Inhoud
H35 Kennismaking met arbeidsrecht......................................................................................................2
35.1 Bronnen van het arbeidsrecht....................................................................................................2
35.2 Dwingendheid van het recht.......................................................................................................3
H36 Op zoek naar werk..........................................................................................................................3
36.1 Vrijheid van arbeidskeuze en volledige werkgelegenheid..........................................................3
36.2 Arbeidsvoorziening.....................................................................................................................3
36.3 Discriminateverbod....................................................................................................................4
H37 Individuele en collecteve arbeidsovereenkomsten........................................................................4
37.1 Diverse overeenkomsten die betrekking hebben op arbeid.......................................................4
37.2 Individuele arbeidsovereenkomst..............................................................................................4
37.3 Collecteve arbeidsovereenkomst...............................................................................................5
37.4 Vakbonden, werkgevers en overleg............................................................................................6
H38 Loon naar werken...........................................................................................................................6
38.1 Loon en loondoorbetaling..........................................................................................................6
38.2 Minimumafroep..........................................................................................................................8
H39 Arbeidstjden, verlof en arbeidsomstandigheden...........................................................................8
39.1 Arbeidstjden..............................................................................................................................8
39.2 Verlof..........................................................................................................................................8
39.3 Arbeidsomstandigheden.............................................................................................................9
H40 Goede werkgever en goede werknemer.......................................................................................10
40.1 Goed werkgeverschap..............................................................................................................10
40.2 Goed werknemerschap.............................................................................................................10
40.3 Bijzondere verplichtngen van de werknemer..........................................................................10
40.4 Overgang van een onderneming...............................................................................................11
H41 Arbeidsgeschillen..........................................................................................................................11
41.1 Sanctes.....................................................................................................................................11
41.2 Geschillenbeslechtng...............................................................................................................11
H42 Ontslagrecht..................................................................................................................................12
42.1 Einde van de arbeidsovereenkomst van rechtswege................................................................12
42.2 Beëindiging door beide partjen...............................................................................................13
42.3 Opzegging door een van de partjen.........................................................................................13
42.4 Ontbinding van arbeidsovereenkomst door de rechter............................................................19
42.5 Ontslag en enkele bijzonderheden...........................................................................................20
42.6 Werkloosheid............................................................................................................................21
,H43 Staken is geen werk.......................................................................................................................23
43.2 Spelregels voor staken..............................................................................................................23
43.3 Staken: geen loon.....................................................................................................................23
43.4 Politeke stakingen....................................................................................................................23
43.5 Aan staken verwante actevormen...........................................................................................23
43.6 Ambtenaren staking.................................................................................................................24
H44 Medezeggenschap........................................................................................................................24
44.1 Instelling ondernemingsraad....................................................................................................24
44.2 Bevoegdheden van de ondernemingsraad...............................................................................25
H35 Kennismaking met arbeidsrecht
35.1 Bronnen van het arbeidsrecht
Het arbeidsrecht vormt samen met het medezeggenschapsrecht en het socialezekerheidsrecht, het
sociaal recht. We vinden het arbeidsrecht, en ook andere delen van het sociaal recht, in:
- Internatonale regelingen en verdragen(hoofdstuk 45);
- De Grondwet(hoofdstuk 24);
, - Andere weten in formele zin(BW boek 7 ttel 10);
- Weten in materiële zin;
- Rechtsspraak(hoofdstuk 40);
- Collecteve en individuele arbeidsovereenkomsten;
- Gebruik en gewoonte.
In volgorde van belangrijkheid zijn dat:
1 Internatonale normen;
2 Grondwet;
3 Collecteve arbeidsovereenkomst(Cao);
4 Individuele arbeidsovereenkomsten;
5 Gebruik en gewoonte.
Met de hiërarchie tussen de verschillende rechtsbronnen wordt aangeduid dat de regel van de hoger
geachte norm doorgaans in de plaats treedt van de lagere. Een uitzondering op deze regel is als de
lagere rechtsbron in hiërarchie een gunstgere uitkomst geef dan de hogere. Dit noemt men het
gunstigheidsbeginsel.
