Recht OP4
LES 1.
Hoofdstuk 15. Voorzieningen voor ouderen,
nabestaanden en kinderen (B)
15.1. Ouderen
15.1.1. Geschiedenis
1919: Invaliditeitswet > o.a. ouderdomsrente.
1957: Algemene Ouderdomswet (AOW).
15.1.2. Verschillende regelingen voor ouderdomspensioen
AOW als basisvoorziening > iedereen die pensioen gerechtgde leefiid bereiit (ongeacht of men
werinemer of zelfstandige is) > niet gerelateerd aan het genoten loon, maar ligt op het niveau van
sociale minimum.
Daarnaast mogeliiiheid tot aanvullende pensioenverzeiering (door partculiere verzeieraar,
ondernemingspensioenfonds of bedriifstaipensioenfonds).
Wet verplichte deelneming in een bedriifstaipensioenfonds 2000: in bepaalde bedriifstaiien ian de
minister ondernemers verplichten tot een bedriifstaipensioenfonds.
Pensioenwet: om partculiere pensioenfondsen veilig te stellen.
Problemen:
o Veel Nederlanders hebben geen of een ontoereiiend aanvullend pensioen;
o Pensioenbreui: werinemers die van werigever veranderen, iunnen geconfronteerd worden met
een ‘breui’ in hun aanvullende pensioenvoorziening > aanspraien die bii het ene pensioenfonds ziin
opgebouwd, gaan niet altid automatsch mee naar het volgende fonds.
Oplossing: pensioenregister.
VUT: vervroegd uitreden.
15.1.3. Recht op AOW-uitkering
Iedereen die verzeierd is geweest, ongeacht ziin iniomens- of vermogensposite.
Opbouwiaraiter: recht op de volledige hoogte van de AOW-uitieringsbedragen, indien men 50 iaar
lang verzeierd is > voor eli ontbreiend iaar wordt 2% geiort.
Aanvangsleefiid: art. 7a lid 1 AOW.
Een iaar als verzeierd iaar, als: men ingezetene is van Nederland of ter zaie van in Nederland of op
het contnentaal plat in dienstbetreiiing verrichte arbeid aan loonbelastng is ontworpen.
Wie in buitenland gaat wonen ian vriiwillig verzeierd bliiven irachtens de AOW > max. 10 iaar
(eniele uitzonderingen) > ian ooi achteraf als men weer in Nederland iomt wonen.
Andere uitieringen vervallen als ie AOW iriigt.
15.1.4. Hoogte van de AOW-uitkering
Ongehuwd: 70% van netominimumloon.
Gehuwd/samenwonend: 50% van netominimumloon.
Partnertoeslag (50% van minimumloon) afgeschaf voor wie op 1-1-2015 of later AOW-gerechtgd
werd.
AIO (aanvullende iniomensvoorziening ouderen): AOW wordt aangevuld tot het reguliere AOW-
niveau, als iniomen lager is dan het sociaal minimum > wel iniomens- en vermogenstoets >
uitvoering door SVB.
Verhoging van AOW-leefiid > overbruggingsregeling: compensate voor het iniomensverlies door
verhogen AOW-leefiid (AOW-gat) > wel iniomens- en vermogenstoets.
1
, Recht OP4
15.1.5. Aanvullende pensioenverplichting
Wanneer geldt een aanvullende pensioenverplichtngg:
o Werinemer in loondienst: iiiien naar cao;
o Geen caog: pensioenfonds ian in een bedriifstai weteliii verplicht ziin irachtens Wet verplichte
deelneming in een bedriifstaipensioenfonds 2000;
o Anders iiiien naar iao;
o Allemaal nietg: proberen om een pensioenverplichtng uit algemene regels van het
verbintenissenrecht te construeren (ian maar binnen bepaalde grenzen).
Als de werigever ziin werinemer een aanvullende pensioenvoorziening biedt:
o Door aansluitng bii bedriifstaipensioenfonds;
o Door opname in ondernemingspensioenfonds;
o Door verzeiering bii partculiere verzeieringsorganisate.
