Mens en maatschappij
Preventie en determinanten van gezondheid
WHO -> a (dynamic) state of complete physical, social, and mental wellbeing and not merely
the absence of disease or infirmity. (De definitie van de WHO is de ideale gezondheid).
Er wordt hierbij gekeken naar de verschillende aspecten van gezondheid, deze hangen met
elkaar samen:
• Medisch
• Biologisch
• Psychologisch
• Sociaal
Positieve gezondheid -> benadering binnen gezondheidszorg die niet ziekte, maar
betekenisvol leven centraal stelt.
Gezondheid -> dynamische aanpassing en eigen regie.
Pijlers voor positieve gezondheid:
• Lichaamsfuncties
• Mentaal welbevinden
• Spirituele/existentiele dimensie
• Kwaliteit van leven
• Sociaal- maatschappelijk participeren
• Dagelijks functioneren
-De beleving van gezondheid is belangrijk.
-Gezondheidsindicator die kwaliteit van leven weergeeft in de brede zin.
-73,9% ervaart de gezondheid als (zeer) goed.
-Bij kinderen en jongeren t/m 17 jaar is dit 95%.
-Bij 75-plussers ervaart 59% de gezondheid als (zeer) goed.
Determinanten -> factoren die de (de verschillende aspecten van positieve) gezondheid van
mensen beïnvloeden:
• Endogeen -> intern milieu (human biology)
, • Leefstijl en gezond gedrag (lifestyle)
• Exogeen -> fysieke omgeving en maatschappelijke omgeving
• Medische zorg en preventie (health care organization)
Er wordt ook gekeken naar hoe deze determinanten de gezondheid van een groep beïnvloedt,
bijvoorbeeld de bevolking van een land.
Health concept Lalonde:
Gezondheid en (oplossen van)
gezondheidsproblemen worden
centraal gesteld. De verschillende
determinanten hebben daar invloed op.
Als je zicht hebt op het
gezondheidsprobleem en je weet
welke determinanten dit probleem
veroorzaken, kun je ook kijken naar
oplossingen.
Conceptueel model van de volksgezondheid (RIVM 2011):
Determinanten
Endogeen
Persoonsgebonden gezondheidsdeterminant.
• Fysiologische en psychische factoren hebben invloed op de gezondheid
o Genetische factoren
, o Verworven eigenschappen
▪ Overgewicht en obesitas
▪ Hoge bloeddruk
▪ Psychische ongezondheid
▪ Hoog cholesterol
▪ Veroudering
▪ Afwijking in immuunsysteem
▪ Wisselende glucose spiegel
o (Genetische en verworven kunnen ook invloed op elkaar hebben)
• Genetische factoren -> erfelijke factoren beïnvloeden gezondheid
o Genetische afwijkingen, aanleg en multifactoriële problemen
Wat voor invloed heeft veroudering op de mondgezondheid?
Verschillende factoren die daar invloed op hebben, deels genetisch. Maar ook deels
verworven; hoe onderhoud je je gebit, heb je toegang gehad tot de mondgezondheidszorg.
Leefstijl en gezondheidsgedrag
-Allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid: zowel
intenties als werkelijk gedrag -> beïnvloedt opvolgen van behandeling.
-Gedragsverandering stimuleren om gezondheid te verbeteren.
-Verandering op individueel niveau ondersteunen met aanpassingen in fysieke en
maatschappelijke omgeving (sportvelden, wandelroutes).
Welke gedragingen hebben relatie met gezondheid?
• Gezondheidsvaardigheden
• Voedingsgedrag en gezondheidsproblemen
• Alcohol- en drugsgebruik
• Roken
• Beweging
Veel orale pathologie is het gevolg van (on)gezond gedrag:
• Voedingsgedrag
• Mondhygiëne
• Parafuncties
• Roken/alcohol
• Psychische stoornissen
• Angst voor de mondhygiënist
Exogeen
Fysieke omgeving: bodem, water, de lucht, het klimaat en organismen.
Fysische factoren: fijnstof, verkeersgeluid, straling, inrichting omgeving.
Chemische factoren: dioxinen, pcb’s, smog, stank.
Biotische factoren: levende organismen of resten daarvan. Micro-organismen in water,
huisstofmijt, schimmel, virussen en bacteriën.
Maatschappelijke omgeving: invloed van de maatschappij op de gezondheid.
