Oplossingsgerichte vaktherapie
Korte oplossingsgerichte therapie als behandelkader in de jeugdzorg
In deze toekomst- en doelgerichte methodiek krijgt de cliënt het voortouw en houdt de therapeut
zich meer op de achtergrond.
KOT
Korte oplossinggerichte therapie is de vertaling van Solution Focussed Brief Therapy (SFBT).
Men werkt vooral inductief: onderzoekend wat werkt in therapie en dat gericht gebruikend. Een
sociaal constructivistische visie: een mens creeert in interactie met anderen de werkelijkheid in
hoe hij die zelf ziet, ervaart en er naar handelt. Dit geldt dus zowel voor de cliënt als therapeut.
De cliënt construeert oplossingen voor zijn probleem met name in de samenwerking met de
therapeut. Die oplossingen bouwen voort op wat de cliënt zelf kan, al gedaan of geprobeerd
heeft (de successen uit het verleden) en op grond van eigen wensen of verlangens voor de
toekomst. Typerende uitspraken voor KOT zijn: ‘Doe (meer van) wat werkt’, ‘veranderingen zijn
er altijd’ en ‘wat goed gaat, behoeft geen bemoeienis’.
Attitude
De therapeut sluit aan bij de taal, visie en competenties van de cliënt. Dit motiveert de cliënt en
hij krijgt zelf zicht op oplossingen. De cliënt is expert wat betreft mogelijke oplossingen en
competenties en niet de therapeut. De cliënt is zelfverantwoordelijk. Het uitgangspunt is ook het
uitgaan van positieve veronderstellingen over de cliënten of het systeem. Volgen en sturen.
Aandacht besteden aan signalen van oplossingen en niet aan het analyseren van problemen.
‘Leading-from-one-step-behind’. Krisisch en open. Gedrag of een doel dat niet leidt tot
oplossingen of dat anderen leed berokkent (blijkens de woorden van de cliënt zelf, een
betrokken instantie als relassering of volgens de inschatting van de therapeut) wordt
weldoordacht bevraagd.
Interventies
Beleving van de cliënt volledig accepteren; actief luisteren; ciculaire vargen (deelnemers
betrekken met elkaar); zorgen dat de cliënt zich erkend voelt; positief herbenoemen
(relabelen); psycho-educatie geven; opdrachten suggereren voor thuis/school; een juiste timing
toepassen en passend non-verbaal gedrag vertonen.
‘De 7-stappen dans’. Geen bepaalde volgorde: uitvragen van sterke kanten (resources) van de
cliënt, uitzonderingsvragen; schaalvragen; wondervraag, toekomstgerichte vragen,
continueringsvragen; de eerstesessie-vraag, de nuttigheidsvraag, de pre-sessievraag,
voorspellingstaken, de coping-vraag, hypothetische vragen, relatievragen, complimenten,
context, contact, doelenstellen.
Eveneens een oplossinggerichte inteventie is het herbenoemen van het begrip ‘weerstand’ tot
een vorm van samenwerking.
Mandaat van de werkrelatie
Probleem of beperking het vastellen of er sprake is van ene probleem of beperking. Is er een
oplossingdenkbaar dan is het een probleem(situatie). Vier mogelijke werkrelaties:
voorbijgangesrelatie/boezoekertypische relatie; de cliënt heeft geen probleem of vraag.
Zoekersrelatie/klaagtypische relatie; de cliënt heeft een vage vraag of klacht of een probleem
dat inhoudt dat iemand anders moet veranderen. Kopersrelaties/klanttypische relatie; de cliënt
heeft een duidelijke vraag en ok het idee dat hij invloed heeft op het probleem. Gemotiveerd
voor hulp. Co-expert relatie; de cliënt heeft zelf al oplossignen bedacht die helpen de situatie te
verbeteren.
KOT en vaktherapie
We bouwen problemen om tot wensen en tot vaardigheden om doelen te halen. Er wordt steeds
meer een ‘groei-mindset’ gecreeerd. KOT zet cliënten in eigen kracht (interne locus of control)
en laat hen werken aan gewenste toekomst in plaats van het verkleinen van problemen.
