Samenvatting Sociologie
CH1
Lesdoelen:
- De student heeft kennis van de zeven sociale veranderingen
- De student ziet de relatie tussen de zeven sociale veranderingen
- De student legt uit wat de relatie is tussen sociale veranderingen en
het handelen als pedagogisch professional
Selectief waarnemen/onthouden
De samenleving beweegt voortdurend. Elke dag veranderen en
ontwikkelen er wel dingen. Veranderingen gebeuren meestal geleidelijk
(economische crisis) maar kunnen ook schoksgewijs gaan (aanslag op de
Twin Towers). Veel veranderingen trekken bijna vanzelfsprekend of
onopgemerkt aan ons voorbij. Wat er dan van blijft hangen is niet altijd
wat het was. Ons referentiekader, onze emoties en belangen kleuren onze
kijk op het verleden. Je fotoshopt het vaak wat mooier in je geheugen. Dit
heet selectief waarnemen of selectief onthouden.
De zeven sociale veranderingen
Dit zijn zeven belangrijke sociale veranderingen in de laatste halve eeuw,
die invloed hebben gehad op de zorgverlening:
1. Individualisering: een proces van toenemende verzelfstandiging
van individuen in de samenleving.
Er wordt door middel van individualisatie gestreefd naar emancipatie
(gelijkheid in rechten, maar ook in kansen en mogelijkheden). Het
individu krijgt meer vrijheid om zichzelf te zijn. Deze
individualisering betekent vrij kunnen kiezen, zelfbeschikking (recht
op eigen keuzen en zelfstandigheid) en zelfontplooiing. Maar het
betekent ook meer onzekerheid en meer eigen verantwoordelijkheid.
Er kan naar de positieve bevrijdende kant van individualisering
worden gekeken, maar ook naar de negatieve toenemende
egoïstische kant.
2. Democratisering: een beweging waarbij hiërarchische
machtsverhoudingen (volgens een bepaalde rangorde) worden
vervangen door gelijkwaardige verhoudingen.
Wanneer je zelf veel macht hebt ondervind je hier veel voordelen
aan. Om deze reden zijn in de jaren vijftig en zestig de mensen met
minder macht gaan vechten om gelijkheid. Dit lukt redelijk. De
invloed van de mindermachtigen neemt toe. Maar al gauw blijkt dat
niet alle winnaars de gewonnen macht aan kunnen. Bovendien
blijken machtsverschillen vaak onmisbaar voor het goed laten
verlopen van organisaties, instituties en de samenleving als geheel.
Er ontstaat een nieuw evenwicht. Macht wordt nu meer gedeeld,
meer gecontroleerd en er zijn meer voorschriften aan verbonden. De
democratisering drong ook door in het alledaagse leven. Kijk
bijvoorbeeld naar ouder en kind die nu gelijkwaardiger zijn dan
vroeger. Gezag moet je nu steeds meer verdienen. Dit betekent nog
, geen machtsgelijkheid. De verschillen blijven bestaan. Kijk
bijvoorbeeld maar naar arme en rijke cliënten. Meer geld betekent
vaak betere zorg.
3. Solidarisering: solidariteit, naastenliefde of de verzorgingsstaat.
Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft zich in Nederland een vorm van
solidariteit ontwikkeld die we de verzorgingsstaat noemen. De
staat verzorgt een aantal verzorgingsarrangementen en legt deze
vast in de wetgeving (bijv. WAO, AOW, Bijstandswet). De laatste
jaren staat de verzorgingsstaat steeds meer onder druk door de
economische crisis, stijging van de uitgaven, toenemend aantal
ouderen, oneigenlijke consumptie van overheidsgelden en
onwenselijke afhankelijkheid van elkaar (ook wel pamperen
genoemd). Uitkeringen worden hierdoor verlaagd en werklozen
krijgen meer verplichtingen. We moeten elkaar helpen.
mensen zijn nu zelfstandiger en door het noodgedwongen
terugleiden van het tekort van de overheid gaat de verzorgingsstaat
langzaam over in een participatiesamenleving. Iedereen die dat
kan wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar
eigen leven en omgeving. Burgers moeten meer voor elkaar gaan
doen. Er wordt hier veel kritiek op gegeven, want gebeurt dit vanuit
een ideologie of is het enkel voor geldbesparing?
4. Technologische ontwikkelingen: denk hierbij aan: de auto,
smartphones, tablets, laptops, internet, maar ook het digitaal
opslaan van patiëntendossiers.
Deze technologische ontwikkelingen bieden veel meer kansen om de
kwaliteit van leven te verbeteren, maar we zijn nu ook voor veel
communicatie afhankelijk van hoogontwikkelde, maar ook kwetsbare
technologie. Als een virus onze computer overneemt of het internet
eruit ligt zijn we gelijk onthand.