15.1.6. Regels van de aanvullende pensioenvoorziening
Geen weteliiie regeling > afeiden uit reglementen van pensioenfondsen.
Weteliiie regels om te vooriomen dat werinemers grote gevolgen ondervinden van een
pensioenbreui (bii verandering van werigever).
Vroeger: een eindloonregeling voor meeste pensioenfondsen > (bruto)pensioen (incl. AOW) van 70%
van laatstgenoten (bruto)loon.
Tegenwoordig: midelloonregeling > pensioen gebaseerd op gemiddelde loon tidens loopbaan.
Beschiibaar premiestelsel: werigever stelt per iaar een vooraf bepaalde biidrage beschiibaar > geen
ioppeling met een bepaald eindresultaat, maar spraie van premietoezegging.
15.2. Nabestaanden
15.2.1. Algemene nabestaandenwet (Anw)
Uitiering op minimumniveau (basisvoorziening).
Niet fors willen terugvallen in iniomeng: aanvullende pensioenvoorziening.
15.2.2. Hoofdlijnen van de Algemene nabestaandenwet
Voorwaarden:
o Na 1-1-1996 weduwe/weduwnaar geworden, en heef een ongehuwd iind van onder de 18 te
verzorgen dat niet tot het huishouden van aan ander hoort; of
o Is ten minste 45% arbeidsongeschiit voor minstens 3 maanden.
Einde uitiering (eerste dag van daaropvolgende maand):
o Bereiien pensioengerechtgde leefiid;
o Als iongste iind waarvoor men zorgt 18 wordt of men minder dan 45% arbeidsongeschiit wordt;
o Als nabestaande in het huweliii treedt of gaat samenwonen.
Hoogte uitiering: afanieliii van het iniomen uit of i.v.m. arbeid > max. 70% van het
netominimumloon > 50% van brutominimumloon wordt bii iniomen uit arbeid vriigelaten; als
iniomen uit arbeid meer dan 50% van het brutominimumloon is, dan wordt van het meerdere 1/3e
gedeelte vriigelaten.
Kostendelersnorm: als er min. 1 persoon van min. 21 iaar bii de nabestaande woont, wordt ervan
uitgegaan dat zii meebetalen aan iosten van huishouden > partner wordt niet als iostendeler gezien.
Wezenuitiering (irachtens Anw), voor volle wezen:
o Van 0 t/m 15 iaar; of
o Van 16 t/m 21 iaar, als zii overdag op school ziten of grotendeels het huishouden verzorgen.
2
, Recht OP4
15.3. Kinderen
15.3.1. Verzekerden en rechthebbenden Algemene Kinderbijslagwet
Recht op iinderbiislag voor ouders/verzorgers van:
o Kinderen ionger dan 16 iaar, behorend tot hun huishouden, of voldoen aan bepaalde
onderhoudseis;
o Kinderen van 16 en 17 iaar die naar school gaan en voldoen aan onderwiiseis (volgt volledig
onderwiisprogramma gericht op startiwalifcate).
Slechts iinderbiislag voor eigen iinderen, aangehuwd (stef) of pleegiinderen > behoren tot
huishouden of worden in belangriiie mate onderhouden.
Voorioming van dubbele rechten (als andere ouder in het buitenland voor het iind zorgt of als
ouders uit eliaar ziin gegaan): iinderbiislag voor degene die als eerste voor verzorging van het iind
verantwoordeliii is.
Eerste dag van het iwartaal is bepalend voor de iinderbiislag van dat iwartaal.
15.3.2. Bedrag van de kinderbijslag
Bedragen:
o 0-6 iaar: 70% van de basis;
o 6-12 iaar: 85%;
o 12-18 iaar: 100%.
Dubbele iinderbiislag:
o Als iind i.v.m. ziin opleiding of arbeidsongeschiitheid buiten het gezin van de verzeierde verbliif >
onderhoudseis (iind wordt grotendeels op iosten van verzeierde onderhouden > per iwartaal
meer dan €1.120);
o Voor ouders met thuiswonende ernstg gehandicapte iinderen (3-18 iaar) die veel extra zorg van
ouders vragen.
