Bedrijfseconomie
Week C1
Hoofdstuk 1
Definitie
Economie is een sociale wetenschap en heeft als onderwerp het menselijke streven naar
maximale welvaart die verkregen wordt met behulp van schaarse middelen.
Belangrijke grondleggers en ontwikkeling
Adam Smith was een van de grondleggers van de economische wetenschap. Zijn werk dat
handelt over de aard en oorzaak van de welvaart, wordt gezien als het begin van de
economie als wetenschappelijke discipline. Eerder beschreef Law al het systeem van vraag
en aanbod op de markt.
Een belangrijke gebeurtenis binnen de economie was de industriële revolutie. De
ontwikkelingen hadden een grote invloed op de verdeling van vooral schaarse goederen
(grondstoffen) en daarmee op de economische processen op zowel nationaal als
internationaal niveau.
John Maynard Keynes bepleitte, in tegenstelling tot Smith en Law, een actieve rol van de
overheid bij het reguleren van de nationale en internationale economie (vader van de
welvaartsstaat).
Milton Friedman legde veel nadruk op de rol van geld in de economie en op hoe overheden
omgaan met het maken van geld en het rentebeleid. Hij pleitte voor een nachtwakersstaat.
Economische organisatievormen:
Centraal geleide of planeconomie
Vrijemarkteconomie of kapitalisme
Gemengde economie
Algemene economie
Algemene economie houdt zich bezig met de economie in samenhang met de maatschappij.
Het draait daarbij vooral om het voorzien van schaarse goederen en diensten die de mens
op verschillende manieren kan gebruiken. In de economie betekent schaars dat er voor het
goed productiemiddelen moeten worden opgeofferd om in een behoefte te voorzien.
Binnen de algemene economie zijn er verschillende deelterreinen te onderscheiden:
- Macro-economie
- Meso-economie en micro-economie
- Internationale economische betrekkingen: (reële & monetaire sfeer)
- Monetaire economie
- Openbare financiën
- Media en economie
,Bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is een aspect van de economie dat de bedrijfshuishouding en de relaties
tussen bedrijven bestudeert en is daarmee onderdeel van het deelterrein micro-economie.
In de bedrijfseconomische benadering van de onderneming staan twee onderwerpen
centraal:
1. De interne financiële bedrijfshuishouding
2. De financiële relaties van het bedrijf met zijn omgeving
- Kasstroombeheer/cash management
- Kostenbeheersing
- Corporate finance
- Klantrelatie
Management control
Om de interne bedrijfshuishouding en de relaties met de omgeving te kunnen ‘besturen’ of
‘beheersen’ is het begrip management control ingevoerd. Management control is het
beïnvloeden van ondernemers om de strategie van de onderneming uit te voeren.
Economische kringloop
Alle drie de partijen in de kringloop hebben een relatie met elkaar (bedrijven, overheid en
consumenten). De arbeidsmarkt zorgt voor personeel voor zowel bedrijven en de overheid.
Tegelijkertijd betalen de consumenten/arbeiders belasting aan de overheid over het loon dat
ze ontvangen. De overheid zorgt in ruil daarvoor voor infrastructuur, regelgeving en naleving
van de wetten.
De bedrijven betalen loon aan werknemers, waarmee de werknemers aan hun verplichtingen
kunnen voldoen. De bedrijven produceren en verkopen goederen en diensten aan de
consument en moeten over de winst belasting betalen aan de overheid.
In feite zijn er dus drie markten te onderscheiden: de arbeidsmarkt (consumenten en
bedrijven en overheid), de kapitaalmarkt (aanbieders van geld) en de goederenmarkt
,(bedrijven en overheid). Alle markten samen uitgedrukt in geld geven aan hoeveel inkomen
er gevormd wordt in een bepaalde periode.
Bedrijfskolom
De bedrijfskolom beschrijft de fasen die een product doorloopt van grondstofproducent tot en
met detailhandel.
De verschillende geledingen in de bedrijfskolom komen via markten met elkaar in contact.
Tussen de schakels wordt elke keer waarde (opofferen van productiemiddelen) toegevoegd.
In de loop van de jaren kan de bedrijfskolom korter of langer worden. Als de bedrijfskolom
korter gemaakt wordt, is er sprake van integratie. Motieven om de bedrijfskolom korter te
maken is kostenbesparing of kwaliteitsbeheersing (bijv. bakkerij en winkel samen).
