Cognitie & gedrag HC (6):
Docent: Chris Paffen
Clip 1 41
Clip 2 37min
Clip 3 27min (hoort bij deeltentamen II !!)
1. Lange termijn geheugen
Lange termijn geheugen heeft te maken met vragen zoals:
- Wat deed je gisterenavond?
- Welke vakken volgde je op het VWO?
- Wie was je beste vriend(in) op de basisschool?
De definitie die wordt gebruikt is dat alles wat voorbij je kortetermijngeheugen gaat, met je
lange termijn geheugen te maken heeft. Dus, lange termijn geheugen: informatie die je kunt
ophalen uit je geheugen die langer dan 30 seconden geleden daarin is beland.
De capaciteit van lange termijn geheugen is moeilijker te bepalen. Er is wel onderzoek naar
gedaan en er wordt beweerd dat je zo’n 4240 gezichten kunt herkennen. Op dezelfde
manier ken je zo’n 40.000 woorden.
Het werkgeheugen is weer een variant van het kortetermijngeheugen waarin je van alles
doet met de informatie die in dat geheugen zit.
Kim Peek had een IQ van 87 (onder gemiddeld) maar hij had een extreem goed geheugen.
Hij wist allerlei belachelijke feitjes, een bizarre feitenkennis.
1.1 Relatie korte en lange termijn geheugen
Er wordt gedebatteerd over de relatie tussen kort en lange termijn geheugen (bijv. over of
het losse systemen zijn). In ieder geval duidelijk is dat ze nogal afhankelijk van elkaar zijn.
Patiënt H.M. heeft ons veel geleerd over het geheugen
- Hippocampus bilateraal verwijderd wegens epilepsie
- Vanaf dat moment: geen geheugen voor recente informatie
o Hij kon geen informatie meer in zijn lange termijn geheugen krijgen
- Wel geheugen voor informatie voor operatie
o Hij kon dus wel info uit zijn lange termijn geheugen naar boven halen
- Probleem met opslaan van informatie
- Hij kon niks meer opslaan in LTM, KTM was intact
o Dit toont aan dat korte en lange termijn twee gescheiden systemen zijn; er is
korte termijn informatie maar die komt niet terecht in het lange termijn
geheugen.
De systemen (lang en kort) zijn dus gescheiden, maar ze zijn wel afhankelijk van elkaar. Dit
valt te illustreren aan de hand van de serial position curve. De grafiek van Fig.1 laat zien wat
er gebeurt als je na elkaar 100 woorden moet leren (iig iets van een lijst). Je kunt dat op
verschillende manieren doen. X-as = positie van het woord op de lijst (eerste bovenaan de
lijst of als eerst gehoord). Helemaal rechts op de x-as is het woord wat je hoor je dus het
, laatst. Op de y-as is de kans dat ze het onthouden. Wat je ziet is dat woorden aan het begin
en einde van de lijst beter worden onthouden dan midden op de lijst. Dat je woorden aan
het begin het best onthoudt heet het primacy effect, dat je ze aan het einde het beste
onthoudt heet het recency effect.
Figuur 1: Serial position curve
Deze effecten hebben te maken met het korte en lange termijn geheugen.
Een hypothese voor de werking van het primacy effect is dat je woorden onthoudt door ze te
herhalen, en je woorden die je aan het hoort vaker herhaalt dan woorden in het midden en
aan het einde (blijkt ook uit Figuur 2). Het herhalen van woorden kan het recency effect
echter niet verklaren, je ziet dat je woorden die aan het eind worden aangeboden namelijk
minder herhaalt.
Figuur 2: Woorden herhalen als verklaring voor het primacy effect
Het recency effect is geprobeerd te verklaren door terugtellen. We weten dat als je woord nr
8 probeert te onthouden terwijl nr 9 volgt, interferentie plaatsvindt en je de getallen minder
gaat onthouden. Maar aan het einde van de lijst komen er geen woorden meer. (Er is
daarom denk ik dus geen retroactieve interferentie). Ook dit is onderzocht. Wat werd
Docent: Chris Paffen
Clip 1 41
Clip 2 37min
Clip 3 27min (hoort bij deeltentamen II !!)
