Scheikunde samenvatting H1 tot 5
Hoofdstuk 1
1.1 Atoommodel van Dalton
- In den beginne
• Alchemie → wetenschap die is ontstaan door innerlijke drang van mens
• Fundamentele elementen → water, vuur, aarde, lucht
- Het atoommodel van Dalton
• 3 hoofdstellingen atoomtheorie
1. Alle materie is samengesteld uit kleine ondeelbare deeltjes → atomen
2. Elk element eigen atoomsoort en gewicht
3. 2 soorten deeltjes
→ Elementen → enkelvoudige stoffen
→ Moleculen → samengestelde stoffen
- Waarom eigenlijk een atoommodel
• Macroschaal → met het blote oog
• Microschaal → schaal van atomen en moleculen
Stappenplan reactievergelijking
1. Stel het reactieschema op in woorden → butaan + zuurstof → koolstofdioxide + water
2. Vervang de woorden voor formules → C4H10 + O2 → CO2 + H2O
3. Noteer per soort het aantal atomen voor en na de pijl
→4xC 1 x C ….
4. Maak de reactievergelijking kloppend → 2C4H10 + 13O2 → 8CO2 + 10H2O
5. Controleer of de reactievergelijking klopt
! Er kunnen geen halve elementen voorkomen in een reactievergelijking dus alles x2
Br2 – I2 – N2 – Cl2 – H2 – O2 – F2 → niet ontleedbaar
1.2 Het periodiek systeem
- Groepen → verticale kolommen in periodiek systeem
- Perioden → horizontale regels in periodiek systeem
- Binas (T99)
→ Metalen: geel
- Groep 1: alkalimetalen
Waterstof hoort er niet bij
- Groep 2: aardalkalimetalen
Vrij reactief
- Groep 3: t/m 12: overgangsmetalen
Komt weinig voor op aarde
- Groep 17: halogenen
Halogenen reageert vrij gemakkelijk met veel metalen tot zouten
- Groep 18: de edelgassen
Weinig tot geen reactiviteit
,1.3 Atoommodel van Rutherford
- Rutherford (1871-1937) → de massa van een atoom is in de kern geconcentreerd.
Verder zijn atomen leeg
• Een atoom bevat een positieve kern
→ Daaromheen draaien negatief geladen elektronen
• Een atoom is ongeladen → evenveel protonen als elektronen
• Neutronen → ongeladen deeltjes
• Elektronen → protonen en neutronen samen
- Rekenen aan de hand van atoommodellen
→ Atoomnummer → aantal protonen in een atoom
→ Massagetal → gelijk aan aantal neutronen + protonen → M = N+P
- Aantal elektronen is gelijk aan het aantal protonen
- De atoommassa wordt uitgedrukt in de atomaire massa – eenheid → u
- Isotopen
• Isotopen hebben een gelijk aantal protonen maar verschillend aantal neutronen
1.4 Atoommodel van Bohr
→ Niels Bohr (1885 – 1962) → elektronen kunnen in cirkelvormige schillen om de kern
bewegen
1. 1e schil (K-schil) max 2 elektronen
2. 2e schil (L-schil) max 8 elektronen
3. 3e schil (M-schil) max 8 elektronen
4. 4e schil (N-schil) max 8 elektronen
- Elektronen tekening
Silicium →
K-schil → 2
L-schil → 8
M-schil → 4
1.5 Atoombinding
- Valentieschil en valentie-elektronen
- Alle atoomsoorten streven naar een edelgasconfiguratie → volledig gevulde buitenste
schil
→ Valentie elektronen → elektronen in de buitenste schil → valentie schil
- Atoomsoorten die geen volle buitenste schil hebben kunnen dit bereiken door het
samen delen van elektronen.
- Gemeenschappelijk elektronenpaar → moleculen die elektronen samen delen
→ Atoombinding/covalentie
• Covalentie → aantal bindingen dat een atoomsoort aangaat
- Molecuul- en structuurformules
• Molecuulformule → geeft het aantal atoomsoorten weer → H2O
• Structuurformule → laat zien hoe de atomen aan elkaar vastzitten → H – O – H
, 1.6 Stoffen indelen
- Past alles in hokjes?
- 3 verschillende soorten stoffen
→ Metalen stroomgeleiding → vast en vloeibare toestand
→ Zouten stroomgeleiding → vloeibare en opgeloste toestand
→ Moleculaire stoffen stroomgeleiding → niet
- Organisch of niet
- Organische stoffen zijn afkomstig van planten of dieren (bevatten koolstof) →
koolstofchemie
- Anorganische stoffen → niet-organische stoffen
1.7 Stroomgeleiding
- Wat is elektriciteit eigenlijk?
- Elektriciteit → vorm van energie door bewegende deeltjes
→Altijd een lading voor nodig
- Stroomkring
- Elektrolyten en stroom
• Elektrolyten → chemische verbindingen die in een oplossing of in gesmolten toestand
de elektrische stroom geleiden.