5. Globalisering: door tal van bovengenoemde technologische
ontwikkelingen weten we veel sneller dan vroeger wat er aan de
andere kant van de wereld gebeurt. We raken onderling verbonden
en afhankelijker van elkaar. Er komen bijvoorbeeld steeds meer
internationaal geldende wetten, meer wereldhandel, verschillende
culturen vermengen zich en in werk- of vakantietijd wordt de hele
wereld bereisd. Al die ontwikkelingen samen noemen we
globalisering. Globalisering leidt tot wederzijdse beïnvloeding van
samenlevingen en culturen. Het gevolg hiervan is dat verschillen
tussen die samenlevingen en culturen afnemen of juist beter
zichtbaar worden. Ook globalisering kan zowel positief als negatief
bekeken worden. Het positieve aan globalisering is dat meer kansen
en mogelijkheden ontstaan op allerlei terreinen (economische
ontwikkelingen, veiligheid, milieu etc.). Aan de andere kant zien
mensen globalisering als bedreiging van je nationale identiteit en
zelfstandigheid, rijke landen die arme landen uitbuiten of het dalen
van werkgelegenheid doordat arbeiders worden overgebracht.
6. Multiculturalisering: vele culturen in een geheel geïntegreerd.
, Door middel van een hoop migratie sinds het einde van de Tweede
Wereldoorlog is Nederland een multicultureel land geworden. Dit
houdt in dat naast de oorspronkelijke autochtonen inwoners, er
verschillende etnische groepen samenleven afkomstig uit een ander
land met een andere cultuur.
Integratie: Je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert, maar
ook de nieuwe cultuur overnemen.
Assimilatie: Niet je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert,
maar compleet de nieuwe cultuur overnemen.
Segregatie: Je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert en
niks van de andere cultuur overnemen.
Marginalisatie: Niet je eigen cultuur behouden wanneer je
emigreert, maar ook niet de nieuwe cultuur overnemen.
7. Intensivering: Een cultuur met een duidelijk hedonistisch karakter
Hedonisme: de opvatting dat genieten je levensdoel is. Het motto
YOLO.
Er wordt steeds meer nadruk gelegd op genieten en verwennen.
Men zoekt kicks en spanning. Er moet veel gedaan en beleefd
worden in een leven, dat niet saai en eentonig mag zijn. Het leven is
kort en je hebt er maar één. Er komen daardoor steeds meer
pleidooien voor onthaasting als rectie op de intensivering, maar de
kansen dat dit zal veranderen zijn niet groot.
Deze zeven sociale veranderingen kan je inbeelden als een kapstok. De
trends zijn de jassen. De trends passen onder meerdere van de
CH1
Lesdoelen:
- De student heeft kennis van de zeven sociale veranderingen
- De student ziet de relatie tussen de zeven sociale veranderingen
- De student legt uit wat de relatie is tussen sociale veranderingen en
het handelen als pedagogisch professional
Selectief waarnemen/onthouden
De samenleving beweegt voortdurend. Elke dag veranderen en
ontwikkelen er wel dingen. Veranderingen gebeuren meestal geleidelijk
(economische crisis) maar kunnen ook schoksgewijs gaan (aanslag op de
Twin Towers). Veel veranderingen trekken bijna vanzelfsprekend of
onopgemerkt aan ons voorbij. Wat er dan van blijft hangen is niet altijd
wat het was. Ons referentiekader, onze emoties en belangen kleuren onze
kijk op het verleden. Je fotoshopt het vaak wat mooier in je geheugen. Dit
heet selectief waarnemen of selectief onthouden.
De zeven sociale veranderingen
Dit zijn zeven belangrijke sociale veranderingen in de laatste halve eeuw,
die invloed hebben gehad op de zorgverlening:
1. Individualisering: een proces van toenemende verzelfstandiging
van individuen in de samenleving.
Er wordt door middel van individualisatie gestreefd naar emancipatie
(gelijkheid in rechten, maar ook in kansen en mogelijkheden). Het
individu krijgt meer vrijheid om zichzelf te zijn. Deze
individualisering betekent vrij kunnen kiezen, zelfbeschikking (recht
op eigen keuzen en zelfstandigheid) en zelfontplooiing. Maar het
betekent ook meer onzekerheid en meer eigen verantwoordelijkheid.
Er kan naar de positieve bevrijdende kant van individualisering
worden gekeken, maar ook naar de negatieve toenemende
egoïstische kant.
2. Democratisering: een beweging waarbij hiërarchische
machtsverhoudingen (volgens een bepaalde rangorde) worden
vervangen door gelijkwaardige verhoudingen.
Wanneer je zelf veel macht hebt ondervind je hier veel voordelen
aan. Om deze reden zijn in de jaren vijftig en zestig de mensen met
minder macht gaan vechten om gelijkheid. Dit lukt redelijk. De
invloed van de mindermachtigen neemt toe. Maar al gauw blijkt dat
niet alle winnaars de gewonnen macht aan kunnen. Bovendien
blijken machtsverschillen vaak onmisbaar voor het goed laten
verlopen van organisaties, instituties en de samenleving als geheel.
