Samenvatting Hoofdstuk 11
Beweging
11.1 Skelet
11.1.1 Bouw en functie van het bot
Botten htbbten een hard compact deel ten een sponsachti deel.
Botten zijen opgetbouwd ui bo ciiiiend ts
Ien ciompaci bttenwttf ti iopten d t bo ciiiiend ts tvtenwijd ige aaen tikaas mt wtienige u tensuim t.
Ien ht poen acihtget d tti iigegeten d t bo ciiiiend ts vtsd ts ui tikaas, hitsd oos oen aaen ts geotd t
d oosbiotd t hoi t . Hitsien btviend zicih ht sod t bttenmtsge mt d t amcitiiten.
- Hitsien btviend zicih tten ent wtsk vaen bttenbaikjt d it d icih bij tikaas iigegeten.
Pijpbttend tsten htbbten aaen d t ui tiend ten (tpify ten) poen acihtge bttenwttf ti. Aaen d t bui tenkaen vaen
d t ui tiend ten btviend zicih aitjd tten d uenent iaage ciompaci btten.
- Piatt bttend tsten zijen getvuid mt sood bttenmtsge.
Hits wosd ten sod t ten witt biotd citiiten getmaak
ten d t biotd piaa jt .
- Pijpbttend tsten zijen getvuid mt getti bttenmtsge
(vt wttf ti).
Skelet heef e volgen e functees
- Ht iicihaam tvigehtid getvten, vosm ten tuen.
- Osgeaenten bt cihtsmten.
- Aaenhtcihtenge piaa voos pitsten.
- Zosge amten mt ht pits ti ti voos btwtgeienge.
- Ien ht sod t bttenmtsge wosd ten biotd citiiten
getvosmd .
11.1.2 Soorten beenderen
3 Soorten:
- Plate been eren; cihtd ti, cihoud tsbiad ten, htupbttend tsten, sibbten, bos btten.
- Pijpbeen eren; cihttenbtten, d ijbtten, koo jt vaen viengets of tten.
- Onregelmatge (korte) been eren; wtsvti .
11.1.3 Ontwikkeling van het bot
In irecte botvorming: Dt itenge tgesoti viend piaa vaenui d t gesoti cihijvten of tpify ais cihijvten. Di
viend bij d t mtt t pijpbttend tsten piaa .
Directe botvorming: Di i d t bsttd tgesoti; Dtzt viend piaa vaenui ht bttenviit .
Botbalans i d t vtshoud ienge u ten bo opbouw ten bo afsaak.
11.2.3 Beenverbindingen
Botten zijn op de vooliende manieren met eleaar voerbonden:n
- Doos onbeweeglijke beenverbin ingen: bv. Naad vtsbiend iengeten
, - Doos beweeglijke beenverbin ingen: d .m.v. bv. Ksaakbtten of getwsicih ten.
Een iewricht heef de vooliende onderdelen:n
- Epifyeen (ui tiend ten) btkittd mt ksaakbtten.
- Gewrichtekapeel; tten tvige kap ti mt bienentenien ht getwsicih viit .
- Gewrichteban en (iigeamten ten); d i zijen ztts tviget suci usten d it amten mt d t pitsten
zosgeten voos tten htcih t vtsbiend ienge vaen d t botten.
Indeling van gewrichten:
- Kogelgewricht; Es i btwtgeienge mogetiijk ien aiit sicihtengeten; htupgetwsicih , cihoud ts.
- Rolgewricht: Ht tent btten uk d saai om ht aend tst; paakbtten om tiitpijp.
- Scharniergewricht: Es i itcih ééen btwtgeienge mogetiijk ien 1 sicihtenge; tiitboogegetwsicih .
- Za elgewricht: ts i btwtgeienge mogetiijk ien 2 sicihtengeten iood stcih op tikaas;
- Straf gewricht: ts i ztts wtienige btwtgeienge mogetiijk d oos d t aaenwtzigehtid vaen aisijkt
getwsicih baend ten; u ten cihtten- ten kui btten.