1. Lange termijn geheugen
Lange termijn geheugen heeft te maken met vragen zoals:
- Wat deed je gisterenavond?
- Welke vakken volgde je op het VWO?
- Wie was je beste vriend(in) op de basisschool?
De definitie die wordt gebruikt is dat alles wat voorbij je kortetermijngeheugen gaat, met je
lange termijn geheugen te maken heeft. Dus, lange termijn geheugen: informatie die je kunt
ophalen uit je geheugen die langer dan 30 seconden geleden daarin is beland.
De capaciteit van lange termijn geheugen is moeilijker te bepalen. Er is wel onderzoek naar
gedaan en er wordt beweerd dat je zo’n 4240 gezichten kunt herkennen. Op dezelfde
manier ken je zo’n 40.000 woorden.
Het werkgeheugen is weer een variant van het kortetermijngeheugen waarin je van alles
doet met de informatie die in dat geheugen zit.
Kim Peek had een IQ van 87 (onder gemiddeld) maar hij had een extreem goed geheugen.
Hij wist allerlei belachelijke feitjes, een bizarre feitenkennis.
1.1 Relatie korte en lange termijn geheugen
Er wordt gedebatteerd over de relatie tussen kort en lange termijn geheugen (bijv. over of
het losse systemen zijn). In ieder geval duidelijk is dat ze nogal afhankelijk van elkaar zijn.
Patiënt H.M. heeft ons veel geleerd over het geheugen
- Hippocampus bilateraal verwijderd wegens epilepsie
- Vanaf dat moment: geen geheugen voor recente informatie
o Hij kon geen informatie meer in zijn lange termijn geheugen krijgen
- Wel geheugen voor informatie voor operatie
o Hij kon dus wel info uit zijn lange termijn geheugen naar boven halen
- Probleem met opslaan van informatie
- Hij kon niks meer opslaan in LTM, KTM was intact
o Dit toont aan dat korte en lange termijn twee gescheiden systemen zijn; er is
korte termijn informatie maar die komt niet terecht in het lange termijn
geheugen.
De systemen (lang en kort) zijn dus gescheiden, maar ze zijn wel afhankelijk van elkaar. Dit
valt te illustreren aan de hand van de serial position curve. De grafiek van Fig.1 laat zien wat
er gebeurt als je na elkaar 100 woorden moet leren (iig iets van een lijst). Je kunt dat op
verschillende manieren doen. X-as = positie van het woord op de lijst (eerste bovenaan de
lijst of als eerst gehoord). Helemaal rechts op de x-as is het woord wat je hoor je dus het
, laatst. Op de y-as is de kans dat ze het onthouden. Wat je ziet is dat woorden aan het begin
en einde van de lijst beter worden onthouden dan midden op de lijst. Dat je woorden aan
het begin het best onthoudt heet het primacy effect, dat je ze aan het einde het beste
onthoudt heet het recency effect.
Figuur 1: Serial position curve
Deze effecten hebben te maken met het korte en lange termijn geheugen.
Een hypothese voor de werking van het primacy effect is dat je woorden onthoudt door ze te
herhalen, en je woorden die je aan het hoort vaker herhaalt dan woorden in het midden en
aan het einde (blijkt ook uit Figuur 2). Het herhalen van woorden kan het recency effect
echter niet verklaren, je ziet dat je woorden die aan het eind worden aangeboden namelijk
minder herhaalt.
Figuur 2: Woorden herhalen als verklaring voor het primacy effect
Het recency effect is geprobeerd te verklaren door terugtellen. We weten dat als je woord nr
8 probeert te onthouden terwijl nr 9 volgt, interferentie plaatsvindt en je de getallen minder
gaat onthouden. Maar aan het einde van de lijst komen er geen woorden meer. (Er is
daarom denk ik dus geen retroactieve interferentie). Ook dit is onderzocht. Wat werd
