,SAMENVATTING PRAKTISCH EUROPEES RECHT – HST 1 tm 7 en 10
Hoofdstuk 1 (Week 1)
Een belangrijk beginsel binnen het internationale recht is het beginsel van staatssoevereiniteit. Dit
wil zeggen dat andere staten niet kunnen bepalen hoe Nederland zijn regelgeving vormgeeft. De
staat is de enige die wet- en regelgeving kan opstellen. Deze macht kan op twee manieren worden
beperkt:
1. De soevereiniteit kan vrijwillig worden overgedragen. Hierbij kan de staat beslissen om
de beslissingsbevoegdheid over te dragen aan bijvoorbeeld een internationale organisatie.
2. De soevereiniteit kan onvrijwillig worden beperkt. Als een staat wordt binnengevallen door een
ander land en dat andere land de macht overneemt, is de beslissingsbevoegdheid van de
aangevallen staat beperkt.
Internationale organisaties spelen een belangrijke rol binnen het internationale recht. Er zijn twee
soorten organisaties:
1. Gouvernementele organisaties: Hierbij bestaat een samenwerkingsverband tussen staten. Deze
oprichting gebeurt middels een verdrag. Staten kunnen bij de oprichting zelf bepalen hoeveel
soevereiniteit zij afstaan aan de organisatie. Als lidstaten geen soevereiniteit afstaan aan de
organisatie is er sprake van een intergouvernementele organisatie. Als lidstaten wel
beslissingsbevoegdheid afstaan is er sprake van een supranationale organisatie.
2. Non-gouvernementele organisaties: Hierbij richt een groep personen, onafhankelijk van staten,
een organisatie op met vaak een ideële doelstelling. (Denk bijvoorbeeld het Rode Kruis en het WNF.)
Doelstellingen .
In het VEU staan in artikel 3 de doelstellingen van de EU opgesomd.
- Vrede en welzijn Het gevolg van de samenwerking tussen lidstaten van de EU is dat de
economieën van de Europese staten nauw met elkaar verbonden zijn.
- Vrijheid en veiligheid De EU zorgt voor beleid dat het mogelijk maakt om overal te werken en te
verblijven, maar ook voor regels die de grensoverschrijdende criminaliteit bestrijden.
- Interne markt De bedoeling is dat de nationale markten steeds meer geïntegreerd worden tot
één interne markt.
- Monetaire unie De ECB is verantwoordelijk voor het monetaire beleid. Het is belangrijk dat alle
landen blijven voldoen aan de gestelde eisen, want de euro moet een stabiele koers behouden.
- Extern mensenrechtenbeleid Vanwege het belang van mensenrechten in de EU, wordt de
Europese Unie, naast een economisch samenwerkingsverband, steeds vaker bestempeld als
een waardengemeenschap.
Interne markt
De interne markt is een gezamenlijke markt waar de handel geen belemmeringen ondervindt. De
overheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de nationale economie. Omdat de interne
markt een doelstelling is van de EU kunnen de lidstaten hun eigen economie niet meer beschermen
door maatregelen te treffen. Hiervoor zijn beperkingen. Het beschermen van nationale economie is
nadelig voor de interne markt. Protectionisme is dus verboden.
De interne markt bestaat uit:
- Vrij verkeer Dit wil zeggen dat de handelsstroom tussen lidstaten niet belemmerd mag worden.
Een lidstaat mag de nationale productie niet beschermen ten koste van (o.a.) het vrij verkeer van
goederen.
- Staatssteun Een voorbeeld is het verstrekken van subsidies.
- Mededinging Ook bedrijven kunnen de interne markt verstoren. Bijvoorbeeld door
kartelvorming.
Gelijkheidsbeginsel
, Dit beginsel is te vinden in artikel 18 VwEU. Het gaat hier om gelijkheid van nationaliteit. Burgers en
goederen die uit andere lidstaten komen, moeten allemaal gelijk behandeld worden. Het
discriminatieverbod moet ervoor zorgen dat iedereen dezelfde kansen en mogelijkheden krijgt.
Evenredigheidsbeginsel / Proportionaliteitsbeginsel
Dit betekent dat altijd het minst belemmerende alternatief gebruikt moet worden om een doel te
bereiken. Dit beginsel is te vinden in artikel 5 lid 4 van het VEU.
Hoofdstuk 2 (Week 1 & 2)
Europese Raad (Artikel 15 VEU)
De Europese Raad is de hoogste instelling van de EU. Zij sluiten de verdragen; de belangrijkste vorm
van het Europees Recht.
