1
SAMENVATTING PSYCHE & SOMA
WEEK 1.
Hoorcollege 1.
Hoofdstuk 1. (Ayers) Psychology & Medicine
Belang van psychologie voor geneeskunde is in toegenomen mate erkent
psychologische factoren in vele aspecten heel belangrijk voor fysieke en mentale
gezondheid
toch zijn er nog veel barrières voor medici om over psychologische onderwerpen te leren.
Dit komt o.a. door :
- Psychologie is ‘soft science’
- Psychologie kent zeer veel specialismen
- Veel psycho gebabbel is lastig evidence based info
- Geen geïntegreerd boek
Wat is gezondheid
Gezondheid is lastig te definiëren en heel persoonlijk.
Fysieke, subjectieve , gedrag, functionele, psychosociale, sociale en culturele aspecten.
28% van de mensen met een depressie pleegt suïcide.
Health issues zijn complex naar individu kijken !!
Gezondheid en ziekte zijn voor individuen subjectieve staten van welzijn.
Persoon DENKT of VOELT ziek / gezond te zijn…
Onderliggende pathologie ook mee nemen:
Fysiologische basis wordt meestal niet gevonden
Slecht 10-15% VAN DE SYMPTOMEN (somatische ziekte) WORDEN VERKLAARD DOOR EEN
ORGANISCHE OORZAAK!!
WHO Definieerde gezondheid als :
“Een staat van volledige fysieke, mentale en sociale well being, en niet alleen de afwezigheid
van een ziekte”
Wel een heel brede definitie is dit..
Multi-dimensionele aard van gezondheid maakt het lastig om een goede definitie te maken !
Antonovsky ziet HEALTH ALS EEN CONTINUUM.
Optimal wellness – death
, 2
1.3 why is psychology imporant?
Belang van het behandelen van een PERSOON en niet alleen DE ZIEKTE.
Elk persoon is uniek!
waarde van psychologisch onderzoek :
Psychologie gaat verder dan common sense!!!!
- Test het
- Mensen gedragen zich niet altijd naar common sense
- Veel mensen zeggen ‘psychology is intersting but not usefull’
Maar psychologie kan helpen in
- Diagnosticeren van het probleem
- Behandelen van het probleem
In ziekten waar geen medische oplossing is ( Bv HIV ) gedragsverandering van groot
belang!!
psychologie helpt psychologische symptomen te begrijpen en te diagnosticeren
+ meerderheid van de patienten met psychologische symptomen ook fysieke!!
huis arts 30% van de consults psychologische inhoud!!!!!!
Sterke link dus tussen fysieke en psychologische gezondheid.
Maar op 1 concentreren dan missen we belangrijke info en krijgen we een ineffectieve
behandeling!
Belangrijk dus om naar beiden te kijken.
Chronische ziekten zijn geassocie3erd met increased psychological disorders!!
+ medisch onverklaarde klachten 69% een psychologische stoornis ook.
Veel medici : DUALISM : mind + body zijn onafhankelijk en gescheiden ( is niet zo )
1.4 Different approaches to medicine
- Biomedical approach: alle ziekten kunnen verklaard worden in termen van
fysiologische processen. Behandeling dus afhankelijk van ziekte en niet van de
persoon!!
persoon als geheel wordt dus NIET gezien!
Biomedisch model:
Pathogene stimulus Fysiologische + Biochemische mechanismen ziekte staaat
death or recovery or chronishch
, 3
Behandeling bij de ziekte staat.
Dit model domineerde en had veel voordelen. Maar ook kritiek:
- Geen invloed sociale of psychologische factoren !!!
invloed van sociale factoren op populatie gezondheid is heel duidelijk:
Rapid death decline from infection diseases:
Grootste afname in dood voor dat de meeste vaccinaties werden geïntroduceerd!!!!!
Gaat dus om veranderingen in begrip van ziekte en effect van life style!!!!!!
Mensen in lagere SES hoger risico voor ziekte ( Morbidity ) en dood ( mortality)
Komt deels door verschillen in life style, dieet, leef omstandigheden etc
Maar ook als hier op wordt gecontroleerd mensen in lagere SES verhoogd risico
op een slechte gezondheid dit impliceert het belang van psychosociale factoren !!
Placebo effect spreekt dit ook tegen
Patiënt gelooft dat hij geeneest van de drug, is van groter belang dan drug zelf.
Biomedisch model kan deze effecten niet verklaren!
- BIO PSYCHO SOCIAAL MODEL
biologische, psychologische en sociale factoren allemaal een invloed op gezondheid.
Mind en body beinvloeden elkaar.
