Samenvatting persoonlijkheidsleer

Samenvatninvannsamenvatninpersoonlijkheieklslijeer

Week 1: inleiding

Hoofdstuk 1: introducti an pirsoonlijkhiidspsychologii

Persoonlijkheidskenmerken:niebrukeennwenomnonszelijfnofnkemanlnanlersntenbescirkhven.nVaaenknnlen
vormnvannalhectevenn(ikhnksnlijuknntrait descriptie adjecties.n

Persoonlijkheid:nksneennsetnvannpsyciolijoikscientreeeen/mecianksmennknneennknlkvklunlken
ieoriankseerlnzkhnnennrelijatefnstabkelijnovernlenthlnennknteractesnmetnlenfyskeeenennsockalijenomievkni.n

Psychologische trekken:nearaeterksteeennlkenlenmankernbescirkhvennwaaropnmensennversciklijlijenlnzkhnn
(ofnhukstnietzelijflenleniemkllelijlennekiknintotnbepaalijlnielrai.nTreeeennzkhnnnutinvoor:

1. Helijpennpersoonlijkheieklnvannmensenntenbeschrijien.
2. Helijpennomnielraintenierklaren.
3. Helijpennielrainknnlentoeeomstntenioorspellen.

Psychologische mechanismen:nprocissin an pirsoonlijkhiid,nveelijnbevatennknformateverwerekni.n
Denmeestenmecianksmennbestaannuktn3naspecten:

 Input:nmecianksmeneannmensennievoelijkinmaeennvoornbepaalijlenknformatenuktnlenomievkni.
 Beslissingsregels:nmecianksmeneannkemanlnbepaalijlenoptesnlijatennoverweien.
 Output:nmecianksmeneannielrainvannkemanlnsturenntotnbepaalijlenactes.n

Persoonlijkheieklnlraainhenalijthlnbkhnhe,nennlenpersoonlijkheieklstreeeennzkhnnieoriankseerl/ierelijateerlnenn
relijatefnstabkelij.nPersoonlijkheieklneannkemanlsnlijevennbeïnvlijoelen,nwelijeensktuatesnkemanlnopzoeet,nioen
kemanlnreaieert,netc.nnpersoon-omievkni-knteractennbevat:

 Perceptes:nioenkemanlnlenomievkninknterpreteert.
 Selecte:nioenkemanlnzkhnnekiennomievkninekest.
 Eiocates:nlenreactenlkenkemanlnbkhnanlerenmensenn(onbewustnoproept.
 Manipulates:nbewustenbeïnvlijoelkninvannanleren.

Aanpassingsiermogen:nbelijanirkhenaspectnvannpersoonlijkheieklnnietnberekeennvannloelijen,nzkcin
aanpassen,ncopkni,nomiaannmetnuktlaiknien,nproblijemennennanleren.nOoenonaaniepastnielraineann
eennfuncteniebben.

Omgeiing:nksnvolijnuitdagingin,nsomsnksnlezeneennlkrectnievaarnvoornoverlijevenn(voelselijnteeort.nSockalije
omievkninbkeltnooenuktlaiknien,nmankernwaaropnkemanlnikermeenomiaatnksneennbelijanirkhenaspectn
vannpersoonlijkheiekl.nIntrapsychische omgeiing:nknnerlijkheenlijeefwerelijlnvannkemanl,nksnooeneennaspect,n
lezenbeïnvlijoeltnnamelijkhenooenietnearaetern(door dromin, hirinniringin in fantasiiën.n

3nnkveau’snvannpers.i.nanalijyse(Murray&Klijuceioin:

- Ielernmensnksnielijkhenaannkelernanlernnuniiersalsn(iumannnature
- Ielernmensnksnielijkhenaannsommkienanlerennnpartcularsn(knlkvkluelijenenniroepsversciklijlijen
- Ielernmensnksnielijkhenaannnkemanlnanlersnnuniqueness (nkemanlnieefnzelijflenpers.i.