Er ontstaat een nieuw evenwicht. Macht wordt nu meer gedeeld,
meer gecontroleerd en er zijn meer voorschriften aan verbonden. De
democratisering drong ook door in het alledaagse leven. Kijk
bijvoorbeeld naar ouder en kind die nu gelijkwaardiger zijn dan
vroeger. Gezag moet je nu steeds meer verdienen. Dit betekent nog
, geen machtsgelijkheid. De verschillen blijven bestaan. Kijk
bijvoorbeeld maar naar arme en rijke cliënten. Meer geld betekent
vaak betere zorg.
3. Solidarisering: solidariteit, naastenliefde of de verzorgingsstaat.
Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft zich in Nederland een vorm van
solidariteit ontwikkeld die we de verzorgingsstaat noemen. De
staat verzorgt een aantal verzorgingsarrangementen en legt deze
vast in de wetgeving (bijv. WAO, AOW, Bijstandswet). De laatste
jaren staat de verzorgingsstaat steeds meer onder druk door de
economische crisis, stijging van de uitgaven, toenemend aantal
ouderen, oneigenlijke consumptie van overheidsgelden en
onwenselijke afhankelijkheid van elkaar (ook wel pamperen
genoemd). Uitkeringen worden hierdoor verlaagd en werklozen
krijgen meer verplichtingen. We moeten elkaar helpen.
mensen zijn nu zelfstandiger en door het noodgedwongen
terugleiden van het tekort van de overheid gaat de verzorgingsstaat
langzaam over in een participatiesamenleving. Iedereen die dat
kan wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar
eigen leven en omgeving. Burgers moeten meer voor elkaar gaan
doen. Er wordt hier veel kritiek op gegeven, want gebeurt dit vanuit
een ideologie of is het enkel voor geldbesparing?
4. Technologische ontwikkelingen: denk hierbij aan: de auto,
smartphones, tablets, laptops, internet, maar ook het digitaal
opslaan van patiëntendossiers.
Deze technologische ontwikkelingen bieden veel meer kansen om de
kwaliteit van leven te verbeteren, maar we zijn nu ook voor veel
communicatie afhankelijk van hoogontwikkelde, maar ook kwetsbare
technologie. Als een virus onze computer overneemt of het internet
eruit ligt zijn we gelijk onthand.
5. Globalisering: door tal van bovengenoemde technologische
ontwikkelingen weten we veel sneller dan vroeger wat er aan de
andere kant van de wereld gebeurt. We raken onderling verbonden
en afhankelijker van elkaar. Er komen bijvoorbeeld steeds meer
internationaal geldende wetten, meer wereldhandel, verschillende
culturen vermengen zich en in werk- of vakantietijd wordt de hele
wereld bereisd. Al die ontwikkelingen samen noemen we
globalisering. Globalisering leidt tot wederzijdse beïnvloeding van
samenlevingen en culturen. Het gevolg hiervan is dat verschillen
tussen die samenlevingen en culturen afnemen of juist beter
zichtbaar worden. Ook globalisering kan zowel positief als negatief
bekeken worden. Het positieve aan globalisering is dat meer kansen
en mogelijkheden ontstaan op allerlei terreinen (economische
ontwikkelingen, veiligheid, milieu etc.). Aan de andere kant zien
mensen globalisering als bedreiging van je nationale identiteit en
zelfstandigheid, rijke landen die arme landen uitbuiten of het dalen
van werkgelegenheid doordat arbeiders worden overgebracht.
6. Multiculturalisering: vele culturen in een geheel geïntegreerd.
, Door middel van een hoop migratie sinds het einde van de Tweede
Wereldoorlog is Nederland een multicultureel land geworden. Dit
houdt in dat naast de oorspronkelijke autochtonen inwoners, er
verschillende etnische groepen samenleven afkomstig uit een ander
land met een andere cultuur.
Integratie: Je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert, maar
ook de nieuwe cultuur overnemen.
Assimilatie: Niet je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert,
maar compleet de nieuwe cultuur overnemen.
Segregatie: Je eigen cultuur behouden wanneer je emigreert en
niks van de andere cultuur overnemen.
Marginalisatie: Niet je eigen cultuur behouden wanneer je
emigreert, maar ook niet de nieuwe cultuur overnemen.
7. Intensivering: Een cultuur met een duidelijk hedonistisch karakter
Hedonisme: de opvatting dat genieten je levensdoel is. Het motto
YOLO.
Er wordt steeds meer nadruk gelegd op genieten en verwennen.
Men zoekt kicks en spanning. Er moet veel gedaan en beleefd
worden in een leven, dat niet saai en eentonig mag zijn. Het leven is
kort en je hebt er maar één. Er komen daardoor steeds meer
pleidooien voor onthaasting als rectie op de intensivering, maar de
kansen dat dit zal veranderen zijn niet groot.
Deze zeven sociale veranderingen kan je inbeelden als een kapstok. De
trends zijn de jassen. De trends passen onder meerdere van de