- Ionen
• Ionen → atomen en/of moleculen met een elektrische lading
→ Positief en negatief geladen
1.8 Roosters en roostereigenschappen
- Molecuul rooster
Molecuul rooster → regelmatige rangschikking van moleculen → bijeengehouden
door vanderwaalsbinding. Aantrekkingskrachten tussen moleculen (hangt af van
massa)
- Ionrooster
Ionrooster → regelmatige rangschikking van negatieve en positieve ionen
Ionbinding → de elektrostatische kracht van aantrekking tussen positieve en
negatieve ionen
- Atoomrooster
Zeldzaam (diamant)
- Metaalrooster
In metaal komen vrije valentie-elektronen voor → losgebonden elektronen in de
buitenste schil, ze kunnen zich vrij verplaatsen over het hele rooster
(stroomgeleiding)
Hoofdstuk 1
1.1 Atoommodel van Dalton
- In den beginne
• Alchemie → wetenschap die is ontstaan door innerlijke drang van mens
• Fundamentele elementen → water, vuur, aarde, lucht
- Het atoommodel van Dalton
• 3 hoofdstellingen atoomtheorie
1. Alle materie is samengesteld uit kleine ondeelbare deeltjes → atomen
2. Elk element eigen atoomsoort en gewicht
3. 2 soorten deeltjes
→ Elementen → enkelvoudige stoffen
→ Moleculen → samengestelde stoffen
- Waarom eigenlijk een atoommodel
• Macroschaal → met het blote oog
• Microschaal → schaal van atomen en moleculen
Stappenplan reactievergelijking
1. Stel het reactieschema op in woorden → butaan + zuurstof → koolstofdioxide + water
2. Vervang de woorden voor formules → C4H10 + O2 → CO2 + H2O
3. Noteer per soort het aantal atomen voor en na de pijl
→4xC 1 x C ….
4. Maak de reactievergelijking kloppend → 2C4H10 + 13O2 → 8CO2 + 10H2O
5. Controleer of de reactievergelijking klopt
! Er kunnen geen halve elementen voorkomen in een reactievergelijking dus alles x2
Br2 – I2 – N2 – Cl2 – H2 – O2 – F2 → niet ontleedbaar
1.2 Het periodiek systeem
- Groepen → verticale kolommen in periodiek systeem
- Perioden → horizontale regels in periodiek systeem
- Binas (T99)
→ Metalen: geel
- Groep 1: alkalimetalen
Waterstof hoort er niet bij
- Groep 2: aardalkalimetalen
Vrij reactief
- Groep 3: t/m 12: overgangsmetalen
Komt weinig voor op aarde
- Groep 17: halogenen
Halogenen reageert vrij gemakkelijk met veel metalen tot zouten
- Groep 18: de edelgassen
Weinig tot geen reactiviteit
,1.3 Atoommodel van Rutherford
- Rutherford (1871-1937) → de massa van een atoom is in de kern geconcentreerd.
Verder zijn atomen leeg
• Een atoom bevat een positieve kern
→ Daaromheen draaien negatief geladen elektronen
• Een atoom is ongeladen → evenveel protonen als elektronen
• Neutronen → ongeladen deeltjes
• Elektronen → protonen en neutronen samen
- Rekenen aan de hand van atoommodellen
→ Atoomnummer → aantal protonen in een atoom
→ Massagetal → gelijk aan aantal neutronen + protonen → M = N+P
- Aantal elektronen is gelijk aan het aantal protonen
- De atoommassa wordt uitgedrukt in de atomaire massa – eenheid → u
- Isotopen
• Isotopen hebben een gelijk aantal protonen maar verschillend aantal neutronen
1.4 Atoommodel van Bohr
→ Niels Bohr (1885 – 1962) → elektronen kunnen in cirkelvormige schillen om de kern
bewegen
1. 1e schil (K-schil) max 2 elektronen
2. 2e schil (L-schil) max 8 elektronen
3. 3e schil (M-schil) max 8 elektronen
4. 4e schil (N-schil) max 8 elektronen
- Elektronen tekening
Silicium →
K-schil → 2
L-schil → 8
M-schil → 4
1.5 Atoombinding
- Valentieschil en valentie-elektronen
- Alle atoomsoorten streven naar een edelgasconfiguratie → volledig gevulde buitenste
schil
→ Valentie elektronen → elektronen in de buitenste schil → valentie schil
- Atoomsoorten die geen volle buitenste schil hebben kunnen dit bereiken door het
samen delen van elektronen.
- Gemeenschappelijk elektronenpaar → moleculen die elektronen samen delen
→ Atoombinding/covalentie
• Covalentie → aantal bindingen dat een atoomsoort aangaat
- Molecuul- en structuurformules
• Molecuulformule → geeft het aantal atoomsoorten weer → H2O
• Structuurformule → laat zien hoe de atomen aan elkaar vastzitten → H – O – H
, 1.6 Stoffen indelen
- Past alles in hokjes?
- 3 verschillende soorten stoffen
→ Metalen stroomgeleiding → vast en vloeibare toestand
→ Zouten stroomgeleiding → vloeibare en opgeloste toestand
→ Moleculaire stoffen stroomgeleiding → niet
- Organisch of niet
- Organische stoffen zijn afkomstig van planten of dieren (bevatten koolstof) →
koolstofchemie
- Anorganische stoffen → niet-organische stoffen
1.7 Stroomgeleiding
- Wat is elektriciteit eigenlijk?
- Elektriciteit → vorm van energie door bewegende deeltjes
→Altijd een lading voor nodig
- Stroomkring
- Elektrolyten en stroom
• Elektrolyten → chemische verbindingen die in een oplossing of in gesmolten toestand
de elektrische stroom geleiden.
- Ionen
• Ionen → atomen en/of moleculen met een elektrische lading
→ Positief en negatief geladen
1.8 Roosters en roostereigenschappen
- Molecuul rooster
Molecuul rooster → regelmatige rangschikking van moleculen → bijeengehouden
door vanderwaalsbinding. Aantrekkingskrachten tussen moleculen (hangt af van
massa)
- Ionrooster
Ionrooster → regelmatige rangschikking van negatieve en positieve ionen
Ionbinding → de elektrostatische kracht van aantrekking tussen positieve en
negatieve ionen
- Atoomrooster
Zeldzaam (diamant)
- Metaalrooster
In metaal komen vrije valentie-elektronen voor → losgebonden elektronen in de
buitenste schil, ze kunnen zich vrij verplaatsen over het hele rooster
(stroomgeleiding)