Het omgekeerde kan ook: het afstoten van taken naar een voorafgaande of volgende
geleding in de bedrijfskolom. We spreken dan van differentiatie. De bedrijfskolom wordt dan
langer (bijv. tussen bakker en winkel komt: groothandel. De bakker verkoopt dan niet meer
rechtstreeks naar winkel).
Niet alleen in lengte, maar ook in de breedte kan de bedrijfskolom van vorm veranderen. Dit
verschijnsel heet parallellisatie. Een reden voor parallellisatie kan zijn: het versterken van de
positie van het bedrijf, omdat het klanten meer keuze biedt.
, En bedrijf kan ook goede redenen hebben om zijn assortiment juist te beperken:
specialisatie. Vooral in de detailhandel (speciaalzaken) zijn daarvan veel voorbeelden te
vinden. Gespecialiseerde detaillisten bieden een smal assortiment en zoeken hun kracht in
de diepte van het assortiment (veel keuzemogelijkheden binnen enkele productsoorten).
Voor de klant liggen de voordelen in de uitgebreide keuzemogelijkheid en de vaak grote
productkennis van het bedienend personeel. Specialisatie leidt tot versmalling, parallellisatie
leidt tot verbreding van de bedrijfskolom.
In de bedrijfskolom bestaat een spanningsveld tussen de verschillende schakels. Immers,
bij elke schakel ontstaat een marge tussen kostprijs en verkoopprijs, ook wel toegevoegde
waarde genoemd. Elke schakel wil een maximale toegevoegde waarde verkrijgen, om zo tot
meer winst te komen. Dit leidt logischerwijs tot spanning.
Verschillende sectoren in de Nederlandse economie:
Algemene sectoren:
- De marktsectoren
- De collectieve sectoren
De marktsector wordt weer onderverdeeld in:
- De primaire sector:
Hierin zitten de bedrijfstakken die grondstoffen moeten verwerken om tot het
eindproduct te komen.
- De secundaire sector:
In deze sector worden de grondstoffen uit de primaire sector verder verwerkt.
- De tertiaire sector:
Deze zorgt voor de distributie en de handel van de producten die voortvloeien uit de
eerdere sectoren.
- Quartaire sector: de collectieve sector wordt zo genoemd om in de lijn van de
marktsectorverdeling te blijven.
Week C1
Hoofdstuk 1
Definitie
Economie is een sociale wetenschap en heeft als onderwerp het menselijke streven naar
maximale welvaart die verkregen wordt met behulp van schaarse middelen.
Belangrijke grondleggers en ontwikkeling
Adam Smith was een van de grondleggers van de economische wetenschap. Zijn werk dat
handelt over de aard en oorzaak van de welvaart, wordt gezien als het begin van de
economie als wetenschappelijke discipline. Eerder beschreef Law al het systeem van vraag
en aanbod op de markt.
Een belangrijke gebeurtenis binnen de economie was de industriële revolutie. De
ontwikkelingen hadden een grote invloed op de verdeling van vooral schaarse goederen
(grondstoffen) en daarmee op de economische processen op zowel nationaal als
internationaal niveau.
John Maynard Keynes bepleitte, in tegenstelling tot Smith en Law, een actieve rol van de
overheid bij het reguleren van de nationale en internationale economie (vader van de
welvaartsstaat).
Milton Friedman legde veel nadruk op de rol van geld in de economie en op hoe overheden
omgaan met het maken van geld en het rentebeleid. Hij pleitte voor een nachtwakersstaat.
Economische organisatievormen:
Centraal geleide of planeconomie
Vrijemarkteconomie of kapitalisme
Gemengde economie
Algemene economie
Algemene economie houdt zich bezig met de economie in samenhang met de maatschappij.
Het draait daarbij vooral om het voorzien van schaarse goederen en diensten die de mens
op verschillende manieren kan gebruiken. In de economie betekent schaars dat er voor het
goed productiemiddelen moeten worden opgeofferd om in een behoefte te voorzien.
Binnen de algemene economie zijn er verschillende deelterreinen te onderscheiden:
- Macro-economie
- Meso-economie en micro-economie
- Internationale economische betrekkingen: (reële & monetaire sfeer)
- Monetaire economie
- Openbare financiën
- Media en economie
,Bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is een aspect van de economie dat de bedrijfshuishouding en de relaties
tussen bedrijven bestudeert en is daarmee onderdeel van het deelterrein micro-economie.
