SWK 3
Pedagogiek
Hoorcollege 1
Leerdoel: je kunt benoemen wat er onder opvoeden wordt verstaan
Opvoeden: iedere invloed die mensen, onbedoeld of bedoeld, uitoefenen op de
ontwikkeling en het functioneren van het kind.
Ontwikkeling: ont-wikkelen: ‘uit zijn wikkel halen’ een stap-voor-stap proces
waarin steeds meer mogelijkheden van een kind zich ontplooien
Opvoeden gaat eigenlijk vanzelf:
o Er is dus zelfregulatie
o Protoconversatie
o Normen en waarden
Het opvoeden kenmerkt zich door:
o Coregulatie (samen beheersen): dat je afstemming met anderen nodig hebt in
spannende, enge, nieuwe en andere dergelijke situaties. Een baby leert in zijn
groei naar volwassenheid om steeds meer situaties alleen te ‘handlen’. Ook
volwassenen blijven behoefte houden aan coregulatie.
o Adaptie: aanpassen aan de situatie
Opvoeden is een proces: dat energie, tijd en soms pijn en moeite van ouders kost.
Ouders die over het algemeen in staat zijn sensitief en responsief te reageren,
creëren de meest veilige opvoedsituatie.
Feiten over opvoeden:
o Nederlandse kinderen behoren tot de gelukkigste kinderen ter wereld
o Nederland staat op nummer vijf bij de gelukkigste landen ter wereld
o Met 85% van de kinderen gaat het goed, met 15% gaat het minder goed of niet
goed
Aan wie vragen ouders om steun en wat zijn hun behoeften?
o Familie en vrienden
o Behoeften: informatie en advies, praktische en emotionele steun
o Vaak ervaren ouders een gat tussen wat zij wensen aan steun en wat zij
daadwerkelijk krijgen aan steun
,Opvoedondersteuning: op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun
opdracht en taak als opvoeders opvoeders helpen opvoeden
o Brede definitie: het ondersteunen van alle opvoeder (van voetbalcoach en
leerkracht tot professionals van Bureau Jeugdzorg)
o Smalle definitie: het ondersteunen van ouders
o Doel: beoogt de ontwikkeling en het functioneren van kinderen te bevorderen
door ouders vroegtijdig te helpen en te ondersteunen om escalatie van
problemen te voorkomen & opvoeders te helpen bij het laten opgroeien van
kinderen tot burgers die meedoen aan de samenleving.
Leerdoel: Je kunt de functie van opvoedondersteuning benoemen
Wat verstaan we onder opvoedondersteuning:
o Het geven van informatie en voorlichting
o Het bieden van pedagogische advisering en lichte pedagogische hulp
o Het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan, en
het doorverwijzen
o Het bieden van informele, sociale, praktische en instrumentele hulp
o Het bevorderen van een stimuleren pedagogische en fysieke omgeving
Opvoedondersteuning in de buurt of rondom huis:
o Opvoedondersteuning rondom huis: partner, vrienden, familie, opvoedtelefoon,
internet, vrijwilligers via speciale programma’s
o Opvoedondersteuning in de buurt/wijk: buren, kinderopvang, scholen,
buurtcentra, opvoedsteunpunt, ouder-en kindteams, allerlei projecten op
buurtniveau.
,Hoorcollege 2
Leerdoel: Je kunt de verschillende gezinsvormen benoemen
Verschillende soorten gezinsvormen:
o Gezin met tienermoeder
o Gezin met oudere moeder
o Gezin met twee moeders
o Gezin met ivf-kinderen
o Gezin met alleen een vader
o Gezin met twee vaders
o Gezin met twee vaders en een moeder
o Gezin met twee moeders en een vader
o Gezin met pleegkinderen
o Gezin met adoptiekinderen
o Gescheiden gezin
o Samengesteld gezin
Leerdoel: Je kent de invloed van de verschillende gezinsvormen op de opvoeding
Familie/gezinsstructuren:
o Afgelopen 150 jaar is driekwart van de kinderen (op leeftijd van 15 jaar)
opgegroeid in gezin met een vader en moeder
o Zowel na de 1e demografische transitie (1870-1920: vermindering kindersterfte)
o Als na de 2de demografische transitie 1960-’80: secularisatie (loskomen van kerk),
individualisering (o.a. loskomen van verzuiling) en modernisering (o.a. nieuwe
normen en waarden: ongehuwd samenwonen)
Samengestelde gezinnen
10% van alle gezinnen is een nieuw gezin.
Opgroeien en opvoeden:
o De verhoudingen zijn vaak complex.
o Extra behoeften aan steun.
Verandering en verlies:
o Na echtscheiding weer nieuwe verandering.
o Verschillende normen en waarden.
o Exclusieve aandacht mogelijk verloren.
o Opnieuw een eigen plek.
