Literatuurstudie
Medicatieveiligheid
MBO verpleegkunde niveau 4
Dit verslag bevat mijn literatuurstudie over medicatieveiligheid.
, Inhoudsopgaven
Inhoudsopgaven 1
Inleiding 2
Wat is mijn onderwerp? 2
Wat is het belang van dit onderwerp? 2
Beïnvloeden door actuele ontwikkelingen in de maatschappij
en gezondheidszorg. 3
Doelstelling 4
Subvragen 4
Hoofdvraag 4
Kern 5
Wat is medicatieveiligheid? 5
Waar liggen de meeste fouten rondom het controleren en
delen van medicatie? 6
Welke innovaties kunnen worden toegepast om het delen en
uitzetten van medicatie zo veilig mogelijk te laten verlopen? 10
Welke protocollen zijn er m.b.t. medicatie die ik wil gebruiken
in de praktijk? 14
Hoofdvraag 15
Conclusie 16
Bronspecificaties 17
1
, Inleiding
Ik heb ervoor gekozen om in deze literatuurstudie een focus te leggen op
medicatieveiligheid. De specifieke reden waarom ik hiervoor heb gekozen is
omdat mijn ervaringen niet altijd positief waren. Ik heb veel stage gelopen op PG
afdelingen en één keer heb ik stage gelopen in het ziekenhuis op een
ouderengeneeskunde afdeling. Ik merkte op dat er vaak slordigheid plaatsvindt
rondom de handelingen medicatie controle, medicatie delen en het proces na het
delen van de medicatie. Ik vraag me af waar deze slordigheid vandaan komt? Is
dit misschien een gevolg van een te hoge werkdruk? Of kan dit liggen aan
slordigheid wat is aangeleerd op het werkveld?
Ik zie medicatie delen als een handeling die mensen vaak automatisch kunnen
doen en soms ziet de verpleegkundige de ernst van de situatie niet in. Hoe vaak
gebeurt het dat je als verpleegkundige niet rustig de tijd neemt door een hoge
werkdruk of dat je niet een rustige ruimte opzoekt om de medicatie uit te zetten,
waardoor er meer afeiding kan zijn met als gevolg dat er meer fouten kunnen
ontstaan?
Dit is dus waar mijn interesse naar medicatieveiligheid vandaan komt. Hierna
volgt mijn onderzoek om dit onderwerp nader uit te werken.
Wat is mijn onderwerp?
Mijn literatuurstudie gaat over de medicatieveiligheid door verpleegkundigen en
verzorgenden. Ik wil mijn focus leggen rondom het juist aftekenen, delen van de
medicatie maar ook het proces na het delen van de medicatie. Zijn er
bijwerkingen die ontstaan en hoe kan men dit signaleren?
Wat is het belang van dit onderwerp?
Het belang voor de patiënt/zorgvrager:
1.2 Biedt persoonlijke verzorging, observeert en monitort gezondheid
en welbevinden
Competenties
E Samenwerken en overleggen
F Ethisch en integer handelen
J Formuleren en rapporteren
K Vakdeskundigheid toepassen
R Op de behoeften en verwachtingen van de ‘klant’ richten
V Met druk en tegenslag omgaan
Wat mijn onderzoek concreet voor de patiënt betekent, is een stuk vertrouwen in
de zorgverlener. De medicatie wordt aangereikt door verpleegkundigen en een
zorgvrager vertrouwt erop dat dit correct gebeurt. Het is van belang voor de
zorgvragers omdat zij herin afhankelijk zijn van de verpleegkundigen. Alles
rondom medicatie moet bevoegd en bekwaam gebeuren. Ik denk dat ik, met mijn
onderzoek, duidelijkheid kan bieden naar zorgvragers over medicatieveiligheid.
Als verpleegkundige bied ik persoonlijke verzorging, ik observeer en monitor
gezondheid en welbevinden. Dit is van belang voor de zorgvrager omdat zij recht
2
, hebben op kwalitatief goede zorg. Beheerst een verpleegkundige het observeren
en monitoren van gezondheid en welbevinden niet, kan dit gevolgen hebben voor
de zorgvrager. Het vraagt alertheid van de verpleegkundige. Niet alleen tijdens
het handelen, maar ook bij het observeren en monitoren. Denk aan bijwerkingen
die kunnen ontstaan.