BIO MEDISCH BIO PSYCO SOCIAAL
Mind body rela: Gescheiden Dynamisch
Oorzaak ziekte Pathogenisch Vele factoren, complexe
interactie
Causaliteit Lineair Circulair
Psychosociale factoren Irrelevant Essentiaal
Approach Reductionist Holistic
Verantwoordelijk voor Medische prof Individu en society
gezondheid
Focus behandeling
Gezondheid promotie Avoidance of pathogen’s Fysieke, sociale en
psychologische factoren
Hollistic approach = behandeling van een persoon in het geheel !!
meer patiënt – centred approach.
Echter, nog steeds niet door iederen gebruikt!!!
wordt als theoretisch framework gezien ( bio psycho sociaal model) maar nog niet
toegepast in praktijk!!
, 4
Hoofdstuk 17. Evidence based medicine
Evidence based medicine (EBM)
= gebaseerd op integreren van individuele kritische expertise met beste externe evidentie
van systematisch research.
Om EBM uit te oefenen moeten we :
- Een vraag formuleren
- Evidentie vinden om vraag te beantwoorden
- Evalueren van de relevante evidentie
- Gebruik maken van klinische expertise en evidentie om een keus te maken
- Evalueren van vorige stappen
(feedback loop )
Hierarchie van de evidentie:
Beste evidentie te vinden
- Systems
- Synopses
- Syntheses ( meta analyses, reveiws)
- Studies:
RCT efficacy van een behandeling vergelijken met een controle groep
CASE CONTROL
CROSS SECTIONAL
CASE REPORT
How to read a paper :
- Waar is het gepubliceerd
- Was de studie origineel
- Wie zijn de participanten
- Is het design goed
- Wat is er gedaan om bias te verminderen
- Was de interventie compleet ?
EBM betekent dus het INTEGREREN VAN DE BESTE RESEARCH EVIDENTIE MET EEN KLINISCH
OORDEEL / KENNIS VAN ELKE PATIËNT!!
Research syntheses nodig voor EBM
17.2 adherence to treatment
betere adherence Betere klinische uitkomsten
ongeveer 30% van de patiënten neemt medicatie niet zoals is voorgeschreven
adherence (naleving) en compliance (trouwheid) beide gebruikt maar adherence is beter
actieve betrokkenheid nodig van een patiënt in een behandeling proces
SAMENVATTING PSYCHE & SOMA
WEEK 1.
Hoorcollege 1.
Hoofdstuk 1. (Ayers) Psychology & Medicine
Belang van psychologie voor geneeskunde is in toegenomen mate erkent
psychologische factoren in vele aspecten heel belangrijk voor fysieke en mentale
gezondheid
toch zijn er nog veel barrières voor medici om over psychologische onderwerpen te leren.
Dit komt o.a. door :
- Psychologie is ‘soft science’
- Psychologie kent zeer veel specialismen
- Veel psycho gebabbel is lastig evidence based info
- Geen geïntegreerd boek
Wat is gezondheid
Gezondheid is lastig te definiëren en heel persoonlijk.
Fysieke, subjectieve , gedrag, functionele, psychosociale, sociale en culturele aspecten.
28% van de mensen met een depressie pleegt suïcide.
Health issues zijn complex naar individu kijken !!
Gezondheid en ziekte zijn voor individuen subjectieve staten van welzijn.
Persoon DENKT of VOELT ziek / gezond te zijn…
Onderliggende pathologie ook mee nemen:
Fysiologische basis wordt meestal niet gevonden
Slecht 10-15% VAN DE SYMPTOMEN (somatische ziekte) WORDEN VERKLAARD DOOR EEN
ORGANISCHE OORZAAK!!
WHO Definieerde gezondheid als :
“Een staat van volledige fysieke, mentale en sociale well being, en niet alleen de afwezigheid
van een ziekte”
Wel een heel brede definitie is dit..
Multi-dimensionele aard van gezondheid maakt het lastig om een goede definitie te maken !
Antonovsky ziet HEALTH ALS EEN CONTINUUM.
Optimal wellness – death
, 2
1.3 why is psychology imporant?
Belang van het behandelen van een PERSOON en niet alleen DE ZIEKTE.
Elk persoon is uniek!
waarde van psychologisch onderzoek :
Psychologie gaat verder dan common sense!!!!
- Test het
- Mensen gedragen zich niet altijd naar common sense
- Veel mensen zeggen ‘psychology is intersting but not usefull’
Maar psychologie kan helpen in
- Diagnosticeren van het probleem
- Behandelen van het probleem
In ziekten waar geen medische oplossing is ( Bv HIV ) gedragsverandering van groot
belang!!
psychologie helpt psychologische symptomen te begrijpen en te diagnosticeren
+ meerderheid van de patienten met psychologische symptomen ook fysieke!!
huis arts 30% van de consults psychologische inhoud!!!!!!
