Volledige samenvatting pedagogie

Pedagogie
Hoofdstuk 1: begripsomschrijving
1.1. Definitie van opvoeden
Definitie Hellinckx
Opvoeden = een complex fenomeen
- Moeilijk om in kaart te brengen
Kern van opvoeden = samenleven
- Opvoeden = wat ouders doen -> fout
- Opvoeden = niet het geen wat ouders doen, maar wat er gebeurt tussen
ouders en kinderen
Functionele versus intentionele opvoeding: impliciete versus expliciete sturing
Functioneel beïnvloeden van een kind
- heel groot deel van de interactie tussen ouders, school en kind gebeurt
onbewust
- ouder is niet bewust bezig met ‘ik ben aan het opvoeden’
- bv alles wat je ’s ochtends doet
- 80% vd opvoeding
Intentioneel beïnvloeden van kind
- bewust kinderen sturen
- zeer bewust bezig met hun kind
- waarden en normen
- bv uitleggen dat gemeen zijn niet oké is
- 20% vd opvoeding
Complex proces
- Functionele opvoeding is niet makkelijk te pakken te krijgen bij een
observatie
- Als je aan ouders vragen stelt over opvoeding, vertellen ze enkel de
intentionele kant



1

, - Op bewuste momenten geef je je kind mee dat hij zijn emoties onder
controle moet houden
- Maar op onbewuste momenten gooi je zelf met deuren, en ook dat
beïnvloedt de kinderen
Opvoeder volgens criteria van Hellinckx
Iedereen heeft invloed op de opvoeding, maar met wie gaan we aan de slag
wanneer het mis gaat? (niet heel de omgeving)
- Gedurende langere tijd
- Dagelijks
- Met een kind samenleeft
- Zich verantwoordelijk weet/voelt voor de toekomst van het kind
Opvoeden is complementair
- Gezinssituatie + schoolsituatie
- Je kan je niet uitspreken over opvoeding zonder naar school te kijken
Opvoeding is circulair
- Volwassene oefent invloed uit op het kind
- Kind oefent invloed uit op de volwassenen
- Invloed van baby op kind: baby heeft van ons heel veel nodig, baby lokt
ons onbewust naar hen toe, mensen gaan kijken en babytaal babbelen ->
baby gaat lachen -> geeft ons een leuk gevoel -> je gaat nog meer
babytaal babbelen -> kind lokt dus onbewust reacties uit van ons
- Baby’s met syndroom van down: moeten nog meer stimulatie hebben om
te ontwikkelen -> maar reageren trager op stimulatie die ze krijgen -> als
je daar met babytaal tegen praat, gaan die niet hard lachen -> dan dooft
onze reactie ook uit -> terwijl ze die reacties/stimulatie eigenlijk juist
harder nodig hebben
Interdependente assymetrie
- Interdependent: kind en ouder beïnvloeden elkaar wederzijds
- Assymetrie: invloed van volwassenen naar kinderen is wel nog groter dan
andersom


Opvoeding is multifactorieel
Verschillende beïnvloedende factoren
2

, - Interventies van de ouders
- Kind is actief
- Het leefklimaat: de opvoedingscontext

1.2. Opvoeding als wetenschap
1.2.1. Het kind
- Genetische factoren
- Neurobiologische invloeden
- Pre-, peri- en postnatale invloeden
 Pre: ouders die er lang over hebben moeten doen om een kind te
krijgen -> zijn in de toekomst vaak bezorgder
 Peri: hebben de ouders angst gehad om kind te verliezen?
 Post: couveuse gelegen
-> Temperamentkenmerken
- Ouder is hardhandig tegen kind: je kan vanalles als oordeel vellen -> kijk
breder dan dat -> wie weet heeft dat kind een kei hevig temperament ->
dan is dat geen overdreven reactie
- Bij een kind met makkelijker temperament moet je nu eenmaal niet
hardhandig zijn
- Het is actie-reactie, kind heeft invloed op omgeving
Fysieke kenmerken
- Hoe je eruit ziet, heeft invloed op omgeving
- Puber die eruit ziet als een jonger kind, maar vanbinnen is het een echte
puber -> meestal gaat dat hand in hand: fysiek en mentaal -> maar hier is
dat van buiten nog niet zichtbaar -> als ouder pas je je veel meer aan aan
je puberend kind als hij er ook uit ziet als een puber -> als ouders niet
mee evolueren met je puberend kind, gaat het kind nog harder
tegenwerken
Geslacht
- Gezin met 3 jongens maar ouders willen een dochter maar lukt niet ->
dat gaat ervoor zorgen dat er spanningen zijn met die zoon en de ouders
-> je moet daar open over in gesprek gaan
- Kunnen ouders ermee om dat je in een verkeerd lichaam geboren bent?
= grote uitdaging om als ouder los te komen van de verwachting die ze
hebben over het kind

3

, 1.2.2. De opvoeder of ouder
Je moet met het kind dingen voor mekaar krijgen
Je doet dingen vanuit uw eigen opvoedingsgeschiedenis
Als er een probleem is tussen wisselwerking kind en ouder, gaat volwassene
gedrag aanpassen aan noden kind -> dat is niet omdat het de volwassene meer
schuld heeft -> ligt aan die asymmetrie
Ouder heeft niet altijd alles in de hand om z’n gedrag zomaar aan te passen aan
het kind -> hangt af van persoonlijkheid en opvoedingsgeschiedenis
Je kan als pedagoog niet zomaar het ‘wenselijke’ voor de noden van het kind
adviseert -> je moet kijken wat er haalbaar is bij de persoonlijkheid van de
ouder
Persoonlijkheidskenmerken van de ouder
- Persoonlijkheidskenmerken/Temperament (cognitief, affectief, sociaal, …)
 Als je extravert bent, ga je je kinderen talig behandelen en
uitleggen waarom iets niet mag
of
 Als je rationeel bent, geef je veel korter de grens aan
 Er is geen juist of fout, het gaat erom wat het kind nodig heeft:
sommige kinderen hebben uitleg nodig en sommigen hebben heel
korte bevelen nodig
 Als je stressgevoelig bent, ga je veel gestresster reageren op het
kind
4