Het belang voor een afdeling:
1.8 Coördineert de zorgverlening
Competenties
B Aansturen
E Samenwerken en overleggen
Q Plannen en organiseren
Het belang voor de afdeling is dat iedereen op één lijn zit, zodat iedereen
hetzelfde te werk gaat betreft handelingen. Het is hierbij belangrijk om samen te
werken en te overleggen om de communicatie te verbeteren. Het is ook
belangrijk om de taken te coördineren en om onderling te bespreken wat de
juiste manier is van handelen. Als iemand afwijkt van het afgesproken plan mag
deze hierop worden aangesproken.
Belang voor de beroepsgroep:
2.2 Werkt aan het bevorderen en bewaken van kwaliteitszorg
Competenties
H Overtuigen en beïnvloeden
T Instructies en procedures opvolgen
Voor verpleegkundigen is dit een belangrijk onderdeel van hun beroep omdat zij
elke dag te maken krijgen met het delen van medicatie. Het is voor een
verpleegkundige belangrijk dat zij/hij zichzelf bevoegd en bekwaam voelt. Maar
ook moet een verpleegkundige kunnen vertrouwen op de bevoegdheid en
bekwaamheid van collega’s. Dit is bij de dubbele controle vooral belangrijk, je
moet je collega kunnen vertrouwen om jou controle te controleren. Maakt jouw
collega bijvoorbeeld een fout bij de dubbele controle, dan zitten beide
verpleegkundigen fout en zijn ze beiden aansprakelijk. Het is belangrijk om te
blijven bijscholen en je kennis te bevorderen door onderzoek te doen en feedback
te vragen.
Beïnvloeden door actuele ontwikkelingen in de maatschappij en
gezondheidszorg:
Ik las een artikel welke beschrijft dat de weg van medicatieveiligheid niet altijd
eenvoudig is. Er kunnen namelijk op meerdere aspecten dingen fout gaan, wat
het proces dus kwetsbaar maakt. Het artikel bevestigt mijn vermoeden over het
probleem rondom medicatieveiligheid. Ik quote: “Het voorschrijven en toedienen
van medicijnen kan ingewikkeld zijn. Doordat meerdere zorgverleners van
verschillende zorgorganisaties betrokken zijn. Of omdat een patiënt diverse
medicatie voor verschillende aandoeningen slikt.”. Hieruit verneem ik dat mijn
onderzoek gaat over een actueel probleem. Wat mij juist weer motiveert om
nader onderzoek te doen.
3
Medicatieveiligheid
MBO verpleegkunde niveau 4
Dit verslag bevat mijn literatuurstudie over medicatieveiligheid.
, Inhoudsopgaven
Inhoudsopgaven 1
Inleiding 2
Wat is mijn onderwerp? 2
Wat is het belang van dit onderwerp? 2
Beïnvloeden door actuele ontwikkelingen in de maatschappij
en gezondheidszorg. 3
Doelstelling 4
Subvragen 4
Hoofdvraag 4
Kern 5
Wat is medicatieveiligheid? 5
Waar liggen de meeste fouten rondom het controleren en
delen van medicatie? 6
Welke innovaties kunnen worden toegepast om het delen en
uitzetten van medicatie zo veilig mogelijk te laten verlopen? 10
Welke protocollen zijn er m.b.t. medicatie die ik wil gebruiken
in de praktijk? 14
Hoofdvraag 15
Conclusie 16
Bronspecificaties 17
1
, Inleiding
Ik heb ervoor gekozen om in deze literatuurstudie een focus te leggen op
medicatieveiligheid. De specifieke reden waarom ik hiervoor heb gekozen is
omdat mijn ervaringen niet altijd positief waren. Ik heb veel stage gelopen op PG
afdelingen en één keer heb ik stage gelopen in het ziekenhuis op een
ouderengeneeskunde afdeling. Ik merkte op dat er vaak slordigheid plaatsvindt
rondom de handelingen medicatie controle, medicatie delen en het proces na het
delen van de medicatie. Ik vraag me af waar deze slordigheid vandaan komt? Is
dit misschien een gevolg van een te hoge werkdruk? Of kan dit liggen aan
slordigheid wat is aangeleerd op het werkveld?
Ik zie medicatie delen als een handeling die mensen vaak automatisch kunnen
doen en soms ziet de verpleegkundige de ernst van de situatie niet in. Hoe vaak
gebeurt het dat je als verpleegkundige niet rustig de tijd neemt door een hoge
werkdruk of dat je niet een rustige ruimte opzoekt om de medicatie uit te zetten,
waardoor er meer afeiding kan zijn met als gevolg dat er meer fouten kunnen
ontstaan?
