Cellulaire Biochemie Les 1: Cel structuur en functie
Samenvattingen & aantekeningen:
Eigenschap Prokaryoten (Archea) Eukaryoten (Eukarya)
Cytoplasmamembraan Ja Ja
Ribosomen Ja Ja
Celkern Nee Ja
Celorganellen Nee Ja
Transcriptie en translatie Nee Ja
gescheiden
Lineair DNA Nee Ja
Cel Grootte 1-10um 10-100um
Celwand Ja Soms (planten/gisten)
Cytosol Ja Ja
Waarom bestaan wij niet uit 1 cel? De vervoer afstand van stoffen zou zo te groot zijn en elke
cel heeft een andere functie wat ons een gespecialiseerd organisme maakt. De grootte van de
cel heeft een minimum en een maximum. Een cel moet een minimale grootte hebben om alle
organellen en DNA er in te laten passen. Ook heeft de cel een maximale grootte wat te maken
heeft met diffusietijden en oppervlakte vergroting als samenwerking met meerdere cellen.
(denk aan kubussen).
Organellen, een door membraan omgeven gespecialiseerd compartiment, maken het mogelijk
dat het milieu optimaal kan zijn van de cel, zoals de pH. Ook zorgen ze ervoor dat bij een
gelijke hoeveelheid een hogere concentratie kan ontstaan door de celmembraan die om elke
organel aanwezig is. Het nadeel van organellen is dat sommige stoffen belemmerd worden
voor transport door de selectieve membranen. Ook heeft de cel meer tijd en energie nodig om
alle organellen te laten werken.
Cel-componenten zijn te onderscheiden in grootte, dichtheid, gewicht en inhoud. Door middel
van centrifugeren kan men verschillende onderdelen scheiden. Als eerste komen de kernen
vrij, dan mitochondriën, membraanfragmenten (microsomen) en dan ribosomen. Ook kan
door dichtheid centrifugeren onderdelen gescheiden worden. D.m.v. oplossingen met
verschillende gewichten zullen verschillende onderdelen in die regio’s blijven.
Bouw/plaast Functie
Kern - Omgeven door envelop - r-RNA synthese
- bouw ribosomen
- Chromosoom plek
Kernmembraan (enevelop) - Dubbele fosfolipide laag, - Selectieve barriere
gaat over in het ER. - Poriën voor eiwit en RNA vervoer
- Binnenzijde bekleed met
lamina (eiwit).
- Veel poriën.
Mitochondrium - Buiten membraan: door- - Levert energie (ATP)
laatbaar via poriën - Katabolisme (koolhydraten, vet, eiwit)
- Binnen membraan Geplooid
(opp. vergroting) bevat de
ademhalingsketen
- Eigen DNA
- Ontstaan door endosymbiose
,Chloroplast - Thylakoid: inwendig - Fotosynthese
membraan systeem
- Ribosomen
- Binnen en buitenmembranen
Peroxisomen Afbraak vetzuren: vorming H2O2
Glad ER - Voornamelijk in lever. - Vervoert stoffen van het ruw ER naar
- Samengesteld uit ribosomen golgiapparaat
- Synthese lipiden
- Metaboliseren koolhydraten
- Opslag calcium
- Ontgifting door aanzetten hydrofiele
groepen in levercellen door induceerbare
enzymen
Ruw ER - Samengesteld uit ribosomen - Synthese secretie eiwitten
- Synthese membraaneiwitten
- Glycosylering (aanmaak glycoprotein:
eiwit met suikerketens)
- Zwavelbruggen
Ribosomen - Complex van eiwitten en
RNA ketens
- Op ruw ER, kernmembraan
en cytoplasma.
- Beide ribosomen zijn 1 soort maar andere
functie afhankelijk van de SRP (receptor)
binding met signaal peptide.