11.2 Beenderen van het hoofd
Dt cihtd ti bt aa ui wtt d titen: d t hereeneche el ten d t aangezichteeche el.
11.2.1 Hersenschedel
Dt cihtd ti i opgetbouwd ui d t voigetend t bttend tsten:
- Vooshoofd btten mt vooshoofd hoi t, aa ien vtsbiend ienge aa mt d t entu hoi t
- Waend btten ; zi aaen btid t kaen ten
- Acih tshoofd btten ;
- Siaapbtten ;
- Zttftten ;
- Wigegetenbtten ;
Dt bttend tsten zijen vtsboend ten d oos mid d ti vaen enad ten. Dtzt iopten zigezage ten ien tikaas.
Fontanellen: Ksui puen ten vaen d t enad ten.
Sche el ak: Wosd getvosmd d oos vooshoofd btten, waend btten aaen btid t kaen ten, iaapbtten ten ht
acih tshoofd btten.
Sche elbaeie: wosd getvosmd d oos ht vooshoofd btten, d t zttpiaa , ht wigegetenbtten, d t
so bttend tsten ten ht acih tshoofd btten.
11.2.2 Aangezichtsschedel
Bt aa ui d t voigetend t bttend tsten:
- Bovtenkaak ; Vtsgesotiienge vaen wtt bttend tsten
- Oend tskaak ; Eenige t cihtd tibo wa btwttge
- Twtt jukbttend tsten ;
- Twtt entu bttend tsten ; Vosmten ht hasd t d tti vaen d t entu suge
- Twtt saaenbttend tsten ; Bienentenkaen oogeka , btva itd ts tten saaenkaenaai
- Piotge cihaasbtten ; Eten d tti vaen ht entu u ten ciho
- Twtt gethtmti tbttend tsten ; Acih ts t getd tti t ien d t bovtenkaak
- Toengebtten ; Lige u ten d t pitsten acih ts ten oend ts d t oenge
Beweging
11.1 Skelet
11.1.1 Bouw en functie van het bot
Botten htbbten een hard compact deel ten een sponsachti deel.
Botten zijen opgetbouwd ui bo ciiiiend ts
Ien ciompaci bttenwttf ti iopten d t bo ciiiiend ts tvtenwijd ige aaen tikaas mt wtienige u tensuim t.
Ien ht poen acihtget d tti iigegeten d t bo ciiiiend ts vtsd ts ui tikaas, hitsd oos oen aaen ts geotd t
d oosbiotd t hoi t . Hitsien btviend zicih ht sod t bttenmtsge mt d t amcitiiten.
- Hitsien btviend zicih tten ent wtsk vaen bttenbaikjt d it d icih bij tikaas iigegeten.
Pijpbttend tsten htbbten aaen d t ui tiend ten (tpify ten) poen acihtge bttenwttf ti. Aaen d t bui tenkaen vaen
d t ui tiend ten btviend zicih aitjd tten d uenent iaage ciompaci btten.
- Piatt bttend tsten zijen getvuid mt sood bttenmtsge.
Hits wosd ten sod t ten witt biotd citiiten getmaak
ten d t biotd piaa jt .
- Pijpbttend tsten zijen getvuid mt getti bttenmtsge
(vt wttf ti).
Skelet heef e volgen e functees
- Ht iicihaam tvigehtid getvten, vosm ten tuen.
- Osgeaenten bt cihtsmten.
- Aaenhtcihtenge piaa voos pitsten.
- Zosge amten mt ht pits ti ti voos btwtgeienge.
- Ien ht sod t bttenmtsge wosd ten biotd citiiten
getvosmd .
11.1.2 Soorten beenderen
3 Soorten:
- Plate been eren; cihtd ti, cihoud tsbiad ten, htupbttend tsten, sibbten, bos btten.
- Pijpbeen eren; cihttenbtten, d ijbtten, koo jt vaen viengets of tten.
