Samenvatting AFP4

AFP4

Les 1 – Opbouw zenuwstelsel
Programma: Aclands, IMAIOS
Leerdoel 1: Benoemt de functionele indeling van het zenuwstelsel
Perifeer zenuwstelsel (buiten de schedel)
 Hersenzenuwen
 Spinale zenuwen
 Grensstreng = sympathisch (onwillekeurig)

Centraal zenuwstelsel (binnen de schedel)
 Medulla spinalis (ruggenmerg, gedeelte binnen ruggenwervels)
 Encephalon (hersenweefsel)
1. Cerebrum (grote hersenen): emoties, bewustzijn, gedrag. Denken, voelen, zien,
praten, proeven en ruiken
2. Cerebellum (kleine hersenen): coördinatie en evenwicht
3. Diencephalon (tussen hersenen): filtreren van prikkels
4. Mensencephalon (midden hersenen):
5. Truncus cerebri (hersenstam): regeling vitale functies en bewustzijn




Afferente banen (sensorisch): informatie vanuit organen en zintuigen naar zenuwstelsel
Efferente banen (motorisch): informatie vanuit centraal zenuwstelsel naar periferie of
doelorganen
 Somatische zenuwstelsel: aansturen skeletspieren
 Autonome zenuwstelsel: onwillekeurige regulering van gladspierweefsel,
hartspierweefsel, klierwerking en vetweefsel
 Sympathisch: actie
 Parasympatisch: rust

Leerdoel 2: legt uit wat een neuron is en deelt deze in naar functie
Neuron: cellen van zenuwweefsel. Prikkelgeleiding
 Prikkelopvang uit de periferie  naar centrale systeem (= afferent)
 Prikkels voortbrengen in centrale deel  doelorgaan (= efferent)
 Prikkels doorschakelen
 Schakelcellen: schakelen tussen verschillende neuronen
 Bewust = direct
 Automatisch (lopen): schakelcel
 Bouw: cellichaam/perikaryon met nucleus of kern (geen deling)

,  Cellichaam: grijze kleur

Dendriet: korte uitlopers en vervoert prikkel naar cellichaam
 Nemen prikkels op en geven door naar kern
 Axondrempel bepaald of prikkel hoog genoeg is op moment dat drempelwaarde
wordt overschreden

Axon (neuriet): uitloper van neuron geeft signaal af naar cel of einddoel/spier
1. Gemyeliniseerde: omgeven door myelineschede, isolatielaag rijk aan vetten 
zorgen voor voeding en geleiding  witte kleur
2. Ongemyeliniseerde: na bepaalde afstand insnoeringen van Ranvier (1 mm) 
belangrijk voor geleidingssnelheid van neuronen

Soorten neuronen:
 Multipolair: dendriet + cellichaam + een enkel axon
 Unipolair: dendriet + axon + cellichaam aan een zijde van axon
 Biolair: dendriet + axon + cellichaam + dendriet


Leerdoel 3: legt uit wat het verschil is tussen grijze stof en witte stof
Grijze stof: Buitenkant van de hersenen. Veroorzaakt door cellichamen van neuronen de
lichaampjes van Nissl. Verwerken van informatie
 Cellichamen zijn grijs

Witte stof: binnenkant van hersenen en bestaat uit verbindingen tussen zenuwcellen
(communicatie)
 Uitlopers van cellichamen, axon, zijn wit

Leerdoel 4: benoemt de verschillende gliacellen en hun functies
Gliacellen (helpcellen binnen centrale zenuwstelsel): cellen in de hersenen
 Voeding
 Bescherming en steun van neuronen

1. Astrocyten:
 Steun
 Regelen ionconcentratie
 Opruimen neurotransmitters (overdrachtstoffen)
 Handhaven bloed-hersen barrière
2. Oligodendrocyt: vormen myeline en dat verhoogt de snelheid van de geleiding en zorgt
voor witte stof
3. Microglia
 Fagocytose: insluiten van ziekteverwekkers
 Ontstaan uit witte bloedcellen
4. Epemdymcellen: vormen de binnenbekleding van hersenholtes en centrale
ruggenmergskanaal
 Voeding
 Vorming liquor cerebrospinalis