- Eiwitsynthese
- Transport stoffen naar goli apparaat via
glad ER
Golgi apparaat - Stapel platte - Regelt en wijzigt producten van ER
membraanstructuren - Modificatie van glycoproteïnen
- Cis zijde nieuwe laag (verandering suikerstaarten)
- Trans zijde oude laag
Transport vesicles Membraan omsloten blaas - Vertering
- Opslag
- Celgroei
- Waterbalans
- Bescherming
Lysosomen - Bevat hydrolyserende - Vertering van macromoleculen
enzymen - Afbreken beschadigde organellen voor
- pH optimum 5.5 recycling
, Het endomembraan systeem bestaat uit verschillende onderdelen (zie figuur boven) bestaande
uit platte membraanstructuren. Het dient als verdeelstation, het transporteert stoffen naar de
juiste richting. Vanaf de kern worden stoffen (bijvoorbeeld eiwitten) via de poriën in het
kernmembraan naar het gladde ER gestuurd en vervolgens naar het ruw ER. Door middel van
versmelting van blaasjes komen de stoffen via de cis kant in het Golgi apparaat terecht. Vanuit
de trans kant kunnen stoffen verder vervoerd worden buiten de cel d.m.v. exocytose of
worden vernietigd door lysosomen. Het stofje Brefeldine A kan het transport van blaasjes van
het ER naar het goli blokkeren. Hierdoor komt er aan de cis kant geen stoffen meer binnen
maar aan de transkant verdwijnen stoffen waardoor het golgi apparaat uiteindelijk zal
verdwijnen en de cel sterft.
Regelmatige drinkers kunnen alcohol beter verdragen dan incidentele drinkers doordat de
lever zich aanpast. Levercellen gaan meer glad ER aanmaken waardoor de lever beter kan
ontgiften. Geneesmiddelen en alcohol gaan niet samen doordat dit voor overbelasting kan
zorgen en mogelijk alleen de alcohol wordt afgebroken en niet het geneesmiddel. Daarom zijn
zware drinkers ook moeilijk in te stellen op continue medicatie want de ene keer wordt er
minder alcohol afgebroken en meer medicatie terwijl de andere keer veel alcohol moet
worden afgebroken en minder medicatie (wisselvallig).
Samenvattingen & aantekeningen:
Eigenschap Prokaryoten (Archea) Eukaryoten (Eukarya)
Cytoplasmamembraan Ja Ja
Ribosomen Ja Ja
Celkern Nee Ja
Celorganellen Nee Ja
Transcriptie en translatie Nee Ja
gescheiden
Lineair DNA Nee Ja
Cel Grootte 1-10um 10-100um
Celwand Ja Soms (planten/gisten)
Cytosol Ja Ja
Waarom bestaan wij niet uit 1 cel? De vervoer afstand van stoffen zou zo te groot zijn en elke
cel heeft een andere functie wat ons een gespecialiseerd organisme maakt. De grootte van de
cel heeft een minimum en een maximum. Een cel moet een minimale grootte hebben om alle
organellen en DNA er in te laten passen. Ook heeft de cel een maximale grootte wat te maken
heeft met diffusietijden en oppervlakte vergroting als samenwerking met meerdere cellen.
(denk aan kubussen).
Organellen, een door membraan omgeven gespecialiseerd compartiment, maken het mogelijk
dat het milieu optimaal kan zijn van de cel, zoals de pH. Ook zorgen ze ervoor dat bij een
gelijke hoeveelheid een hogere concentratie kan ontstaan door de celmembraan die om elke
organel aanwezig is. Het nadeel van organellen is dat sommige stoffen belemmerd worden
voor transport door de selectieve membranen. Ook heeft de cel meer tijd en energie nodig om
alle organellen te laten werken.
Cel-componenten zijn te onderscheiden in grootte, dichtheid, gewicht en inhoud. Door middel
van centrifugeren kan men verschillende onderdelen scheiden. Als eerste komen de kernen
vrij, dan mitochondriën, membraanfragmenten (microsomen) en dan ribosomen. Ook kan
door dichtheid centrifugeren onderdelen gescheiden worden. D.m.v. oplossingen met
verschillende gewichten zullen verschillende onderdelen in die regio’s blijven.