Dit is dus waar mijn interesse naar medicatieveiligheid vandaan komt. Hierna
volgt mijn onderzoek om dit onderwerp nader uit te werken.
Wat is mijn onderwerp?
Mijn literatuurstudie gaat over de medicatieveiligheid door verpleegkundigen en
verzorgenden. Ik wil mijn focus leggen rondom het juist aftekenen, delen van de
medicatie maar ook het proces na het delen van de medicatie. Zijn er
bijwerkingen die ontstaan en hoe kan men dit signaleren?
Wat is het belang van dit onderwerp?
Het belang voor de patiënt/zorgvrager:
1.2 Biedt persoonlijke verzorging, observeert en monitort gezondheid
en welbevinden
Competenties
E Samenwerken en overleggen
F Ethisch en integer handelen
J Formuleren en rapporteren
K Vakdeskundigheid toepassen
R Op de behoeften en verwachtingen van de ‘klant’ richten
V Met druk en tegenslag omgaan
Wat mijn onderzoek concreet voor de patiënt betekent, is een stuk vertrouwen in
de zorgverlener. De medicatie wordt aangereikt door verpleegkundigen en een
zorgvrager vertrouwt erop dat dit correct gebeurt. Het is van belang voor de
zorgvragers omdat zij herin afhankelijk zijn van de verpleegkundigen. Alles
rondom medicatie moet bevoegd en bekwaam gebeuren. Ik denk dat ik, met mijn
onderzoek, duidelijkheid kan bieden naar zorgvragers over medicatieveiligheid.
Als verpleegkundige bied ik persoonlijke verzorging, ik observeer en monitor
gezondheid en welbevinden. Dit is van belang voor de zorgvrager omdat zij recht
2
, hebben op kwalitatief goede zorg. Beheerst een verpleegkundige het observeren
en monitoren van gezondheid en welbevinden niet, kan dit gevolgen hebben voor
de zorgvrager. Het vraagt alertheid van de verpleegkundige. Niet alleen tijdens
het handelen, maar ook bij het observeren en monitoren. Denk aan bijwerkingen
die kunnen ontstaan.
Het belang voor een afdeling:
1.8 Coördineert de zorgverlening
Competenties
B Aansturen
E Samenwerken en overleggen
Q Plannen en organiseren
Het belang voor de afdeling is dat iedereen op één lijn zit, zodat iedereen
hetzelfde te werk gaat betreft handelingen. Het is hierbij belangrijk om samen te
werken en te overleggen om de communicatie te verbeteren. Het is ook
belangrijk om de taken te coördineren en om onderling te bespreken wat de
juiste manier is van handelen. Als iemand afwijkt van het afgesproken plan mag
deze hierop worden aangesproken.
Belang voor de beroepsgroep:
2.2 Werkt aan het bevorderen en bewaken van kwaliteitszorg
Competenties
H Overtuigen en beïnvloeden
T Instructies en procedures opvolgen
Voor verpleegkundigen is dit een belangrijk onderdeel van hun beroep omdat zij
elke dag te maken krijgen met het delen van medicatie. Het is voor een
verpleegkundige belangrijk dat zij/hij zichzelf bevoegd en bekwaam voelt. Maar
ook moet een verpleegkundige kunnen vertrouwen op de bevoegdheid en
bekwaamheid van collega’s. Dit is bij de dubbele controle vooral belangrijk, je
moet je collega kunnen vertrouwen om jou controle te controleren. Maakt jouw
collega bijvoorbeeld een fout bij de dubbele controle, dan zitten beide
verpleegkundigen fout en zijn ze beiden aansprakelijk. Het is belangrijk om te
blijven bijscholen en je kennis te bevorderen door onderzoek te doen en feedback
te vragen.
Beïnvloeden door actuele ontwikkelingen in de maatschappij en
gezondheidszorg:
Ik las een artikel welke beschrijft dat de weg van medicatieveiligheid niet altijd
eenvoudig is. Er kunnen namelijk op meerdere aspecten dingen fout gaan, wat
het proces dus kwetsbaar maakt. Het artikel bevestigt mijn vermoeden over het
probleem rondom medicatieveiligheid. Ik quote: “Het voorschrijven en toedienen
van medicijnen kan ingewikkeld zijn. Doordat meerdere zorgverleners van
verschillende zorgorganisaties betrokken zijn. Of omdat een patiënt diverse
medicatie voor verschillende aandoeningen slikt.”. Hieruit verneem ik dat mijn
onderzoek gaat over een actueel probleem. Wat mij juist weer motiveert om
nader onderzoek te doen.
3
