Samenvatting Hulp nodig bij het leren voor jeugdrecht?

Samenvatting Jeugdrecht begrepen
Lydia Janssen

,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Personen- en familierecht.......................................................................................................... 2

Hoofstuk 2 De ouders van de jeugdige........................................................................................................... 2

Hoofdstuk 3 Het gezag over de jeugdige......................................................................................................... 7

Hoofdstuk 4 De jeugdige en de scheiding van zijn ouders.............................................................................11

Hoofdstuk 7 Kinderbeschermingsmaatregelen............................................................................................. 14

Hoofdstuk 9 Pleegzorg................................................................................................................................. 19

Hoofdstuk 15 Straffen en maatregelen voor jeugdigen.................................................................................21

Hoofdstuk 16 Organisatie van de jeugdhulp................................................................................................. 23

Hoofdstuk 17 Privacy en dossier................................................................................................................... 28

Hoofdstuk 18 Rechtspositie van de cliënten in de jeugdhulp.........................................................................30




1

,Hoofdstuk 1 Personen- en familierecht
§ 1.5 Nationaal en internationaal recht

De regels van een land gelden op het grondgebied van dat land. Dit wordt ook wel nationaal recht
genoemd. Daarnaast is er internationaal recht. Dit recht regelt de rechtsrelaties tussen verschillende
staten. Dit soort rechtsrelaties worden vastgesteld in internationale verdragen.

Internationale verdragen
Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(EVRM) heeft veel invloed op ons personen- en familierecht en ons strafrecht. Voor het jeugdrecht
wijzen we op het Internationaal Verdrag inzake Rechten van het Kind (IVRK). Hierbij zijn de
overheden van de lidstaten verplicht om de rechten van het kind te respecteren en deze te bevorderen.

In Nederland houdt de nationale kinderombudsman toezicht op de naleving van het IVRK. De
nationale kinderombudsman is een onderdeel van de Rijksoverheid met een onafhankelijke positie. Zij
behandelt klachten over het schenden van kinderrechten. De nationale kinderombudsman heeft twee
taken:

 Controlerende: toezicht houden op de naleving van kinderrechten. Ze controleert niet alleen
de overheid, maar ook private organisaties, zoals jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde
instellingen.
 Adviserende: advies geven aan parlement, gemeenten, professionals en jeugdigen.

Speciale kinderrechten voor illegaal in Nederland verblijvende jeugdigen zijn vastgelegd in artikel 1.3
Jeugdwet. Hierin staat dat illegaal in Nederland verblijvende kinderen recht hebben op jeugdhulp. Aan
dit recht zitten beperkingen:
 Het geldt alleen voor jeugdigen en niet voor hun ouders.
 De jeugdhulp kan voor een kortere periode worden ingezet.

Kernbegrippen
 Nationaal recht
 Internationaal recht
 Internationale verdragen
 EVRM
 IVRK

Hoofstuk 2 De ouders van de jeugdige
Ontstaan en betekenis van juridisch ouderschap, ouderlijk gezag en voogdij

 Minderjarige: iedereen in Nederland die nog geen 18 jaar is.
 Formele relatie: een in de wet geregelde relatie. In Nederland zijn dit het huwelijk en
geregistreerd partnerschap (GP).
 Familierechtelijke betrekking: de formele, in de wet geregelde, verwantschap tussen personen.
Tussen juridische ouders en hun kind is sprake van een familierechtelijke betrekking.
 Wettelijke vertegenwoordiger: persoon of instantie die het gezag (ouderlijk gezag of voogdij)
over een kind uitoefent.

§ 2.2 Juridische moeder

De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind is geboren. Deze regel geldt ook als er bij de
bevruchting genetisch materiaal van anderen is ingebracht (draagmoeder).

2

, Draagmoederschap
Draagmoederschap houdt in dat een vrouw (draagmoeder) voor een ander vrouw (wensmoeder) een
kind ter wereld breng. Aangezien het BW het draagmoederschap niet erkent, is de kern van de
afspraken tussen de draagmoeder en de wensmoeder over de ‘overdracht’ van het kind voor het recht
ongeldig. Moederschap kan niet worden ontkend. Een draagmoeder die voor de bevalling duidelijke
afspraken maakt met een wensmoeder over dat ze het kind zal afstaan, wordt door de geboorte van
haar kind de juridische moeder. De draagmoeder blijft de juridische moeder. Dus dit moederschap
eindigt niet doordat de moeder haar kind afstaat aan een ander.

Regels als de draagmoeder wel of niet getrouwd is
- De draagmoeder is niet getrouwd
 De wensmoeder kan het kind erkennen. Hierna kan de wensmoeder het kind adopteren als
ze het kind minstens één jaar verzorgt en opvoedt.
- De draagmoeder is getrouwd
 Zij en haar man zijn de juridische ouders. Erkenning door een wensouder is niet mogelijk.
De rechtbank zal het gezag dat de moeder en haar man automatisch na de geboorte hebben
gekregen, moeten beëindigen. Hierna kan de wensmoeder het kind als pleegkind in haar gezin
opnemen. Eén jaar later kan de wensmoeder het kind adopteren.

§ 2.3 Juridische vader

De juridische vader is de man:
 Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd;
 Die de jeugdige heeft erkend;
 Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld;
 Die de jeugdige heeft geadopteerd.

Met de moeder getrouwd
De hoofdregel over het juridisch vaderschap luidt:
‘Vader van het kind wordt de man die getrouwd is met de vrouw die het kind ter wereld brengt’. Baart
een getrouwde vrouw een kind, dan wordt haar man automatisch de juridische vader.

Geregistreerde partner van de moeder
Hetzelfde geldt voor de man die op het moment van de geboorte de geregistreerde partner van de
moeder is. Ook hij wordt automatisch de juridische vader van het kind.


Vaderschap ontkennen
Vaderschap wat ontstaan is door het huwelijk kan ontkend worden. Dit kan worden gedaan door de
man, de vrouw en het kind. Dit kan gedaan worden door bij de rechtbank een verzoek in te dienen.
Een voorwaarde is dat het duidelijk is dat de man niet de biologische vader van het kind is.

De vader en de moeder kunnen in principe het vaderschap niet ontkennen als de man eerder instemde
met kunstmatige inseminatie of met in-vitrofertilisatie met donorzaad of als hij wist dat de vrouw
zwanger was van een ander toen hij met haar trouwde. In dit soort gevallen kan de man zijn
vaderschap alleen nog ontkennen als hij door de vrouw is bedrogen.

Op het moment dat een man overlijdt tijdens het huwelijk en de vrouw brengt een kind ter wereld
binnen 306 dagen na het overlijden, dan wordt de overleden man gezien als de juridische vader van het
kind.

Erkenning
Een jeugdige die geen juridische vader heeft, kan door een man (die minstens 16 jaar oud is) worden
erkend. Na de erkenning wordt hij de juridische vader van de jeugdige. Ook al is een andere man in
werkelijkheid de biologische vader.

3