Samenvatting blok D1
ACT Ambulante Compressie Therapie
ACT naast compressietherapie heeft iemand ook bewegingstherapie nodig. A; lopen,
bewegen. C; druk van buitenaf. T; therapie mogelijke CDT interventies (zwachtelen,
therapeutische kous, huidzorg etc.)
Inspectie:
- Lokalisatie: hoe ziet het been eruit, welke mogelijke efflorescenties:
- varices, littekens, kleur been, ulceratie, keratose, eeltvorming i.v.m. erisypelas,
huiddefecten Insnoering, corona phlebectatica (veneuze ectasien), varices, blow
outs, bezemrijsvarices, atrofie blanche (intravasale stolling van het cappillairbed) ,
dermatite jaune d’ocre of hyperpigmentaties (hemosiderine afzettingen (ijzer) dat
achterblijft van erytrocyten die zijn uitgetreden), eczema cruris, oedeem, fibrose,
stuwingserytheem, nagelafwijkingen, vaak contactallergie door zalven, schilfering
Palpatie:
- Temperatuur (altijd belangrijk, want als hogere temperatuur aanwezig is is er een
kans dat er een ontsteking is), vochtigheid, verschuifbaarheid, consistentie
- Aanvullend onderzoek:
o delledrukbaarheid -> Teken van Godeti, dus als je 1 minuut de duim op
lymfeoedeem drukt en dan zie je of er een refil is
o capillaire refill
o teken van Stemmer (positief: veel eiwitten aanwezig) (lymfeoedeem)
o fibrose
o littekens
o sensibiliteit -> hoe voelt het gevoel aan op het been
o pulsatie van de arteriën? Gevaarlijk, want deze moeten niet gezwachteld worden
o is er duplex/doppleronderzoek uitgevoerd?
Doel ACT
1. Vernauwen van het vaatlumen (zo sluiten de kleppen beter waardoor bloed goed
omhoog kan worden gebracht)
- Kleppen sluiten zich (beter) http://www.youtube.com/watch?v=rTWLK9ZDms4/
https://www.youtube.com/watch?v=s6EwQ3oy53U. Functie: kleppen systeem
verbeteren.
2. Verhogen van interstitiële druk (als je die verhoogt krijg je dat Starling Evenwicht zich
hersteld)
- Meer reabsorptie, waardoor Starling Evenwicht hersteld wordt.
3. Voorkomen ulcus cruris venosum
- (eindstadium CVI)
4. Ondersteuning spierpomp(en)
- Van vnl. de kuitspier (= belangrijkste). De voetpomp is vaak over het algemeen niet
een probleem, je zorgt ervoor dat hij al bij de kuit komt. Als er een obstructie is bij kuit
zelf dan heeft dit ook invloed op bij de voet.
Het Starling Evenwicht = het extracellulaire volume (het volume dat buiten cellen aanwezig is
dus in het interstitium) wordt in stand gehouden door een BALANS in:
1. Hydrostatische druk
2. COD (Colloïd Osmotische Druk)
3. Permeabiliteit van de capillairen
Als dit niet in belans is dan gebeurt er iets, dan is er iets mis.
, Zwachtelen
Doel:
- afname oedeem door verhogen van interstitiële druk (straling-effect)
- Verkleinen diameter venen en (lymf)vaten waardoor de kleppen weer kunnen sluiten
en betere stroomsnelheid
- Ondersteunen spierpomp
Indicaties zwachtelen:
- lymfoedeem
- veneus oedeem (hoeft niet altijd omdat dit oedeem alleen in de ochtend erg aanwezig
is, pas als veneus oedeem hele dag aanwezig is)
Soorten zwachtels:
- korte rek hoge arbeidsdruk, lage rustdruk
- lange rek hoge rustdruk, lage arbeidsdruk
- plakzwachtels
Contra indicaties zwachtelen:
-
Therapeutische elastische kous
Doel:
- Verhogen interstitiële druk (Starling evenwicht)
- Verkleinen diamter (lymf)vaten waardoor stroomsnelheid toeneemt (beter eafvoer) en
de kleppen kunnen weer sluiten
- Ondersteunen huid- en spierpomp
Indicaties TEK:
- Chronische veneuze insufficiëntie (CVI) - problematiek (preventief)
- Varices
- Na operaties bij varices
- Sclerocompressietherapie
- Tromboflebitis (oppervlakkige venen)
- DVT (diepe systeem)
- Een acuut DVT niet meteen een TEK aanmeten
- Lymfoedeem
Wanneer TEK aanmeten:
- Moe, zwaar gevoel in de benen
- (Nachtelijke) krampen
- Rusteloze benen (restless legs)
- (On)zichtbare varices
- Cosmetisch
Contra indicaties TEK:
- Acute DVT
- Ontstekingen, zoals abcessen
- Ernstige arteriële insufficiëntie (risico op necrotische ulcera)
- Ulcera waarvan de diagnose nog niet vastgesteld is (denk aan: tumor of arterieel)
- Instabiele decompensatio cordis (eerste starten met medicatie) -> hartproblematiek.