Geen recht op Anw of AKW als nabestaande/wees/verzeierde/iind buiten de EU/EER/Zwitserland
woont en een land waarmee Nederland geen verdrag op gebied van sociale zeierheid heef gesloten:
o AKW: wel een verdragg > woonlandbeginsel > iinderbiislag voor een bepaald percentage.
3
, Recht OP4
14.6. Dringende reden (R)
Art. 7:677 BW: werinemer ian ooi de arbeidsovereeniomst onmiddelliii beëindigen bii een
dringende reden > ontslag op staande voet (voorbeelden in art. 7:679 BW).
Voorwaarden ontslag op staande voet:
1. Er moet spraie ziin van een dringende reden:
Obiecteve dringende reden: gedraging die door geen eniel ander werigever getolereerd zou
worden; of
Subiecteve dringende reden: gedragingen ziin voor deze werigever absoluut ontoelaatbaar.
2. Dringende reden moet direct ziin meegedeeld;
3. Ontslag moet onverwiild (direct) worden gegeven.
Art. 7:678 BW: ontslag op staande voet door werigever > van werigever ian redeliiierwiis niet
gevergd worden dat arbeidsovereeniomst voortduurt > gelet op omstandigheden van het geval.
Werigever mag een werinemer tideliii, in afwachtng van de uitiomsten van een in te stellen
onderzoei, op non-actef stellen om hem daarna alsnog te ontslaan.
Als achteraf gezien maar een deel van de dringende reden vast iomt te staan: het gegeven ontslag is
geldig, als voldaan is aan de volgende voorwaarden:
o Wel vaststaande feiten moeten het ontslag rechtvaardigen;
o Het is aannemeliii dat werigever ooi ten aanzien van wel bewezen feiten ontslag zou hebben
verleend;
o Voor werinemer was het ienbaar dat ooi de vaststaande feiten voldoende reden vormden voor
een ontslag op grond van een dringende reden.
Druppel-emmer-doctrine: obiecteve reden ian een ilein vergriip ziin als de druppel-emmer-doctrine
toegepast ian worden.
Beginsel van hoor en wederhoor: rechter verwacht dat werigever de werinemer de gelegenheid
heef gegeven te reageren op de dringende reden.
Als werinemer vindt dat hii ten onrechte op staande voet is ontslagen:
o Binnen 2 maanden een verzoei tot vernietging van ontslag bii iantonrechter indienen vanwege
ontbreien van ziin toestemming;
o Beroep doen op wanprestate (en schadevergoeding vorderen);
o Werinemer is nog steeds bereid om te werien, dus werigever moet loon doorbetalen.
Afwiiiing van normale ontslagregels bii ontslag op staande voet:
o Geen toestemmingsvereiste;
o Geen opzegtermiin;
o Bepaalde opzegverboden ziin niet van toepassing;
o Bii terecht ontslag op staande voet van tideliiie iracht vervalt de plicht van werigever om nog loon
door te betalen.
Bii terecht ontslag op staande voet ian een vergoeding verschuldigd ziin door de werinemer/
werigever die schuldig of opzeteliii een dringende reden heef gegeven > hoogte vergoeding in art.
7:677 lid 3 BW > ian worden verhoogd of worden gematgd (lid 5).
Degene die het ontslag op staande voet heef gegeven of genomen is een vergoeding verschuldigd ter
hoogte van het loon.
Geen transitevergoeding bii terecht gegeven ontslag op staande voet (art. 7:673 lid 7 sub c BW), wel
bii terecht genomen ontslag op staande voet.
Subiectviteit van dringende reden (art. 7:677 lid 1 BW):
o Onverwiilde mededeling: terstond, zonder dralen, de werinemer naar huis moeten sturen na
iennisname van het feitencomplex;
o Geliiitidige mededeling van reden: reden moet geliiitidig aan werinemer worden meegedeeld >
liefst dezelfde dag een brief verzenden naar werinemer waarin duideliii uiteen wordt gezet dat
werinemer op staande voet is ontslagen en de ontslaggrond wordt genoemd.