Taken
• De Europese Raad is als enige bevoegd om verdragen op te stellen of te wijzigen.
De wijziging wordt voorbereid door juristen en diplomaten uit alle lidstaten. Een beslissing in de
Europese Raad wordt meestal genomen op basis van unanimiteit.
• De Europese Raad stelt beleidsdoelstellingen vast voor de toekomst.
De Europese Raad geeft kaders aan waarbinnen andere instellingen met behulp van wetgeving
een probleem moeten oplossen.
Europese Commissie (Artikel 17 VEU)
De belangen van de EU worden behartigd door de Europese Commissie. De uitvoering van
verdragen wordt overgelaten aan de Europese Commissie.
Taken
• Wetgevende taak
Primair recht bestaat uit het VEU, VwEU en het Handvest. Hieruit vloeit secundair recht voort:
richtlijnen, verordeningen, besluiten, adviezen en aanbevelingen. Het is de taak van de
Commissie om deze bepalingen uit te werken in nadere regelgeving (het secundaire recht). De
Commissie heeft het recht van initiatief. Dit wil zeggen dat de Commissie altijd het wetsvoorstel
indient. Deze taak wordt gedeeld met de Raad en het Europees Parlement.
• Controlerende taak
De lidstaten moeten alle bepalingen uit het verdrag en de secundaire wetgeving naleven. De
Commissie ziet erop toe dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Als de Commissie constateert dat de
lidstaten zich niet aan de Europese bepalingen houden, kan zij een verdragsschendingsprocedure
(Art. 258 VwEU) starten bij het Hof van Justitie. Daarnaast controleert de Commissie ook of
bedrijven zich aan de mededingingsregels houden.
• Uitvoerende taak
o De Commissie voert de begroting uit.
o Daarnaast beheert de Commissie veel programma’s. (Bijvoorbeeld
het Erasmusprogramma)
o Als laatste vertegenwoordigt de Commissie de Unie bij contacten met derde landen.
Raad van de Europese Unie / De Raad (Artikel 16 VEU)
De belangen van de lidstaten worden behartigd in de Raad van de Europese Unie.
Taken
• De Raad heeft een beleidsbepalende taak.
Hoofdstuk 1 (Week 1)
Een belangrijk beginsel binnen het internationale recht is het beginsel van staatssoevereiniteit. Dit
wil zeggen dat andere staten niet kunnen bepalen hoe Nederland zijn regelgeving vormgeeft. De
staat is de enige die wet- en regelgeving kan opstellen. Deze macht kan op twee manieren worden
beperkt:
1. De soevereiniteit kan vrijwillig worden overgedragen. Hierbij kan de staat beslissen om
de beslissingsbevoegdheid over te dragen aan bijvoorbeeld een internationale organisatie.
2. De soevereiniteit kan onvrijwillig worden beperkt. Als een staat wordt binnengevallen door een
ander land en dat andere land de macht overneemt, is de beslissingsbevoegdheid van de
aangevallen staat beperkt.
Internationale organisaties spelen een belangrijke rol binnen het internationale recht. Er zijn twee
soorten organisaties:
1. Gouvernementele organisaties: Hierbij bestaat een samenwerkingsverband tussen staten. Deze
oprichting gebeurt middels een verdrag. Staten kunnen bij de oprichting zelf bepalen hoeveel
soevereiniteit zij afstaan aan de organisatie. Als lidstaten geen soevereiniteit afstaan aan de
organisatie is er sprake van een intergouvernementele organisatie. Als lidstaten wel
beslissingsbevoegdheid afstaan is er sprake van een supranationale organisatie.
2. Non-gouvernementele organisaties: Hierbij richt een groep personen, onafhankelijk van staten,
een organisatie op met vaak een ideële doelstelling. (Denk bijvoorbeeld het Rode Kruis en het WNF.)
Doelstellingen .
In het VEU staan in artikel 3 de doelstellingen van de EU opgesomd.
- Vrede en welzijn Het gevolg van de samenwerking tussen lidstaten van de EU is dat de
economieën van de Europese staten nauw met elkaar verbonden zijn.
- Vrijheid en veiligheid De EU zorgt voor beleid dat het mogelijk maakt om overal te werken en te
verblijven, maar ook voor regels die de grensoverschrijdende criminaliteit bestrijden.
