Kees Kraaijeveld en Suzanne Weusten
, Hoofdstuk 1
Er zijn drie redenen waarom mensen niet goed zijn in denken:
1. Causaliteit – mensen zijn geneigd om te denken dat elke toevalligheid een
oorzaak is. Ze leggen soms verbanden die er helemaal niet zijn
2. Rechtlijnigheid – de macht der gewoonte belemmerd ons in het vinden van
alternatieve oplossingen. We kunnen er bij probleemoplossing niet opkomen
dat een object meerdere functies kan vervullen.
3. SIF’s, Schijnbaar Irrelevante Factoren – we laten ons beïnvloeden door
dingen die niet met het onderwerp te maken hebben. (ook wel verkeerd anker
heuristiek)
4. We denken niet zelf – ons brein denkt voor ons, wij staan slechts aan de zijlijn.
Ons brein maakt allerlei vreemde niet-kloppende constructies over wat
waarheid is.
Waarom is helder denken belangrijk?
1. Het houdt het overzicht bij een overvloed aan informatie
2. Het is een tegenhanger van de macht van het verhaal. Het durft de juistheid
van sterke verhalen in twijfel te trekken
3. Het helpt ons goed te functioneren in de samenleving waarin we goed moeten
nadenken over wat waarheid is en over hoe andere mensen onze verhalen
interpreteren.
4. Helder denken maakt mensen gelukkiger
Er zijn twee vormen van denken:
Systeem 1 – het automatische denken, ook wel intuïtief denken. Deze vorm van
denken is snel en kost geen inspanning. ¾ van de tijd denken we automatisch
Systeem 2 – het rationele denken, ook wel reflectief denken. Deze vorm van denken
is langzaam en kost wel inspanning. ¼ van de tijd denken we rationeel
Informatievisualisatie – informatie overzichtelijk maken door ze in grote lijnen uit te
tekenen op een gedachtekaart. Dit is functioneel, omdat je ’’het pas doorkrijgt als je
het ziet.’’
Vormen van informatievisualisatie zijn:
- Een gedachteboom
- Een mindmap
- Een argumentenladder
- Een argumentenkaart