4
LES 1.
Hoofdstuk 15. Voorzieningen voor ouderen,
nabestaanden en kinderen (B)
15.1. Ouderen
15.1.1. Geschiedenis
1919: Invaliditeitswet > o.a. ouderdomsrente.
1957: Algemene Ouderdomswet (AOW).
15.1.2. Verschillende regelingen voor ouderdomspensioen
AOW als basisvoorziening > iedereen die pensioen gerechtgde leefiid bereiit (ongeacht of men
werinemer of zelfstandige is) > niet gerelateerd aan het genoten loon, maar ligt op het niveau van
sociale minimum.
Daarnaast mogeliiiheid tot aanvullende pensioenverzeiering (door partculiere verzeieraar,
ondernemingspensioenfonds of bedriifstaipensioenfonds).
Wet verplichte deelneming in een bedriifstaipensioenfonds 2000: in bepaalde bedriifstaiien ian de
minister ondernemers verplichten tot een bedriifstaipensioenfonds.
Pensioenwet: om partculiere pensioenfondsen veilig te stellen.
Problemen:
o Veel Nederlanders hebben geen of een ontoereiiend aanvullend pensioen;
o Pensioenbreui: werinemers die van werigever veranderen, iunnen geconfronteerd worden met
een ‘breui’ in hun aanvullende pensioenvoorziening > aanspraien die bii het ene pensioenfonds ziin
opgebouwd, gaan niet altid automatsch mee naar het volgende fonds.
Oplossing: pensioenregister.
VUT: vervroegd uitreden.
15.1.3. Recht op AOW-uitkering
Iedereen die verzeierd is geweest, ongeacht ziin iniomens- of vermogensposite.
Opbouwiaraiter: recht op de volledige hoogte van de AOW-uitieringsbedragen, indien men 50 iaar
lang verzeierd is > voor eli ontbreiend iaar wordt 2% geiort.
Aanvangsleefiid: art. 7a lid 1 AOW.
Een iaar als verzeierd iaar, als: men ingezetene is van Nederland of ter zaie van in Nederland of op
het contnentaal plat in dienstbetreiiing verrichte arbeid aan loonbelastng is ontworpen.
Wie in buitenland gaat wonen ian vriiwillig verzeierd bliiven irachtens de AOW > max. 10 iaar
(eniele uitzonderingen) > ian ooi achteraf als men weer in Nederland iomt wonen.
Andere uitieringen vervallen als ie AOW iriigt.
15.1.4. Hoogte van de AOW-uitkering
Ongehuwd: 70% van netominimumloon.
Gehuwd/samenwonend: 50% van netominimumloon.
Partnertoeslag (50% van minimumloon) afgeschaf voor wie op 1-1-2015 of later AOW-gerechtgd
werd.
AIO (aanvullende iniomensvoorziening ouderen): AOW wordt aangevuld tot het reguliere AOW-
niveau, als iniomen lager is dan het sociaal minimum > wel iniomens- en vermogenstoets >
uitvoering door SVB.
Verhoging van AOW-leefiid > overbruggingsregeling: compensate voor het iniomensverlies door
verhogen AOW-leefiid (AOW-gat) > wel iniomens- en vermogenstoets.
1
, Recht OP4
15.1.5. Aanvullende pensioenverplichting
Wanneer geldt een aanvullende pensioenverplichtngg:
o Werinemer in loondienst: iiiien naar cao;
o Geen caog: pensioenfonds ian in een bedriifstai weteliii verplicht ziin irachtens Wet verplichte
deelneming in een bedriifstaipensioenfonds 2000;
o Anders iiiien naar iao;
o Allemaal nietg: proberen om een pensioenverplichtng uit algemene regels van het
verbintenissenrecht te construeren (ian maar binnen bepaalde grenzen).
Als de werigever ziin werinemer een aanvullende pensioenvoorziening biedt:
o Door aansluitng bii bedriifstaipensioenfonds;
o Door opname in ondernemingspensioenfonds;
o Door verzeiering bii partculiere verzeieringsorganisate.
