Samenvatting Natuurkunde HAVO 4/5 herhaling H5 - straling

Straling (herhaling)
Belangrijke leerdoelen
 Atoombouw
 Kernverval (radioactiviteit)
 Vervalreacties
 Doordringend vermogen
 Ioniserend vermogen
 Activiteit
 Werken met grafieken: halveringskromme
 Toepassing



De bouw van een atoom
 Stoffen zijn opgebouwd uit moleculen, moleculen zijn opgebouwd uit atomen (Dalton,
Avogadro) en atomen zijn vervolgens weer opgebouwd uit nog kleinere bouwstenen
(Rutherford, Bohr) protonen, neutronen en elektronen
o Protonen en elektronen hebben dezelfde, tegenovergestelde lading
o De elementaire lading is (-) 1,6 x 10-19 C



 Een atoom bestaat dus uit: een positief geladen kern (de nucleon) waaromheen negatief
geladen elektronen bewegen (elektronen wolk)
o De kern (de nucleon) bestaat uit twee soorten deeltjes genaamd nucleonen:
neutronen en protonen
 Afspraken:
o Atoomnummer Z: aantal protonen in de kern
o Massagetal A: aantal nucleonen (protonen + neutronen)
o Notatie: AZ X
 Voorbeeld: U-235
 Atoomnummer = 92
Dus 92 protonen in de atoomkern
 Massagetal = 235
Aantal neutronen is dan N = A – Z = 235 – 92 = 143

 Een atoomsoort (zoals Uranium) heeft altijd 92 protonen maar kan wel meer
of minder isotopen hebben
Een atoomsoort met een ander massagetal maar hetzelfde atoomnummer
noemen we een isotoop
 Isotopen zijn te vinden in BINAS T25
1
1 p ; proton

1
0 n ;neutron

0
−1 e ; elektron

, Radioactiviteit
Radioacti eve stoff en: stoff en die vanzelf straling uitzenden
‘Radio’ = stralend en ‘acti eve’ = vanzelf

 Een radioactieve stof zendt straling uit die niet zichtbaar is
 Atomen met een instabiele kern zijn radioactief en zenden ioniserende straling uit:
radioactief verval

 Het zijn dus instabiele isotopen die straling uitzendt die ook een ioniserend en doordringend
vermogen hebben
 Soorten kernstraling: instabiele kern verander in een andere kern onder
uitzending van α-, β- of γ-straling




4
 α-straling: heliumkernen ( 2H e )
o bestaat dus uit heliumkernen
0
 β-straling: elektronen ( −1e )
o bestaat uit elektronen
 γ-straling: fotonen (energie zoals röntgenstraling, alleen dan groter)

Soort straling Ioniserend vermogen Doordringend vermogen
α-straling Groot Klein
β-straling Matig Matig
Röntgenstraling Klein Groot
γ-straling Klein Groot




Bestraling of besmetting?
 Radioactieve bron = het voorwerp waarin zich de radioactieve stof bevindt


Besmetting:
Als je besmet bent, heb je zelf radioactieve stof op je huid gekregen of in je lichaam (ingeademd,
ingeslikt of ingespoten); je bent dan zelf ook een bron van straling

Bestraling;
Als je bestraalt bent, heb je alleen de straling geabsorbeerd. Je hebt zelf geen radioactieve stof
binnen gekregen en je bent dus geen radioactieve bron geworden

besmetting


Ioniserende straling ontvanger
bron



radioactiviteit bestraling