, o Nomothetsch onderzoek: statscienverielijkheknintussennunkverselijenekiensciappen.
o Idiografisch onderzoekn(casenstuly:nrkcitnzkcinopnlenprknckpesnvannéénnpersoon.n

Denmeestentieorkeënnovernpersoonlijkheieklniaannovernietnvastlijeiiennvannfunlamentelijen
psyciolijoikscienprocessennennekiensciappennvannlenmenselijkheensoort.nVeelijnvannlezentieorkeënnstaann
alijnnketnmeernovereknlntio.nTeienwoorlkinlijkitnlenfocusnvooralijnopnmankerennwaaropnpersonennenn
iroepennvannelijeaarnversciklijlijen.nHetn‘algihili saminhangindi biild’nmkstnnoi.n

6nlomeknennvanneennksnovernlenmenselijkheennatuur:

♥ Dispositonele domein:nbeirkhpen/metennioenmensennvannelijeaarnversciklijlijen.
♥ Biologische domein:nmensennzkhnneennverzamelijkninvannbkolijoiksciensystemen.nBenalerknienn
zkhnnienetca,npsyciofyskolijoikenennevolijute.
♥ Intrapsychisch domein:novernvaaenonbewustenmentalijenmecianksmennvannpers.i.n
♥ Cogniteie-eriaringsgerichte domein:npersoonlijkheieklnzoritnvoornwelerzkhlsenbeïnvlijoelknin
tussennsockalijenennnculijturelijencontextnenneennknkvklu.nCulijtuurneannpers.i.nstmulijeren.
♥ Aanpassingsdomein:npers.i.nspeelijtnbelijanirkheenrolijnknnomiaannennaanpassennaannomievkni.n
♥ Rol ian pers.h.theorie:nbelijanirkhenlatnlezeneennlijeklraalnvormt,nlenievonlennbevknlknienn
oriankseertnenniebruketneannworlennomnvoorspelijlijknienntenloen.n

5nstanlaarlennvoornpers.i.ntieorkeënnzkhn:n ollidighiid, hiuristschi waardi, tistbaarhiid,
biknopthiid, compatbilitiit in intigratinovernalijlijenlomeknennennnkveau’s.n

Hoofdstuk 2: pirsoonlijkhiidsassismint, mitng in ondirzoiksdisign

Bronnennvoornmetennvannpers.i.n(alijnzkhnnzenalijlijemaalijnonvolijlijelkinennbkasel:

♥ Zelfrapportage/S-data:nverereiennlmvnvraienlijkhstennennkntervkews.nnWorlennafienomennalijs;
o Oniestructureerln(opennvraien,nzoalijsnTwentynStatementsnTest.n
o Gestructureerln(MC,nwaar/nketnwaar,nciecelijksts,nwaarbkhnpersoonlijkheieklsscialijenn
worlenniebruket.n
♥ Obseriatorrapportage/O-data:nobservatornksnlenbronnvannknformate.nmeerleren
observatorenneunnennworlenniebruketn(intirbioordilaarsbitrouwbaarhiid.nHkermeen
eunnennooenversciklijlijenlensockalijenpersoonlijkheielennbeoorleelijlnworlen.nWelijnbkas.n
o NatuurlijkheenVSneunstmatienobservaten(realijkstsciencontextnVSniecontrolijeerle.n
♥ Testdata/ T-data:niestanlaarlkseerlentestsnomntenekheennofnmensennversciklijlijenlnreaierennopn
eenzelijflensktuate.nRisico: minsin passin gidrag aan of misintirpritatis.nVoorleelij:ncontrolije
overnomievkni,nielrainstmulijerennlatnknnnatuurlijkheenomievkninnketnvooreomt.n
o Meciankscienopnamenapparatuurn(bvbnactometernomnenerikentenmeten
o Fyskolijoikscienlatanieefnknfonovernioenkemanlnreaieertnopnbepaalijlenstmulijk.n
o Functonalijnmainetcnresonancenkmaikni:nbreknonlerzoee
o Prohecteventecinkeeen:npersoonnerkhitnstanlaarlnstmulijusnennmoetnaanievennwatnikhn
ikerknnzket.n(ZoalijsnknetvlijeenofnTAT
♥ Life-outcome data/L-data:nknfonlkeneannworlenniewonnennuktniebeurtenkssennuktnkemanlsn
lijevennlkenpublijkeeeneennksnzkhnn(iuwelijkhe,nveroorlelijknien.nSnennOnlatanworlenniebruketnomnL-
latantenvoorspelijlijen.nL-latanksneennknlkcatornvoornpersoonlijkheiekl,nmaarnloorlatnlijevenssiktn
meerlerenoorzaeennieef,nksnpersoonlijkheieklnooenmaarneennvannlenoorzaeen.n