- Interne markt De bedoeling is dat de nationale markten steeds meer geïntegreerd worden tot
één interne markt.
- Monetaire unie De ECB is verantwoordelijk voor het monetaire beleid. Het is belangrijk dat alle
landen blijven voldoen aan de gestelde eisen, want de euro moet een stabiele koers behouden.
- Extern mensenrechtenbeleid Vanwege het belang van mensenrechten in de EU, wordt de
Europese Unie, naast een economisch samenwerkingsverband, steeds vaker bestempeld als
een waardengemeenschap.
Interne markt
De interne markt is een gezamenlijke markt waar de handel geen belemmeringen ondervindt. De
overheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de nationale economie. Omdat de interne
markt een doelstelling is van de EU kunnen de lidstaten hun eigen economie niet meer beschermen
door maatregelen te treffen. Hiervoor zijn beperkingen. Het beschermen van nationale economie is
nadelig voor de interne markt. Protectionisme is dus verboden.
De interne markt bestaat uit:
- Vrij verkeer Dit wil zeggen dat de handelsstroom tussen lidstaten niet belemmerd mag worden.
Een lidstaat mag de nationale productie niet beschermen ten koste van (o.a.) het vrij verkeer van
goederen.
- Staatssteun Een voorbeeld is het verstrekken van subsidies.
- Mededinging Ook bedrijven kunnen de interne markt verstoren. Bijvoorbeeld door
kartelvorming.
Gelijkheidsbeginsel
, Dit beginsel is te vinden in artikel 18 VwEU. Het gaat hier om gelijkheid van nationaliteit. Burgers en
goederen die uit andere lidstaten komen, moeten allemaal gelijk behandeld worden. Het
discriminatieverbod moet ervoor zorgen dat iedereen dezelfde kansen en mogelijkheden krijgt.
Evenredigheidsbeginsel / Proportionaliteitsbeginsel
Dit betekent dat altijd het minst belemmerende alternatief gebruikt moet worden om een doel te
bereiken. Dit beginsel is te vinden in artikel 5 lid 4 van het VEU.
Hoofdstuk 2 (Week 1 & 2)
Europese Raad (Artikel 15 VEU)
De Europese Raad is de hoogste instelling van de EU. Zij sluiten de verdragen; de belangrijkste vorm
van het Europees Recht.
Taken
• De Europese Raad is als enige bevoegd om verdragen op te stellen of te wijzigen.
De wijziging wordt voorbereid door juristen en diplomaten uit alle lidstaten. Een beslissing in de
Europese Raad wordt meestal genomen op basis van unanimiteit.
• De Europese Raad stelt beleidsdoelstellingen vast voor de toekomst.
De Europese Raad geeft kaders aan waarbinnen andere instellingen met behulp van wetgeving
een probleem moeten oplossen.
Europese Commissie (Artikel 17 VEU)
De belangen van de EU worden behartigd door de Europese Commissie. De uitvoering van
verdragen wordt overgelaten aan de Europese Commissie.
Taken
• Wetgevende taak
Primair recht bestaat uit het VEU, VwEU en het Handvest. Hieruit vloeit secundair recht voort:
richtlijnen, verordeningen, besluiten, adviezen en aanbevelingen. Het is de taak van de
Commissie om deze bepalingen uit te werken in nadere regelgeving (het secundaire recht). De
Commissie heeft het recht van initiatief. Dit wil zeggen dat de Commissie altijd het wetsvoorstel
indient. Deze taak wordt gedeeld met de Raad en het Europees Parlement.
• Controlerende taak
De lidstaten moeten alle bepalingen uit het verdrag en de secundaire wetgeving naleven. De
Commissie ziet erop toe dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Als de Commissie constateert dat de
lidstaten zich niet aan de Europese bepalingen houden, kan zij een verdragsschendingsprocedure
(Art. 258 VwEU) starten bij het Hof van Justitie. Daarnaast controleert de Commissie ook of
bedrijven zich aan de mededingingsregels houden.
• Uitvoerende taak
o De Commissie voert de begroting uit.
o Daarnaast beheert de Commissie veel programma’s. (Bijvoorbeeld
het Erasmusprogramma)
o Als laatste vertegenwoordigt de Commissie de Unie bij contacten met derde landen.
Raad van de Europese Unie / De Raad (Artikel 16 VEU)
De belangen van de lidstaten worden behartigd in de Raad van de Europese Unie.
Taken
• De Raad heeft een beleidsbepalende taak.