15.1.6. Regels van de aanvullende pensioenvoorziening
Geen weteliiie regeling > afeiden uit reglementen van pensioenfondsen.
Weteliiie regels om te vooriomen dat werinemers grote gevolgen ondervinden van een
pensioenbreui (bii verandering van werigever).
Vroeger: een eindloonregeling voor meeste pensioenfondsen > (bruto)pensioen (incl. AOW) van 70%
van laatstgenoten (bruto)loon.
Tegenwoordig: midelloonregeling > pensioen gebaseerd op gemiddelde loon tidens loopbaan.
Beschiibaar premiestelsel: werigever stelt per iaar een vooraf bepaalde biidrage beschiibaar > geen
ioppeling met een bepaald eindresultaat, maar spraie van premietoezegging.
15.2. Nabestaanden
15.2.1. Algemene nabestaandenwet (Anw)
Uitiering op minimumniveau (basisvoorziening).
Niet fors willen terugvallen in iniomeng: aanvullende pensioenvoorziening.
15.2.2. Hoofdlijnen van de Algemene nabestaandenwet
Voorwaarden:
o Na 1-1-1996 weduwe/weduwnaar geworden, en heef een ongehuwd iind van onder de 18 te
verzorgen dat niet tot het huishouden van aan ander hoort; of
o Is ten minste 45% arbeidsongeschiit voor minstens 3 maanden.
Einde uitiering (eerste dag van daaropvolgende maand):
o Bereiien pensioengerechtgde leefiid;
o Als iongste iind waarvoor men zorgt 18 wordt of men minder dan 45% arbeidsongeschiit wordt;
o Als nabestaande in het huweliii treedt of gaat samenwonen.
Hoogte uitiering: afanieliii van het iniomen uit of i.v.m. arbeid > max. 70% van het
netominimumloon > 50% van brutominimumloon wordt bii iniomen uit arbeid vriigelaten; als
iniomen uit arbeid meer dan 50% van het brutominimumloon is, dan wordt van het meerdere 1/3e
gedeelte vriigelaten.
Kostendelersnorm: als er min. 1 persoon van min. 21 iaar bii de nabestaande woont, wordt ervan
uitgegaan dat zii meebetalen aan iosten van huishouden > partner wordt niet als iostendeler gezien.
Wezenuitiering (irachtens Anw), voor volle wezen:
o Van 0 t/m 15 iaar; of
o Van 16 t/m 21 iaar, als zii overdag op school ziten of grotendeels het huishouden verzorgen.
2
, Recht OP4
15.3. Kinderen
15.3.1. Verzekerden en rechthebbenden Algemene Kinderbijslagwet
Recht op iinderbiislag voor ouders/verzorgers van:
o Kinderen ionger dan 16 iaar, behorend tot hun huishouden, of voldoen aan bepaalde
onderhoudseis;
o Kinderen van 16 en 17 iaar die naar school gaan en voldoen aan onderwiiseis (volgt volledig
onderwiisprogramma gericht op startiwalifcate).
Slechts iinderbiislag voor eigen iinderen, aangehuwd (stef) of pleegiinderen > behoren tot
huishouden of worden in belangriiie mate onderhouden.
Voorioming van dubbele rechten (als andere ouder in het buitenland voor het iind zorgt of als
ouders uit eliaar ziin gegaan): iinderbiislag voor degene die als eerste voor verzorging van het iind
verantwoordeliii is.
Eerste dag van het iwartaal is bepalend voor de iinderbiislag van dat iwartaal.
15.3.2. Bedrag van de kinderbijslag
Bedragen:
o 0-6 iaar: 70% van de basis;
o 6-12 iaar: 85%;
o 12-18 iaar: 100%.
Dubbele iinderbiislag:
o Als iind i.v.m. ziin opleiding of arbeidsongeschiitheid buiten het gezin van de verzeierde verbliif >
onderhoudseis (iind wordt grotendeels op iosten van verzeierde onderhouden > per iwartaal
meer dan €1.120);
o Voor ouders met thuiswonende ernstg gehandicapte iinderen (3-18 iaar) die veel extra zorg van
ouders vragen.
