H4: Tijd van steden en staten
iddeleeuwen
M
1000 - 1500
Kenmerkende aspecten
3 De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een
1
agrarisch-urbane samenleving.
14 De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
15 Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke
macht het primaat behoorde te hebben.
16 De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van
kruistochten.
17 Het begin van staatsvorming en centralisatie.
, 4.1 Opbloei en macht van de stad
Kenmerkende aspecten
3 De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een
1
agrarisch-urbane samenleving.
14 De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
Nieuwe steden, handel en nijverheid
In de vroege Middeleeuwen was iedereen vaak zelfvoorzienend. Er waren geen
voedseloverschotten. Willem de Veroveraar had Engeland veroverd en zorgde voor een
toename van de voedselproductie door middel van ontginningen en inpolderingen,
technische verbeteringen en een drieslagstelsel ipv een tweeslagstelsel. Toename van
voedselproductie zorgde ervoor dat niet iedereen meer in de landbouw hoefde te werken, er
kwamambacht. Oude steden groeien en nieuwe ontstaan.Koningen en adel stichtten
nieuwe steden op strategische plaatsen → bevordering van handel ennijverheid
(economisch motief). Zij konden ook vanuit de stad het omliggende platteland besturen,
belasting heffen en onder controle houden (politiek-militair motief).
Londen
onden gaf zich over aan Willem na de slag bij Hastings, maar deburgerseisten wel dat dit
L
was in ruil voor vrijheden. Die werden vastgelegd in eenprivilege, dit bevat de oudste
stadsrechtenvan Londen. Londen ontwikkelt zich toteen handelscentrum.
Interregionale handel
lke middeleeuwse stad had eenjaarmarkt. Hier werdinterregionaal gehandeld. In de
E
veertiende eeuwwerden deze markten echter steedsminder gebruikt. Handelaren sloten
zich aan bijkoopmansgildenen werkten samen voorhandelsvoorrechten, hulp bij reizen
en om kapitaal voor verre handelsreizen bijeen te krijgen. Gilden wilden concurrentie
voorkomen, alleen leden van het gilde mochten een bepaald beroep uitoefenen →
machtspositie. Gildeleden beschermden elkaar (sociale functie). Later kwamen er ook
Hanze, hierbij gingen (handelaren uit) verschillende steden een samenwerkingsverband
aan.
Stadsstichtingen
e koningen, keizers en regionale heersers in Centraal-Europa stimuleerden de steden in
D
de Duitse gebieden, hoewel zij een minder grote rol bij de handel speelden. Inwoners kregen
privileges, bijv stadsrechten. Dit lokten veel mensen en horigen trokken van het platteland
naar de steden → dreiging tekort horigen op domeinen → minder belastingen en
verplichtingen voor horigen. Zo veroorzaakte de opkomst van de steden meer vrijheid voor
de bevolking in de steden en op het platteland.
iddeleeuwen
M
1000 - 1500
Kenmerkende aspecten
3 De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een
1
agrarisch-urbane samenleving.
14 De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
15 Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke
macht het primaat behoorde te hebben.
16 De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van
kruistochten.
17 Het begin van staatsvorming en centralisatie.
, 4.1 Opbloei en macht van de stad
Kenmerkende aspecten
3 De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een
1
agrarisch-urbane samenleving.
14 De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
Nieuwe steden, handel en nijverheid
In de vroege Middeleeuwen was iedereen vaak zelfvoorzienend. Er waren geen
voedseloverschotten. Willem de Veroveraar had Engeland veroverd en zorgde voor een
toename van de voedselproductie door middel van ontginningen en inpolderingen,
technische verbeteringen en een drieslagstelsel ipv een tweeslagstelsel. Toename van
voedselproductie zorgde ervoor dat niet iedereen meer in de landbouw hoefde te werken, er
kwamambacht. Oude steden groeien en nieuwe ontstaan.Koningen en adel stichtten
nieuwe steden op strategische plaatsen → bevordering van handel ennijverheid
(economisch motief). Zij konden ook vanuit de stad het omliggende platteland besturen,
belasting heffen en onder controle houden (politiek-militair motief).
Londen
onden gaf zich over aan Willem na de slag bij Hastings, maar deburgerseisten wel dat dit
L
was in ruil voor vrijheden. Die werden vastgelegd in eenprivilege, dit bevat de oudste
stadsrechtenvan Londen. Londen ontwikkelt zich toteen handelscentrum.
Interregionale handel
lke middeleeuwse stad had eenjaarmarkt. Hier werdinterregionaal gehandeld. In de
E
veertiende eeuwwerden deze markten echter steedsminder gebruikt. Handelaren sloten
zich aan bijkoopmansgildenen werkten samen voorhandelsvoorrechten, hulp bij reizen
en om kapitaal voor verre handelsreizen bijeen te krijgen. Gilden wilden concurrentie
voorkomen, alleen leden van het gilde mochten een bepaald beroep uitoefenen →
machtspositie. Gildeleden beschermden elkaar (sociale functie). Later kwamen er ook
Hanze, hierbij gingen (handelaren uit) verschillende steden een samenwerkingsverband
aan.
Stadsstichtingen
e koningen, keizers en regionale heersers in Centraal-Europa stimuleerden de steden in
D
de Duitse gebieden, hoewel zij een minder grote rol bij de handel speelden. Inwoners kregen
privileges, bijv stadsrechten. Dit lokten veel mensen en horigen trokken van het platteland
naar de steden → dreiging tekort horigen op domeinen → minder belastingen en
verplichtingen voor horigen. Zo veroorzaakte de opkomst van de steden meer vrijheid voor
de bevolking in de steden en op het platteland.