Korte oplossingsgerichte therapie als behandelkader in de jeugdzorg
In deze toekomst- en doelgerichte methodiek krijgt de cliënt het voortouw en houdt de therapeut
zich meer op de achtergrond.
KOT
Korte oplossinggerichte therapie is de vertaling van Solution Focussed Brief Therapy (SFBT).
Men werkt vooral inductief: onderzoekend wat werkt in therapie en dat gericht gebruikend. Een
sociaal constructivistische visie: een mens creeert in interactie met anderen de werkelijkheid in
hoe hij die zelf ziet, ervaart en er naar handelt. Dit geldt dus zowel voor de cliënt als therapeut.
De cliënt construeert oplossingen voor zijn probleem met name in de samenwerking met de
therapeut. Die oplossingen bouwen voort op wat de cliënt zelf kan, al gedaan of geprobeerd
heeft (de successen uit het verleden) en op grond van eigen wensen of verlangens voor de
toekomst. Typerende uitspraken voor KOT zijn: ‘Doe (meer van) wat werkt’, ‘veranderingen zijn
er altijd’ en ‘wat goed gaat, behoeft geen bemoeienis’.
Attitude
De therapeut sluit aan bij de taal, visie en competenties van de cliënt. Dit motiveert de cliënt en
hij krijgt zelf zicht op oplossingen. De cliënt is expert wat betreft mogelijke oplossingen en
competenties en niet de therapeut. De cliënt is zelfverantwoordelijk. Het uitgangspunt is ook het
uitgaan van positieve veronderstellingen over de cliënten of het systeem. Volgen en sturen.
Aandacht besteden aan signalen van oplossingen en niet aan het analyseren van problemen.
‘Leading-from-one-step-behind’. Krisisch en open. Gedrag of een doel dat niet leidt tot
oplossingen of dat anderen leed berokkent (blijkens de woorden van de cliënt zelf, een
betrokken instantie als relassering of volgens de inschatting van de therapeut) wordt
weldoordacht bevraagd.
Interventies
Beleving van de cliënt volledig accepteren; actief luisteren; ciculaire vargen (deelnemers
betrekken met elkaar); zorgen dat de cliënt zich erkend voelt; positief herbenoemen
(relabelen); psycho-educatie geven; opdrachten suggereren voor thuis/school; een juiste timing
toepassen en passend non-verbaal gedrag vertonen.
‘De 7-stappen dans’. Geen bepaalde volgorde: uitvragen van sterke kanten (resources) van de
cliënt, uitzonderingsvragen; schaalvragen; wondervraag, toekomstgerichte vragen,
continueringsvragen; de eerstesessie-vraag, de nuttigheidsvraag, de pre-sessievraag,
voorspellingstaken, de coping-vraag, hypothetische vragen, relatievragen, complimenten,
context, contact, doelenstellen.
Eveneens een oplossinggerichte inteventie is het herbenoemen van het begrip ‘weerstand’ tot
een vorm van samenwerking.
Mandaat van de werkrelatie
Probleem of beperking het vastellen of er sprake is van ene probleem of beperking. Is er een
oplossingdenkbaar dan is het een probleem(situatie). Vier mogelijke werkrelaties:
voorbijgangesrelatie/boezoekertypische relatie; de cliënt heeft geen probleem of vraag.
Zoekersrelatie/klaagtypische relatie; de cliënt heeft een vage vraag of klacht of een probleem
dat inhoudt dat iemand anders moet veranderen. Kopersrelaties/klanttypische relatie; de cliënt
heeft een duidelijke vraag en ok het idee dat hij invloed heeft op het probleem. Gemotiveerd
voor hulp. Co-expert relatie; de cliënt heeft zelf al oplossignen bedacht die helpen de situatie te
verbeteren.
KOT en vaktherapie
We bouwen problemen om tot wensen en tot vaardigheden om doelen te halen. Er wordt steeds
meer een ‘groei-mindset’ gecreeerd. KOT zet cliënten in eigen kracht (interne locus of control)
en laat hen werken aan gewenste toekomst in plaats van het verkleinen van problemen.