Homo/lesbisch-ouderschap
Wettelijk is deze ouderschap nog niet mogelijk
o Homo- en lesbische ouders zijn ouder en hoger opgeleid dan de
gemiddelde heteroseksuele ouders
Verschillen tussen homo en heteroseksuele ouders:
, o Overgang naar ouderschap, er is een betere voorbereiding vereist op het
ouderschap bij homoseksuele ouders
o Stress, opvoedingskennis en ouderschapsvaardigheden door
adoptieprocedures
o Emotionele betrokkenheid is hoger
o Minderheidsstress
Ouderschap en opvoeding:
o Homoseksuele ouders stellen meer grenzen aan kind en straffen minder fysiek
o Lesbische moeders zorgen voor mannelijk rolmodel
o Degenderd parenting: typische aspecten van de vader en moederrollen worden
door beide partners uitgevoerd
Invloed homo/lesbisch ouderschap:
o Het heeft geen nadelige gevolgen voor de kinderen.
o Meisjes uit lesbische gezinnen ambiëren minder traditionele vrouwenberoepen
dan meisjes uit heterogezinnen.
o Jongeren in gezinnen met twee jonge moeder hebben minder sociale en
psychische problemen dan jongeren met een vader en een moeder.
o Band tussen kinderen met niet-biologische moeder bij lesbische ouder is
sterker dan de band tussen kinderen en vaders uit heterogezinnen.
o Het wel of niet hebben van een mannelijk rolmodel heeft nauwelijks invloed op
jongens die opgroeien in lesbische gezinnen.
GEEN verschillen tussen hetero en homo gezinnen in:
o Probleemgedrag
o Schoolprestaties
o Psychosociaal welbevinden
o Angst
o Depressie
o Zelfvertrouwen
o Intelligentie
o Ervaringen met geweld- en middelen gebruik.
Tienermoeders
Vaker:
o Minder sensitief
o Hardhandige disciplinering
o Meer negatieve moeder-kind interacties (hangt met elkaar samen)
Sociale selectie-hypothese: tienermoederschap kan samenhangen met afkomst
milieu, die wordt doorgegeven van ouders op (tiener) moeder
Sociale invloed-hypothese: vroege timing levert sociale stress & financiële stress
op gezin staat onder druk
Niet-vanzelfsprekende-zwangerschapshypothese: tienermoeder onder stress door
niet geplande zwangerschap
Maturiteitshypothese: jongere persoon heeft minder kennis, ervaring, financiële en
Pedagogiek
Hoorcollege 1
Leerdoel: je kunt benoemen wat er onder opvoeden wordt verstaan
Opvoeden: iedere invloed die mensen, onbedoeld of bedoeld, uitoefenen op de
ontwikkeling en het functioneren van het kind.
Ontwikkeling: ont-wikkelen: ‘uit zijn wikkel halen’ een stap-voor-stap proces
waarin steeds meer mogelijkheden van een kind zich ontplooien
Opvoeden gaat eigenlijk vanzelf:
o Er is dus zelfregulatie
o Protoconversatie
o Normen en waarden
Het opvoeden kenmerkt zich door:
o Coregulatie (samen beheersen): dat je afstemming met anderen nodig hebt in
spannende, enge, nieuwe en andere dergelijke situaties. Een baby leert in zijn
groei naar volwassenheid om steeds meer situaties alleen te ‘handlen’. Ook
volwassenen blijven behoefte houden aan coregulatie.
o Adaptie: aanpassen aan de situatie
Opvoeden is een proces: dat energie, tijd en soms pijn en moeite van ouders kost.
Ouders die over het algemeen in staat zijn sensitief en responsief te reageren,
creëren de meest veilige opvoedsituatie.
Feiten over opvoeden:
o Nederlandse kinderen behoren tot de gelukkigste kinderen ter wereld
o Nederland staat op nummer vijf bij de gelukkigste landen ter wereld
o Met 85% van de kinderen gaat het goed, met 15% gaat het minder goed of niet
goed
Aan wie vragen ouders om steun en wat zijn hun behoeften?
o Familie en vrienden
o Behoeften: informatie en advies, praktische en emotionele steun
o Vaak ervaren ouders een gat tussen wat zij wensen aan steun en wat zij
daadwerkelijk krijgen aan steun
,Opvoedondersteuning: op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun
opdracht en taak als opvoeders opvoeders helpen opvoeden
o Brede definitie: het ondersteunen van alle opvoeder (van voetbalcoach en
leerkracht tot professionals van Bureau Jeugdzorg)
o Smalle definitie: het ondersteunen van ouders
o Doel: beoogt de ontwikkeling en het functioneren van kinderen te bevorderen
door ouders vroegtijdig te helpen en te ondersteunen om escalatie van
problemen te voorkomen & opvoeders te helpen bij het laten opgroeien van
kinderen tot burgers die meedoen aan de samenleving.