Preventie en determinanten van gezondheid
WHO -> a (dynamic) state of complete physical, social, and mental wellbeing and not merely
the absence of disease or infirmity. (De definitie van de WHO is de ideale gezondheid).
Er wordt hierbij gekeken naar de verschillende aspecten van gezondheid, deze hangen met
elkaar samen:
• Medisch
• Biologisch
• Psychologisch
• Sociaal
Positieve gezondheid -> benadering binnen gezondheidszorg die niet ziekte, maar
betekenisvol leven centraal stelt.
Gezondheid -> dynamische aanpassing en eigen regie.
Pijlers voor positieve gezondheid:
• Lichaamsfuncties
• Mentaal welbevinden
• Spirituele/existentiele dimensie
• Kwaliteit van leven
• Sociaal- maatschappelijk participeren
• Dagelijks functioneren
-De beleving van gezondheid is belangrijk.
-Gezondheidsindicator die kwaliteit van leven weergeeft in de brede zin.
-73,9% ervaart de gezondheid als (zeer) goed.
-Bij kinderen en jongeren t/m 17 jaar is dit 95%.
-Bij 75-plussers ervaart 59% de gezondheid als (zeer) goed.
Determinanten -> factoren die de (de verschillende aspecten van positieve) gezondheid van
mensen beïnvloeden:
• Endogeen -> intern milieu (human biology)
, • Leefstijl en gezond gedrag (lifestyle)
• Exogeen -> fysieke omgeving en maatschappelijke omgeving
• Medische zorg en preventie (health care organization)
Er wordt ook gekeken naar hoe deze determinanten de gezondheid van een groep beïnvloedt,
bijvoorbeeld de bevolking van een land.
Health concept Lalonde:
Gezondheid en (oplossen van)
gezondheidsproblemen worden
centraal gesteld. De verschillende
determinanten hebben daar invloed op.
Als je zicht hebt op het
gezondheidsprobleem en je weet
welke determinanten dit probleem
veroorzaken, kun je ook kijken naar
oplossingen.
Conceptueel model van de volksgezondheid (RIVM 2011):
Determinanten
Endogeen
Persoonsgebonden gezondheidsdeterminant.
• Fysiologische en psychische factoren hebben invloed op de gezondheid
o Genetische factoren
, o Verworven eigenschappen
▪ Overgewicht en obesitas
▪ Hoge bloeddruk
▪ Psychische ongezondheid
▪ Hoog cholesterol
▪ Veroudering
▪ Afwijking in immuunsysteem
▪ Wisselende glucose spiegel
o (Genetische en verworven kunnen ook invloed op elkaar hebben)
• Genetische factoren -> erfelijke factoren beïnvloeden gezondheid
o Genetische afwijkingen, aanleg en multifactoriële problemen
Wat voor invloed heeft veroudering op de mondgezondheid?
Verschillende factoren die daar invloed op hebben, deels genetisch. Maar ook deels
verworven; hoe onderhoud je je gebit, heb je toegang gehad tot de mondgezondheidszorg.
Leefstijl en gezondheidsgedrag
-Allerlei gedragingen die een positieve of negatieve invloed hebben op de gezondheid: zowel
intenties als werkelijk gedrag -> beïnvloedt opvolgen van behandeling.
-Gedragsverandering stimuleren om gezondheid te verbeteren.
-Verandering op individueel niveau ondersteunen met aanpassingen in fysieke en
maatschappelijke omgeving (sportvelden, wandelroutes).
Welke gedragingen hebben relatie met gezondheid?
• Gezondheidsvaardigheden
• Voedingsgedrag en gezondheidsproblemen
• Alcohol- en drugsgebruik
• Roken
• Beweging
Veel orale pathologie is het gevolg van (on)gezond gedrag:
• Voedingsgedrag
• Mondhygiëne
• Parafuncties
• Roken/alcohol
• Psychische stoornissen
• Angst voor de mondhygiënist
Exogeen
Fysieke omgeving: bodem, water, de lucht, het klimaat en organismen.
Fysische factoren: fijnstof, verkeersgeluid, straling, inrichting omgeving.
Chemische factoren: dioxinen, pcb’s, smog, stank.
Biotische factoren: levende organismen of resten daarvan. Micro-organismen in water,
huisstofmijt, schimmel, virussen en bacteriën.
Maatschappelijke omgeving: invloed van de maatschappij op de gezondheid.