Bouw/plaast Functie
Kern - Omgeven door envelop - r-RNA synthese
- bouw ribosomen
- Chromosoom plek
Kernmembraan (enevelop) - Dubbele fosfolipide laag, - Selectieve barriere
gaat over in het ER. - Poriën voor eiwit en RNA vervoer
- Binnenzijde bekleed met
lamina (eiwit).
- Veel poriën.
Mitochondrium - Buiten membraan: door- - Levert energie (ATP)
laatbaar via poriën - Katabolisme (koolhydraten, vet, eiwit)
- Binnen membraan Geplooid
(opp. vergroting) bevat de
ademhalingsketen
- Eigen DNA
- Ontstaan door endosymbiose
,Chloroplast - Thylakoid: inwendig - Fotosynthese
membraan systeem
- Ribosomen
- Binnen en buitenmembranen
Peroxisomen Afbraak vetzuren: vorming H2O2
Glad ER - Voornamelijk in lever. - Vervoert stoffen van het ruw ER naar
- Samengesteld uit ribosomen golgiapparaat
- Synthese lipiden
- Metaboliseren koolhydraten
- Opslag calcium
- Ontgifting door aanzetten hydrofiele
groepen in levercellen door induceerbare
enzymen
Ruw ER - Samengesteld uit ribosomen - Synthese secretie eiwitten
- Synthese membraaneiwitten
- Glycosylering (aanmaak glycoprotein:
eiwit met suikerketens)
- Zwavelbruggen
Ribosomen - Complex van eiwitten en
RNA ketens
- Op ruw ER, kernmembraan
en cytoplasma.
- Beide ribosomen zijn 1 soort maar andere
functie afhankelijk van de SRP (receptor)
binding met signaal peptide.
- Eiwitsynthese
- Transport stoffen naar goli apparaat via
glad ER
Golgi apparaat - Stapel platte - Regelt en wijzigt producten van ER
membraanstructuren - Modificatie van glycoproteïnen
- Cis zijde nieuwe laag (verandering suikerstaarten)
- Trans zijde oude laag
Transport vesicles Membraan omsloten blaas - Vertering
- Opslag
- Celgroei
- Waterbalans
- Bescherming
Lysosomen - Bevat hydrolyserende - Vertering van macromoleculen
enzymen - Afbreken beschadigde organellen voor
- pH optimum 5.5 recycling
, Het endomembraan systeem bestaat uit verschillende onderdelen (zie figuur boven) bestaande
uit platte membraanstructuren. Het dient als verdeelstation, het transporteert stoffen naar de
juiste richting. Vanaf de kern worden stoffen (bijvoorbeeld eiwitten) via de poriën in het
kernmembraan naar het gladde ER gestuurd en vervolgens naar het ruw ER. Door middel van
versmelting van blaasjes komen de stoffen via de cis kant in het Golgi apparaat terecht. Vanuit
de trans kant kunnen stoffen verder vervoerd worden buiten de cel d.m.v. exocytose of
worden vernietigd door lysosomen. Het stofje Brefeldine A kan het transport van blaasjes van
het ER naar het goli blokkeren. Hierdoor komt er aan de cis kant geen stoffen meer binnen
maar aan de transkant verdwijnen stoffen waardoor het golgi apparaat uiteindelijk zal
verdwijnen en de cel sterft.
Regelmatige drinkers kunnen alcohol beter verdragen dan incidentele drinkers doordat de
lever zich aanpast. Levercellen gaan meer glad ER aanmaken waardoor de lever beter kan
ontgiften. Geneesmiddelen en alcohol gaan niet samen doordat dit voor overbelasting kan
zorgen en mogelijk alleen de alcohol wordt afgebroken en niet het geneesmiddel. Daarom zijn
zware drinkers ook moeilijk in te stellen op continue medicatie want de ene keer wordt er
minder alcohol afgebroken en meer medicatie terwijl de andere keer veel alcohol moet
worden afgebroken en minder medicatie (wisselvallig).