35.2 Dwingendheid van het recht
Er zijn vijf soorten wetelijke regels te onderscheiden:
1 Dwingend recht(afwijking is nietg);
2 Driekwart dwingend recht(alleen bij cao mag van de wetelijke norm worden afgeweken);
3 Vijfachtste dwingend recht(zowel via cao als via schrifelijke overeenstemming mag van de wet
worden afgeweken);
4 Semidwingend recht(slecht bij schrifelijke afspraak mag van een wetelijke norm worden
afgeweken, hieronder valt zowel de cao als de individuele arbeidsovereenkomst);
5 Regelend recht(gelden als partjen niet iets anders zijn overeengekomen).
H36 Op zoek naar werk
36.1 Vrijheid van arbeidskeuze en volledige werkgelegenheid
Er bestaan beperkingen op het grondrecht van vrijheid van arbeidskeuze, denk aan het verbod op
nevenarbeid of de invloed van concurrentebeding. Daarnaast kan weigering van een arbeidsplaats
riskant zijn als de werkzoekende een werkloosheidsuitkering heef.
De overheid heef de opdracht voldoende werkgelegenheid te bevorderen. Dit streven word
doorgaans niet gerealiseerd, het werkloosheidspercentage ligt sinds na 2008 rond de 6%.
36.2 Arbeidsvoorziening
Om het aantal werklozen te laten afnemen zijn er ‘arbeidsvoorzieningsinstrumenten’, dit zijn onder
andere: arbeidsbemiddeling, beroepskeuzevoorlichtng en premiekortng voor werkgevers.
Het bekendst in arbeidsbemiddeling is het Uitvoeringsinstituut Werkgeversverzekeringen(UWV). De
hoofdtaak van het UWV is het behulpzaam zijn van werkgevers en werknemers bij het vinden van
werknemers respectevelijk werk. Werklozen zijn overigens verplicht zich bij het UWV in te schrijven.
Partculiere arbeidsbemiddelingsbureaus en uitzendbureaus spelen ook een belangrijke rol bij de
arbeidsvoorziening. Het gaat bij arbeidsbemiddeling immers om het bij elkaar brengen van
werkgever en werknemer. Uitzendbureaus zijn commerciële instellingen die zich erop toeleggen
tjdelijk personeel naar bedrijven en instellingen te geleiden. In het burgerlijk wetboek is een aparte
afdeling gewijd aan de uitzendovereenkomst(Boek 7 ttel 10 afdeling 11). Bepaald is dat een
uitzendovereenkomst een arbeidsovereenkomst is, waarbij het uitzendbureau een deel van het
werkgevergezag heef gedelegeerd aan de opdrachtgever.
H35 Kennismaking met arbeidsrecht......................................................................................................2
35.1 Bronnen van het arbeidsrecht....................................................................................................2
35.2 Dwingendheid van het recht.......................................................................................................3
H36 Op zoek naar werk..........................................................................................................................3
36.1 Vrijheid van arbeidskeuze en volledige werkgelegenheid..........................................................3
36.2 Arbeidsvoorziening.....................................................................................................................3
36.3 Discriminateverbod....................................................................................................................4
H37 Individuele en collecteve arbeidsovereenkomsten........................................................................4
37.1 Diverse overeenkomsten die betrekking hebben op arbeid.......................................................4
37.2 Individuele arbeidsovereenkomst..............................................................................................4
37.3 Collecteve arbeidsovereenkomst...............................................................................................5
37.4 Vakbonden, werkgevers en overleg............................................................................................6
H38 Loon naar werken...........................................................................................................................6
38.1 Loon en loondoorbetaling..........................................................................................................6
38.2 Minimumafroep..........................................................................................................................8
H39 Arbeidstjden, verlof en arbeidsomstandigheden...........................................................................8
39.1 Arbeidstjden..............................................................................................................................8
39.2 Verlof..........................................................................................................................................8
39.3 Arbeidsomstandigheden.............................................................................................................9
H40 Goede werkgever en goede werknemer.......................................................................................10
40.1 Goed werkgeverschap..............................................................................................................10
40.2 Goed werknemerschap.............................................................................................................10
40.3 Bijzondere verplichtngen van de werknemer..........................................................................10
40.4 Overgang van een onderneming...............................................................................................11
H41 Arbeidsgeschillen..........................................................................................................................11
41.1 Sanctes.....................................................................................................................................11
41.2 Geschillenbeslechtng...............................................................................................................11
H42 Ontslagrecht..................................................................................................................................12
42.1 Einde van de arbeidsovereenkomst van rechtswege................................................................12
42.2 Beëindiging door beide partjen...............................................................................................13
42.3 Opzegging door een van de partjen.........................................................................................13
42.4 Ontbinding van arbeidsovereenkomst door de rechter............................................................19
42.5 Ontslag en enkele bijzonderheden...........................................................................................20
42.6 Werkloosheid............................................................................................................................21
,H43 Staken is geen werk.......................................................................................................................23
43.2 Spelregels voor staken..............................................................................................................23
43.3 Staken: geen loon.....................................................................................................................23
43.4 Politeke stakingen....................................................................................................................23
43.5 Aan staken verwante actevormen...........................................................................................23
43.6 Ambtenaren staking.................................................................................................................24
H44 Medezeggenschap........................................................................................................................24
44.1 Instelling ondernemingsraad....................................................................................................24
44.2 Bevoegdheden van de ondernemingsraad...............................................................................25
H35 Kennismaking met arbeidsrecht
35.1 Bronnen van het arbeidsrecht
Het arbeidsrecht vormt samen met het medezeggenschapsrecht en het socialezekerheidsrecht, het
sociaal recht. We vinden het arbeidsrecht, en ook andere delen van het sociaal recht, in:
- Internatonale regelingen en verdragen(hoofdstuk 45);
- De Grondwet(hoofdstuk 24);
, - Andere weten in formele zin(BW boek 7 ttel 10);
- Weten in materiële zin;
- Rechtsspraak(hoofdstuk 40);
- Collecteve en individuele arbeidsovereenkomsten;
- Gebruik en gewoonte.