Sterke link dus tussen fysieke en psychologische gezondheid.
Maar op 1 concentreren dan missen we belangrijke info en krijgen we een ineffectieve
behandeling!
Belangrijk dus om naar beiden te kijken.
Chronische ziekten zijn geassocie3erd met increased psychological disorders!!
+ medisch onverklaarde klachten 69% een psychologische stoornis ook.
Veel medici : DUALISM : mind + body zijn onafhankelijk en gescheiden ( is niet zo )
1.4 Different approaches to medicine
- Biomedical approach: alle ziekten kunnen verklaard worden in termen van
fysiologische processen. Behandeling dus afhankelijk van ziekte en niet van de
persoon!!
persoon als geheel wordt dus NIET gezien!
Biomedisch model:
Pathogene stimulus Fysiologische + Biochemische mechanismen ziekte staaat
death or recovery or chronishch
, 3
Behandeling bij de ziekte staat.
Dit model domineerde en had veel voordelen. Maar ook kritiek:
- Geen invloed sociale of psychologische factoren !!!
invloed van sociale factoren op populatie gezondheid is heel duidelijk:
Rapid death decline from infection diseases:
Grootste afname in dood voor dat de meeste vaccinaties werden geïntroduceerd!!!!!
Gaat dus om veranderingen in begrip van ziekte en effect van life style!!!!!!
Mensen in lagere SES hoger risico voor ziekte ( Morbidity ) en dood ( mortality)
Komt deels door verschillen in life style, dieet, leef omstandigheden etc
Maar ook als hier op wordt gecontroleerd mensen in lagere SES verhoogd risico
op een slechte gezondheid dit impliceert het belang van psychosociale factoren !!
Placebo effect spreekt dit ook tegen
Patiënt gelooft dat hij geeneest van de drug, is van groter belang dan drug zelf.
Biomedisch model kan deze effecten niet verklaren!
- BIO PSYCHO SOCIAAL MODEL
biologische, psychologische en sociale factoren allemaal een invloed op gezondheid.
Mind en body beinvloeden elkaar.
BIO MEDISCH BIO PSYCO SOCIAAL
Mind body rela: Gescheiden Dynamisch
Oorzaak ziekte Pathogenisch Vele factoren, complexe
interactie
Causaliteit Lineair Circulair
Psychosociale factoren Irrelevant Essentiaal
Approach Reductionist Holistic
Verantwoordelijk voor Medische prof Individu en society
gezondheid
Focus behandeling
Gezondheid promotie Avoidance of pathogen’s Fysieke, sociale en
psychologische factoren
Hollistic approach = behandeling van een persoon in het geheel !!
meer patiënt – centred approach.
Echter, nog steeds niet door iederen gebruikt!!!
wordt als theoretisch framework gezien ( bio psycho sociaal model) maar nog niet
toegepast in praktijk!!
, 4
Hoofdstuk 17. Evidence based medicine
Evidence based medicine (EBM)
= gebaseerd op integreren van individuele kritische expertise met beste externe evidentie
van systematisch research.
Om EBM uit te oefenen moeten we :
- Een vraag formuleren
- Evidentie vinden om vraag te beantwoorden
- Evalueren van de relevante evidentie
- Gebruik maken van klinische expertise en evidentie om een keus te maken
- Evalueren van vorige stappen
(feedback loop )
Hierarchie van de evidentie:
Beste evidentie te vinden
- Systems
- Synopses
- Syntheses ( meta analyses, reveiws)
- Studies:
RCT efficacy van een behandeling vergelijken met een controle groep
CASE CONTROL
CROSS SECTIONAL
CASE REPORT
How to read a paper :
- Waar is het gepubliceerd
- Was de studie origineel
- Wie zijn de participanten
- Is het design goed
- Wat is er gedaan om bias te verminderen
- Was de interventie compleet ?
EBM betekent dus het INTEGREREN VAN DE BESTE RESEARCH EVIDENTIE MET EEN KLINISCH
OORDEEL / KENNIS VAN ELKE PATIËNT!!
Research syntheses nodig voor EBM
17.2 adherence to treatment
betere adherence Betere klinische uitkomsten
ongeveer 30% van de patiënten neemt medicatie niet zoals is voorgeschreven
adherence (naleving) en compliance (trouwheid) beide gebruikt maar adherence is beter
actieve betrokkenheid nodig van een patiënt in een behandeling proces