Leerdoel: Je kunt de functie van opvoedondersteuning benoemen
Wat verstaan we onder opvoedondersteuning:
o Het geven van informatie en voorlichting
o Het bieden van pedagogische advisering en lichte pedagogische hulp
o Het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan, en
het doorverwijzen
o Het bieden van informele, sociale, praktische en instrumentele hulp
o Het bevorderen van een stimuleren pedagogische en fysieke omgeving
Opvoedondersteuning in de buurt of rondom huis:
o Opvoedondersteuning rondom huis: partner, vrienden, familie, opvoedtelefoon,
internet, vrijwilligers via speciale programma’s
o Opvoedondersteuning in de buurt/wijk: buren, kinderopvang, scholen,
buurtcentra, opvoedsteunpunt, ouder-en kindteams, allerlei projecten op
buurtniveau.
,Hoorcollege 2
Leerdoel: Je kunt de verschillende gezinsvormen benoemen
Verschillende soorten gezinsvormen:
o Gezin met tienermoeder
o Gezin met oudere moeder
o Gezin met twee moeders
o Gezin met ivf-kinderen
o Gezin met alleen een vader
o Gezin met twee vaders
o Gezin met twee vaders en een moeder
o Gezin met twee moeders en een vader
o Gezin met pleegkinderen
o Gezin met adoptiekinderen
o Gescheiden gezin
o Samengesteld gezin
Leerdoel: Je kent de invloed van de verschillende gezinsvormen op de opvoeding
Familie/gezinsstructuren:
o Afgelopen 150 jaar is driekwart van de kinderen (op leeftijd van 15 jaar)
opgegroeid in gezin met een vader en moeder
o Zowel na de 1e demografische transitie (1870-1920: vermindering kindersterfte)
o Als na de 2de demografische transitie 1960-’80: secularisatie (loskomen van kerk),
individualisering (o.a. loskomen van verzuiling) en modernisering (o.a. nieuwe
normen en waarden: ongehuwd samenwonen)
Samengestelde gezinnen
10% van alle gezinnen is een nieuw gezin.
Opgroeien en opvoeden:
o De verhoudingen zijn vaak complex.
o Extra behoeften aan steun.
Verandering en verlies:
o Na echtscheiding weer nieuwe verandering.
o Verschillende normen en waarden.
o Exclusieve aandacht mogelijk verloren.
o Opnieuw een eigen plek.
Homo/lesbisch-ouderschap
Wettelijk is deze ouderschap nog niet mogelijk
o Homo- en lesbische ouders zijn ouder en hoger opgeleid dan de
gemiddelde heteroseksuele ouders
Verschillen tussen homo en heteroseksuele ouders:
, o Overgang naar ouderschap, er is een betere voorbereiding vereist op het
ouderschap bij homoseksuele ouders
o Stress, opvoedingskennis en ouderschapsvaardigheden door
adoptieprocedures
o Emotionele betrokkenheid is hoger
o Minderheidsstress
Ouderschap en opvoeding:
o Homoseksuele ouders stellen meer grenzen aan kind en straffen minder fysiek
o Lesbische moeders zorgen voor mannelijk rolmodel
o Degenderd parenting: typische aspecten van de vader en moederrollen worden
door beide partners uitgevoerd
Invloed homo/lesbisch ouderschap:
o Het heeft geen nadelige gevolgen voor de kinderen.
o Meisjes uit lesbische gezinnen ambiëren minder traditionele vrouwenberoepen
dan meisjes uit heterogezinnen.
o Jongeren in gezinnen met twee jonge moeder hebben minder sociale en
psychische problemen dan jongeren met een vader en een moeder.
o Band tussen kinderen met niet-biologische moeder bij lesbische ouder is
sterker dan de band tussen kinderen en vaders uit heterogezinnen.
o Het wel of niet hebben van een mannelijk rolmodel heeft nauwelijks invloed op
jongens die opgroeien in lesbische gezinnen.
GEEN verschillen tussen hetero en homo gezinnen in:
o Probleemgedrag
o Schoolprestaties
o Psychosociaal welbevinden
o Angst
o Depressie
o Zelfvertrouwen
o Intelligentie
o Ervaringen met geweld- en middelen gebruik.
Tienermoeders
Vaker:
o Minder sensitief
o Hardhandige disciplinering
o Meer negatieve moeder-kind interacties (hangt met elkaar samen)
Sociale selectie-hypothese: tienermoederschap kan samenhangen met afkomst
milieu, die wordt doorgegeven van ouders op (tiener) moeder
Sociale invloed-hypothese: vroege timing levert sociale stress & financiële stress
op gezin staat onder druk
Niet-vanzelfsprekende-zwangerschapshypothese: tienermoeder onder stress door
niet geplande zwangerschap
Maturiteitshypothese: jongere persoon heeft minder kennis, ervaring, financiële en