In volgorde van belangrijkheid zijn dat:
1 Internatonale normen;
2 Grondwet;
3 Collecteve arbeidsovereenkomst(Cao);
4 Individuele arbeidsovereenkomsten;
5 Gebruik en gewoonte.
Met de hiërarchie tussen de verschillende rechtsbronnen wordt aangeduid dat de regel van de hoger
geachte norm doorgaans in de plaats treedt van de lagere. Een uitzondering op deze regel is als de
lagere rechtsbron in hiërarchie een gunstgere uitkomst geef dan de hogere. Dit noemt men het
gunstigheidsbeginsel.
35.2 Dwingendheid van het recht
Er zijn vijf soorten wetelijke regels te onderscheiden:
1 Dwingend recht(afwijking is nietg);
2 Driekwart dwingend recht(alleen bij cao mag van de wetelijke norm worden afgeweken);
3 Vijfachtste dwingend recht(zowel via cao als via schrifelijke overeenstemming mag van de wet
worden afgeweken);
4 Semidwingend recht(slecht bij schrifelijke afspraak mag van een wetelijke norm worden
afgeweken, hieronder valt zowel de cao als de individuele arbeidsovereenkomst);
5 Regelend recht(gelden als partjen niet iets anders zijn overeengekomen).
H36 Op zoek naar werk
36.1 Vrijheid van arbeidskeuze en volledige werkgelegenheid
Er bestaan beperkingen op het grondrecht van vrijheid van arbeidskeuze, denk aan het verbod op
nevenarbeid of de invloed van concurrentebeding. Daarnaast kan weigering van een arbeidsplaats
riskant zijn als de werkzoekende een werkloosheidsuitkering heef.
De overheid heef de opdracht voldoende werkgelegenheid te bevorderen. Dit streven word
doorgaans niet gerealiseerd, het werkloosheidspercentage ligt sinds na 2008 rond de 6%.
36.2 Arbeidsvoorziening
Om het aantal werklozen te laten afnemen zijn er ‘arbeidsvoorzieningsinstrumenten’, dit zijn onder
andere: arbeidsbemiddeling, beroepskeuzevoorlichtng en premiekortng voor werkgevers.
Het bekendst in arbeidsbemiddeling is het Uitvoeringsinstituut Werkgeversverzekeringen(UWV). De
hoofdtaak van het UWV is het behulpzaam zijn van werkgevers en werknemers bij het vinden van
werknemers respectevelijk werk. Werklozen zijn overigens verplicht zich bij het UWV in te schrijven.
Partculiere arbeidsbemiddelingsbureaus en uitzendbureaus spelen ook een belangrijke rol bij de
arbeidsvoorziening. Het gaat bij arbeidsbemiddeling immers om het bij elkaar brengen van
werkgever en werknemer. Uitzendbureaus zijn commerciële instellingen die zich erop toeleggen
tjdelijk personeel naar bedrijven en instellingen te geleiden. In het burgerlijk wetboek is een aparte
afdeling gewijd aan de uitzendovereenkomst(Boek 7 ttel 10 afdeling 11). Bepaald is dat een
uitzendovereenkomst een arbeidsovereenkomst is, waarbij het uitzendbureau een deel van het
werkgevergezag heef gedelegeerd aan de opdrachtgever.