Geen recht op Anw of AKW als nabestaande/wees/verzeierde/iind buiten de EU/EER/Zwitserland
woont en een land waarmee Nederland geen verdrag op gebied van sociale zeierheid heef gesloten:
o AKW: wel een verdragg > woonlandbeginsel > iinderbiislag voor een bepaald percentage.
3
, Recht OP4
14.6. Dringende reden (R)
Art. 7:677 BW: werinemer ian ooi de arbeidsovereeniomst onmiddelliii beëindigen bii een
dringende reden > ontslag op staande voet (voorbeelden in art. 7:679 BW).
Voorwaarden ontslag op staande voet:
1. Er moet spraie ziin van een dringende reden:
Obiecteve dringende reden: gedraging die door geen eniel ander werigever getolereerd zou
worden; of
Subiecteve dringende reden: gedragingen ziin voor deze werigever absoluut ontoelaatbaar.
2. Dringende reden moet direct ziin meegedeeld;
3. Ontslag moet onverwiild (direct) worden gegeven.
Art. 7:678 BW: ontslag op staande voet door werigever > van werigever ian redeliiierwiis niet
gevergd worden dat arbeidsovereeniomst voortduurt > gelet op omstandigheden van het geval.
Werigever mag een werinemer tideliii, in afwachtng van de uitiomsten van een in te stellen
onderzoei, op non-actef stellen om hem daarna alsnog te ontslaan.
Als achteraf gezien maar een deel van de dringende reden vast iomt te staan: het gegeven ontslag is
geldig, als voldaan is aan de volgende voorwaarden:
o Wel vaststaande feiten moeten het ontslag rechtvaardigen;
o Het is aannemeliii dat werigever ooi ten aanzien van wel bewezen feiten ontslag zou hebben
verleend;
o Voor werinemer was het ienbaar dat ooi de vaststaande feiten voldoende reden vormden voor
een ontslag op grond van een dringende reden.
Druppel-emmer-doctrine: obiecteve reden ian een ilein vergriip ziin als de druppel-emmer-doctrine
toegepast ian worden.
Beginsel van hoor en wederhoor: rechter verwacht dat werigever de werinemer de gelegenheid
heef gegeven te reageren op de dringende reden.
Als werinemer vindt dat hii ten onrechte op staande voet is ontslagen:
o Binnen 2 maanden een verzoei tot vernietging van ontslag bii iantonrechter indienen vanwege
ontbreien van ziin toestemming;
o Beroep doen op wanprestate (en schadevergoeding vorderen);
o Werinemer is nog steeds bereid om te werien, dus werigever moet loon doorbetalen.
Afwiiiing van normale ontslagregels bii ontslag op staande voet:
o Geen toestemmingsvereiste;
o Geen opzegtermiin;
o Bepaalde opzegverboden ziin niet van toepassing;
o Bii terecht ontslag op staande voet van tideliiie iracht vervalt de plicht van werigever om nog loon
door te betalen.
Bii terecht ontslag op staande voet ian een vergoeding verschuldigd ziin door de werinemer/
werigever die schuldig of opzeteliii een dringende reden heef gegeven > hoogte vergoeding in art.
7:677 lid 3 BW > ian worden verhoogd of worden gematgd (lid 5).
Degene die het ontslag op staande voet heef gegeven of genomen is een vergoeding verschuldigd ter
hoogte van het loon.
Geen transitevergoeding bii terecht gegeven ontslag op staande voet (art. 7:673 lid 7 sub c BW), wel
bii terecht genomen ontslag op staande voet.
Subiectviteit van dringende reden (art. 7:677 lid 1 BW):
o Onverwiilde mededeling: terstond, zonder dralen, de werinemer naar huis moeten sturen na
iennisname van het feitencomplex;
o Geliiitidige mededeling van reden: reden moet geliiitidig aan werinemer worden meegedeeld >
liefst dezelfde dag een brief verzenden naar werinemer waarin duideliii uiteen wordt gezet dat
werinemer op staande voet is ontslagen en de ontslaggrond wordt genoemd.
4
