achter de waarheid dat
de man die hij vermoordde op de kruising, de koning van Thebe was, zijn echte vader, en dat
zijn beloning een huwelijk was met zijn moeder.
