Samenvatting voortplanting dieren

Voortplanting – Anatomie van het geslachtsapparaat
Ligging en functie
 Urogentiaal apparaat = geslachtsapparaat + urinevormend apparaat
o Bij zoogdieren gescheiden uitgang
o Vogels, amfibieën, reptielen en vissen: een gemeenschappelijke uitgang = cloaca

 Belangrijkste taak: vorming van geslachtscellen (eicellen en zaadcellen)
o Vrouwen -> met eicellen geboren
o Aanmaak zaadcellen -> puberteit

Celdeling
 Mitose = gewone voorplanting
o 1 cel -> dubbele kern maken
o Nieuwe wand tussen de dubbele celkern
o De cel deelt zich in 2e

 Meiose = voortplantingsceldeling
o Deelt zich op in 1 chromosoom (geslachtscel)
o 50% moeder/50% vader

Mitose = Celdeling
Aantal chromosomen worden gehalveerd




Meiose = reductiedeling
 Chromosomenparen
o Hond = 39
o Kat = 19
 Dubbele informatie
 Reductiedeling in geslachtsklieren
o Eerst verdubbeling om te delen (zoals bij mitose),
daarna verdeling over 4 (geslachts)-cellen

Geslachtsceldeling en bevruchting
 1 eicel/zaadcel heeft dus 19 (kat)/ 39 (hond) chromosomen
 Bevruchting: weer chromosomenparen

 Eicel = X
 Zaadcel = X of Y
o X en Y zijn geslachtshormonen

Het mannelijke geslachtsapparaat
 Taken:
o Productie en opslag van zaadcellen
o Inbrengen van zaadcellen bij het vrouwelijke dier
o Aanmaak geslachtshormonen

, 1. Endeldarm 6. Penis 11. Urethra (plasbuis)
2. Zaadleider 7. Voorhuid 12. Bijbal
3. Ureter (urineleider) 8. Zwellichamen 13. Testikels
4. Blaas 9. Anus 14. Balzak
5. Penisbotje 10. Prostaatklier

Scrotum = balzak
 Verschillen reu/kater
o Ligging
o Beharing
o Castratie

 Tunica vaginalis = inwendige balzak
o Via lieskanaal verbonden met buikholte

Testes/testikels
 Zaadballen
 Eivormig en grijsgrauw van kleur
 Goed doorbloed
 Vorming van zaadcellen vanaf de puberteit
o Tempratuur mag niet te hoog zijn, ideale tempratuur van ca. 35 graden
o M. Cremaster
 Indaling van de testes vanaf de geboorte
o Gemiddeld 6 weken, in theorie tot 6 maanden leeftijd mogelijk
 Drie soorten weefsel:
1. Kiemweefsel: productie zaadcellen
2. Hormoonproducerend weefsel: testosteron
3. Bindweefsel

,Secundaire geslachtskenmerken
 Testosteron (aangemaakt in de testes uit cholesterolverbinding)
 Primaire geslachtskenmerken:
o Testikels
o Bijballen
o Penis
 Secundaire geslachtskenmerken (Ontwikkelen tijdens de puberteit)
o Algemene bouw van het dier
o Gedrag
o Secundaire geslachtsklieren:
 Prostaat
 Bulbo-urethraal klieren
 Ampulla (reu)

Testosteron
Reguleert:
 Zaadcelproductie
 Eiwitstofwisseling (anabool steroïd hormoon)
o Spiergroei
 Haargroei (flanken en rug)


Epididymis (Bijbal)
 Zaadcellen gemaakt in testis reist naar epididymis in ca. 10 dagen
 Bijbal = afvoerbuis (meters lang) van testikels en opslagplaats voor zaadcellen (tot 3
maanden)

Ductus deferens (zaadleider)
 Vanuit bijbal via lieskanaal buikholte in en sluit aan op urethra (plasbuis)
 Peristatiek, doormiddel van glad spierweefsel uitmonding in de urethra (plasbuis)
 Naast ductus deferens liggen bloedvaten (arterie en vene)
 Laatste deel kliercellen (ampulla) voegen vocht (voedingsstoffen) toe aan zaadcellen (reu)

Het vrouwelijke geslachtsapparaat
 2 eierstokken (ovaria)
 2 eileiders (oviducten)
 Uterus
o 2 uterushoornen
o Baarmoeder (Corpus Uterus)
o Cervix (baarmoedermond)
 Schede/vagina (samenkomst urethra
(plasbuis)
o Vulva (gezamenlijke uitgang)