, Moeklijkheielen:npersonenneunnennanlerenconstructennknniunniooflniebben,nbronnennmoetennmetn

elijeaarnovereenneomennetc.nAlijsnernveelijnovereenstemmkninks,nksnleneansnirootnlatnietzelijflenaspectnvann
persoonlijkheieklniemetennworlt. Feilbaarheid:nkelernknstrumentneannloorneennfoutnvereeerlen
observatesnieven.nTriangulate:ntecinkeenwaarbkhnmennopnmeernlann1nmankernobservatesnverzamelijtn
omnzonbevknlknienntenbevestien.

Evalijuate:

 Betrouwbaarheid:nknnioeverrenietnknstrumentnconstantnks.nBkhnioiencorrelijatesntussenn
metniennksnerneennioierenmatenvannbetrouwbaariekl.nItemsnmoetennooencorrelijeren.n
o Response sets:nnekikninvannmensennomneennantwoorlntenievennopnketsnlatnnkesnmetn
lenvraaintenmaeennieef.n
o Extremenantwoorlen:nsommkienleelijnemersnekezennalijlijeennukterstenantwoorlen.n
o Sociale wenselijkheid:nspelijernprobeertnknlruentenmaeennmetnantwoorlen.
Oplijosskniennvoornlezenproblijemennzkhn:nnekiknintotnsockalijenwenselijkheieklnmetennennern
reeenkninmeenioulen,nvraienlijkhstennlkennketnzonvatbaarnzkhnnvoornwenselijkheenantwoorlennenn
ieforceerleneeuzenvraienlijkhst.n
 Validiteit:nmatenwaarknneenntestnmeetnwatnikhnbeioortntenmeten
o Valijklktektnopnzkcit:nlijkhetnlentestntenmetennwatnkhnmoetnmeten?
o Predicteie ialiditeit:nmatenwaarknnlentestneenncrkterkumnbuktennlentestnvoorspelijt.
o Coniergente ialiditeit:ncorrelijeertnlentestnmetnanlere/zelijflenmeetnstrumenten?
o Discriminante ialiditeit:ncorrelijeertnlentestnnketnmetnanlerenmeetnstrumenten?
o Constructialiditeit:nmatenwaarknntestnmeetnwatnikhnioortntenmeten.
 Generalijkseerbaariekl:ntestnmoetnovernlenielijenloelijiroepnketsneunnennzeiien.n

Researcinleskins:

- Experimentele methodes:nomncausalijenrelijatesnaanntentonen.n
o Mankpulijatenvanneennofnmeernvarkabelijen.
o Deelijnemersnknnexperkmentelijenconlktesnzkhnnielijkhenaannelijeaarnaannietnbeikn.
N,nP,nT-scores,nZ-scoresnennietniemkllelijlenworltniemetennomntotnconclijuskesnteneomen.n
- Correlatoneel onderzoek:neventuelijenrelijatentussennvarkabelijennvaststelijlijen.nVaaenworltnlen
correlijatecoëfckëntniebruketnomnlktntenonlerzoeeenn(vann-1.00ntotn+1.00.nDktnonlerzoeen
toontnieenncausalijenrelijatenaan,nlusnernzkhnn2nproblijemen;
o Directonele problemen:nveroorzaaetnABnofnveroorzaaetnBnnA?
o 3e iariabele:nrelijatentussennAnennBneannveroorzaaetnworlennloornC.n
- Case study:néénneneelijenpersoonnworltnonlerzocit.nHkerbkhneannveelijnknnletaklijnworlenn
onlerzocit,ntieorkeënneunnennworlennievormlnennlezeneunnennopnlenpopulijatenietestn
worlen.nNaleelij:nbevknlknienneunnennvaaennketnieieneralijkseerlnworlen.n

Hoofdstuk 3: hit dispositonili domiin

Meestenonlerzoeeersniaannuktnvannstabilitiit an traitsnovernthlnennsktuates.nMaarnlktnstaatnnoin
steelsnternlkscusske,n3nfunlamentelijenvraiennknnpers.i.nonlerzoee:

♥ Hoenmoetennearaetertreeeennworlennbeschreiennalivnconcepten?