,  Transport van liquor door trilharen die bewegen

Les 2 – Prikkelgeleiding en het actiepotentiaal
Leerdoel 1: legt uit hoe een actiepotentiaal ontstaat en verloopt
Binnen de cel: bevat eiwitten (Pr-) en kalium (+) en chloor (Cl-) en beetje natrium (+)
 Binnenkant van cel is negatiever geladen in rustfase
 Kalium en natrium kunnen in en uit de cel door middel van diffusie
Buiten de cel: bevat natrium (+) en beetje kalium (+)

Prikkelbare cellen:
 Zintuigcellen (ruiken, proeven, horen, voelen, zien)
 Kliercellen
 Spiercellen
 Zenuwcellen

Membraanpotentiaal: er is een klein ladingverschil tussen de binnenkant van de cel en de
buitenkant. In rustpotentiaal is -70 mV en is de binnenkant negatiever geladen
 Via lekkanaaltjes (diffusie) kunnen natrium en kalium minimaal verplaatsen.
Actiepotentiaal:
 Na in en K uit
 Actiepotentiaal is altijd hetzelfde
 Alles-of-niets-principe: een prikkel veroorzaakt een actiepotentiaal of helemaal geen
actiepotentiaal
 Alleen gegenereerd worden door zenuwcellen (axonen) en skeletspiervezels
 Swann cellen (myelineschede): op deze plaats in het axon wordt Na voortgeduwd (als
magneetjes) op ongemyelineerde plaats kan Na weer binnenkomen.

Soorten prikkels die invloed kunnen hebben op membraanpotentiaal
 Chemische prikkels (ruiken, proeven)
 Mechanische prikkels
 Thermische prikkels (warmte)
 Fysische prikkels (licht, geluid, straling)
 Verandering van ionenconcentraties rondom de cel (prikkeling Na en K)

Saltatoire geleiding: opgerold vetlaagje om de axon heen zorgt voor een isolerende werking
waardoor de impuls snel verder ‘springt’ en daar weer Na naar binnen gaat.

, Rustpotentiaal = membraanpotentiaal van een niet geprikkelde cel (-70 mV). Binnenkant cel
bevat overmaat negatief geladen ionen.
Buitenkant neuron positiever dan binnenkant neuron
Actiepotentiaal = voortgeleiden van een prikkel
 Op gegeven moment haalt de natriumconcentratie de drempelwaarde  natrium
stroomt de cel binnen  later stroomt kalium binnen
 Actiepotentiaal is altijd hetzelfde (GEEN sterk of zwak)
 Doet zich voor op een klein gedeelte van het totale membraanoppervlak van axon.
Hebben wel invloed op hele axon
 Refractieperiode: membraan kan niet reageren op andere stimulaties vanaf openen van
natriumkanalen tot en met repolarisatie
membraanpotentiaalverschil wordt voornamelijk bepaald door natrium en kalium

Ontstaan actiepotentiaal:
1. Natrium (+) probeert de cel binnen te komen  drempelwaarde wordt hoger (-60 mV)
 Alles of niets reactie. Drempelwaarde cruciaal voor actiepotentiaal
2. Natrium kanalen gaan open  meer natrium in de cel  drempelwaarde wordt hoger
(+30 mV)
3. Hyperpolarisatie: Natriumkanalen sluiten en kaliumkanalen openen  kalium (+)
stromen cytosol uit
4. Alle kaliumkanalen zijn dicht
 rustpotentiaal (-70 mV)

1. Rustfase (-70mV): gebeurt
niks
2. Depolarisatie (verschil in
lading wordt kleiner  -
60mV): door kleine
stimulans kan de
drempelwaarde gehaald
worden. Na+ gaat naar de
binnenkant van de cel