- Onregelmatge (korte) been eren; wtsvti .
11.1.3 Ontwikkeling van het bot
In irecte botvorming: Dt itenge tgesoti viend piaa vaenui d t gesoti cihijvten of tpify ais cihijvten. Di
viend bij d t mtt t pijpbttend tsten piaa .
Directe botvorming: Di i d t bsttd tgesoti; Dtzt viend piaa vaenui ht bttenviit .
Botbalans i d t vtshoud ienge u ten bo opbouw ten bo afsaak.
11.2.3 Beenverbindingen
Botten zijn op de vooliende manieren met eleaar voerbonden:n
- Doos onbeweeglijke beenverbin ingen: bv. Naad vtsbiend iengeten
, - Doos beweeglijke beenverbin ingen: d .m.v. bv. Ksaakbtten of getwsicih ten.
Een iewricht heef de vooliende onderdelen:n
- Epifyeen (ui tiend ten) btkittd mt ksaakbtten.
- Gewrichtekapeel; tten tvige kap ti mt bienentenien ht getwsicih viit .
- Gewrichteban en (iigeamten ten); d i zijen ztts tviget suci usten d it amten mt d t pitsten
zosgeten voos tten htcih t vtsbiend ienge vaen d t botten.
Indeling van gewrichten:
- Kogelgewricht; Es i btwtgeienge mogetiijk ien aiit sicihtengeten; htupgetwsicih , cihoud ts.
- Rolgewricht: Ht tent btten uk d saai om ht aend tst; paakbtten om tiitpijp.
- Scharniergewricht: Es i itcih ééen btwtgeienge mogetiijk ien 1 sicihtenge; tiitboogegetwsicih .
- Za elgewricht: ts i btwtgeienge mogetiijk ien 2 sicihtengeten iood stcih op tikaas;
- Straf gewricht: ts i ztts wtienige btwtgeienge mogetiijk d oos d t aaenwtzigehtid vaen aisijkt
getwsicih baend ten; u ten cihtten- ten kui btten.
11.2 Beenderen van het hoofd
Dt cihtd ti bt aa ui wtt d titen: d t hereeneche el ten d t aangezichteeche el.
11.2.1 Hersenschedel
Dt cihtd ti i opgetbouwd ui d t voigetend t bttend tsten:
- Vooshoofd btten mt vooshoofd hoi t, aa ien vtsbiend ienge aa mt d t entu hoi t
- Waend btten ; zi aaen btid t kaen ten
- Acih tshoofd btten ;
- Siaapbtten ;
- Zttftten ;
- Wigegetenbtten ;
Dt bttend tsten zijen vtsboend ten d oos mid d ti vaen enad ten. Dtzt iopten zigezage ten ien tikaas.
Fontanellen: Ksui puen ten vaen d t enad ten.
Sche el ak: Wosd getvosmd d oos vooshoofd btten, waend btten aaen btid t kaen ten, iaapbtten ten ht
acih tshoofd btten.
Sche elbaeie: wosd getvosmd d oos ht vooshoofd btten, d t zttpiaa , ht wigegetenbtten, d t
so bttend tsten ten ht acih tshoofd btten.
11.2.2 Aangezichtsschedel
Bt aa ui d t voigetend t bttend tsten:
- Bovtenkaak ; Vtsgesotiienge vaen wtt bttend tsten
- Oend tskaak ; Eenige t cihtd tibo wa btwttge
- Twtt jukbttend tsten ;
- Twtt entu bttend tsten ; Vosmten ht hasd t d tti vaen d t entu suge
- Twtt saaenbttend tsten ; Bienentenkaen oogeka , btva itd ts tten saaenkaenaai
- Piotge cihaasbtten ; Eten d tti vaen ht entu u ten ciho
- Twtt gethtmti tbttend tsten ; Acih ts t getd tti t ien d t bovtenkaak
- Toengebtten ; Lige u ten d t pitsten acih ts ten oend ts d t oenge