In de bedrijfseconomische benadering van de onderneming staan twee onderwerpen
centraal:
1. De interne financiële bedrijfshuishouding
2. De financiële relaties van het bedrijf met zijn omgeving
- Kasstroombeheer/cash management
- Kostenbeheersing
- Corporate finance
- Klantrelatie
Management control
Om de interne bedrijfshuishouding en de relaties met de omgeving te kunnen ‘besturen’ of
‘beheersen’ is het begrip management control ingevoerd. Management control is het
beïnvloeden van ondernemers om de strategie van de onderneming uit te voeren.
Economische kringloop
Alle drie de partijen in de kringloop hebben een relatie met elkaar (bedrijven, overheid en
consumenten). De arbeidsmarkt zorgt voor personeel voor zowel bedrijven en de overheid.
Tegelijkertijd betalen de consumenten/arbeiders belasting aan de overheid over het loon dat
ze ontvangen. De overheid zorgt in ruil daarvoor voor infrastructuur, regelgeving en naleving
van de wetten.
De bedrijven betalen loon aan werknemers, waarmee de werknemers aan hun verplichtingen
kunnen voldoen. De bedrijven produceren en verkopen goederen en diensten aan de
consument en moeten over de winst belasting betalen aan de overheid.
In feite zijn er dus drie markten te onderscheiden: de arbeidsmarkt (consumenten en
bedrijven en overheid), de kapitaalmarkt (aanbieders van geld) en de goederenmarkt
,(bedrijven en overheid). Alle markten samen uitgedrukt in geld geven aan hoeveel inkomen
er gevormd wordt in een bepaalde periode.
Bedrijfskolom
De bedrijfskolom beschrijft de fasen die een product doorloopt van grondstofproducent tot en
met detailhandel.
De verschillende geledingen in de bedrijfskolom komen via markten met elkaar in contact.
Tussen de schakels wordt elke keer waarde (opofferen van productiemiddelen) toegevoegd.
In de loop van de jaren kan de bedrijfskolom korter of langer worden. Als de bedrijfskolom
korter gemaakt wordt, is er sprake van integratie. Motieven om de bedrijfskolom korter te
maken is kostenbesparing of kwaliteitsbeheersing (bijv. bakkerij en winkel samen).
Het omgekeerde kan ook: het afstoten van taken naar een voorafgaande of volgende
geleding in de bedrijfskolom. We spreken dan van differentiatie. De bedrijfskolom wordt dan
langer (bijv. tussen bakker en winkel komt: groothandel. De bakker verkoopt dan niet meer
rechtstreeks naar winkel).
Niet alleen in lengte, maar ook in de breedte kan de bedrijfskolom van vorm veranderen. Dit
verschijnsel heet parallellisatie. Een reden voor parallellisatie kan zijn: het versterken van de
positie van het bedrijf, omdat het klanten meer keuze biedt.
, En bedrijf kan ook goede redenen hebben om zijn assortiment juist te beperken:
specialisatie. Vooral in de detailhandel (speciaalzaken) zijn daarvan veel voorbeelden te
vinden. Gespecialiseerde detaillisten bieden een smal assortiment en zoeken hun kracht in
de diepte van het assortiment (veel keuzemogelijkheden binnen enkele productsoorten).
Voor de klant liggen de voordelen in de uitgebreide keuzemogelijkheid en de vaak grote
productkennis van het bedienend personeel. Specialisatie leidt tot versmalling, parallellisatie
leidt tot verbreding van de bedrijfskolom.
In de bedrijfskolom bestaat een spanningsveld tussen de verschillende schakels. Immers,
bij elke schakel ontstaat een marge tussen kostprijs en verkoopprijs, ook wel toegevoegde
waarde genoemd. Elke schakel wil een maximale toegevoegde waarde verkrijgen, om zo tot
meer winst te komen. Dit leidt logischerwijs tot spanning.
Verschillende sectoren in de Nederlandse economie:
Algemene sectoren:
- De marktsectoren
- De collectieve sectoren
De marktsector wordt weer onderverdeeld in:
- De primaire sector:
Hierin zitten de bedrijfstakken die grondstoffen moeten verwerken om tot het
eindproduct te komen.
- De secundaire sector:
In deze sector worden de grondstoffen uit de primaire sector verder verwerkt.
- De tertiaire sector:
Deze zorgt voor de distributie en de handel van de producten die voortvloeien uit de
eerdere sectoren.
- Quartaire sector: de collectieve sector wordt zo genoemd om in de lijn van de
marktsectorverdeling te blijven.