Eierstokken (Ovaria)
Ovaria

,  Boonvormig, veel kleiner dan testes
 Bursa ovarica (mesovarium) = deel peritoneum (ophanging)
 Ligging: caudaal van de nieren
 Produceren eicellen en de hormonen oestrogeen en progesteron (eicellen zitten er al vanaf
de geboorte)
 Weefsel:
o Kiemvormende cellen
o Bindweefsel
o Ontwikkelende eicellen met daaromheen een
blaasje (follikel)
o Voor de geboorte al ongeveer 50.000
kiemvormende cellen aanwezig
o Vormen zich tot eicel vanaf de puberteit

Eileiders (Oviducten)
 Ovarium: eicel -> eileider (tuba uterina/oviduct)
trechtervormig gaat over in de baarmoederhoorn
 Bevruchting vindt plaats in de eileider

Uterus (Baarmoeder)
 Baarmoeder: 2 hoornen (cornuae) en een lichaam (corpus)
o Uitgang: cervix (baarmoedermond) -> bescherming
 Bevruchte eicel nestelt zich in de uterus (slijmvlies van de baarmoeder)
 Foetus vormt 2 vruchtvliezen
o Amnion
o Chorion
 Samen met slijmvlies en de vruchtvliezen vormt zich de placenta (moederkoek) voor
bloedvoorziening van de foetus (via navelstreng)

Vagina
 Cervix -> vagina -> urethraopening -> vestibulum
 Wand vagina: secundaire geslachtskliertjes, veel bloedvaten soort zwellichaam
 Clitoris, tegenhanger van de penis. Ligging op de bodem van de vagina
 Vulva (LH: kling). Sluit het vrouwelijke geslachtsapparaat af.

Hormonen/cyclus teef
Hormonen en betekenissen:
 LH: luteïniserend hormoon ->
 FSH: Follikelstimulerend hormoon ->

Hormonen:
 Hypothalamus -> Hypofyse -> FSH -> Follikel 1e groei ->
oestrogenen -> oestrus/loops/krols

 Hypothalamus -> Hypofyse -> LH -> follikel 2 e groei ->
ovulatie -> Corpus luteum -> progesteron



Samenvatting: onder invloed van licht: signaal van hersenen ->
 Hypothalamus (hormoonklier) ->

,  Hypofyse ->
o FSH
 Ovaria ->
o Kiemcellen -> eicellen in follikels
o Follikelrijping (meerdere follikels)
 Follikel ->
o Oestrogeen
o Hypofyse -> LH
 Eisprong -> CL -> progesteron -> negavtive feedback naar hypothalamus die
hypofyse laat stoppen LH te maken

Hormonen
 Oestrogeen
o Invloed op de secundaire geslachtsklieren (mammae)
o Vrouwelijk dier wordt dekbereid
o Slijmvlies van de baarmoeder wordt dikker (evt. dracht)
o Cervix verslapt
o Zwelling van de vulva
o Voor de oestrus (pro-oestrus): uitvloeiing
 Progesteron
o Productie dracht door CL
o ‘’Drachtigsheidshormoon’’
o Vorming van slijmvliezen en placenta


Cyclus van de teef
 Start van de cyclus in de puberteit 6 -23 maanden leeftijd
 Aantal cyclussen per jaar: 1-2
o Interval: tussen 5 en 13 maanden
o Gemiddeld: iedere 7 maanden
 De cyclus bestaat uit 4 fasen:
o An-oestrus
o Pro-oestrus
o Oestrus
o Met-oestrus

An-Oestrus = 3 maanden
Rustfase van het voortplantingsapparaat
 Duur: ongeveer 3 maanden

Pro-Oestrus = 9 dagen
Voorbereiding op de oestrus, vormt samen met de oestrus loopsheid
 Duur: 4 tot 15 dagen. Gemiddeld 9 dagen

Oestrus = 9 dagen
Fase waarin de ovulatie (eisprong) optreedt, vormt samen met de pro-oestrus loopsheid
 Duur: 3 -21 dagen. Gemiddeld 9 dagen


Met-Oestrus = 2 maanden
Periode na de oestrus, duurt bij drachtig en niet-drachtige dieren even lang