Hart kan de hoeveelheid bloed dat wordt aangevoerd niet aan.
Complicaties ACT:
Pijn enige pijn kan optreden na het zwachtelen. Pijn dient te verdwijnen wanneer
patiënt gaat lopen.
Irritatie van de huid onder de zwachtel dun tricot buisverband aanleggen. Als hele
drog huid heeft kun je een vette indifferente crème smeren.
‘Venster-oedeem’ kan optreden indien de zwachtels elkaar niet goed overlappen,
waardoor een ‘venster’ ontstaat waar geen druk op het onderliggende gedeelte van het
been wordt uitgeoefend.
ACT Ambulante Compressie Therapie
ACT naast compressietherapie heeft iemand ook bewegingstherapie nodig. A; lopen,
bewegen. C; druk van buitenaf. T; therapie mogelijke CDT interventies (zwachtelen,
therapeutische kous, huidzorg etc.)
Inspectie:
- Lokalisatie: hoe ziet het been eruit, welke mogelijke efflorescenties:
- varices, littekens, kleur been, ulceratie, keratose, eeltvorming i.v.m. erisypelas,
huiddefecten Insnoering, corona phlebectatica (veneuze ectasien), varices, blow
outs, bezemrijsvarices, atrofie blanche (intravasale stolling van het cappillairbed) ,
dermatite jaune d’ocre of hyperpigmentaties (hemosiderine afzettingen (ijzer) dat
achterblijft van erytrocyten die zijn uitgetreden), eczema cruris, oedeem, fibrose,
stuwingserytheem, nagelafwijkingen, vaak contactallergie door zalven, schilfering
Palpatie:
- Temperatuur (altijd belangrijk, want als hogere temperatuur aanwezig is is er een
kans dat er een ontsteking is), vochtigheid, verschuifbaarheid, consistentie
- Aanvullend onderzoek:
o delledrukbaarheid -> Teken van Godeti, dus als je 1 minuut de duim op
lymfeoedeem drukt en dan zie je of er een refil is
o capillaire refill
o teken van Stemmer (positief: veel eiwitten aanwezig) (lymfeoedeem)
o fibrose
o littekens
o sensibiliteit -> hoe voelt het gevoel aan op het been
o pulsatie van de arteriën? Gevaarlijk, want deze moeten niet gezwachteld worden
o is er duplex/doppleronderzoek uitgevoerd?
Doel ACT
1. Vernauwen van het vaatlumen (zo sluiten de kleppen beter waardoor bloed goed
omhoog kan worden gebracht)
- Kleppen sluiten zich (beter) http://www.youtube.com/watch?v=rTWLK9ZDms4/
https://www.youtube.com/watch?v=s6EwQ3oy53U. Functie: kleppen systeem
verbeteren.
2. Verhogen van interstitiële druk (als je die verhoogt krijg je dat Starling Evenwicht zich
hersteld)
- Meer reabsorptie, waardoor Starling Evenwicht hersteld wordt.
3. Voorkomen ulcus cruris venosum
- (eindstadium CVI)
4. Ondersteuning spierpomp(en)
- Van vnl. de kuitspier (= belangrijkste). De voetpomp is vaak over het algemeen niet
een probleem, je zorgt ervoor dat hij al bij de kuit komt. Als er een obstructie is bij kuit
zelf dan heeft dit ook invloed op bij de voet.
Het Starling Evenwicht = het extracellulaire volume (het volume dat buiten cellen aanwezig is
dus in het interstitium) wordt in stand gehouden door een BALANS in:
1. Hydrostatische druk
2. COD (Colloïd Osmotische Druk)
3. Permeabiliteit van de capillairen
Als dit niet in belans is dan gebeurt er iets, dan is er iets mis.
, Zwachtelen
Doel:
- afname oedeem door verhogen van interstitiële druk (straling-effect)
- Verkleinen diameter venen en (lymf)vaten waardoor de kleppen weer kunnen sluiten
en betere stroomsnelheid
- Ondersteunen spierpomp
Indicaties zwachtelen:
- lymfoedeem
- veneus oedeem (hoeft niet altijd omdat dit oedeem alleen in de ochtend erg aanwezig
is, pas als veneus oedeem hele dag aanwezig is)
Soorten zwachtels:
- korte rek hoge arbeidsdruk, lage rustdruk
- lange rek hoge rustdruk, lage arbeidsdruk
- plakzwachtels
Contra indicaties zwachtelen:
-
Therapeutische elastische kous
Doel:
- Verhogen interstitiële druk (Starling evenwicht)
- Verkleinen diamter (lymf)vaten waardoor stroomsnelheid toeneemt (beter eafvoer) en
de kleppen kunnen weer sluiten
- Ondersteunen huid- en spierpomp
Indicaties TEK:
- Chronische veneuze insufficiëntie (CVI) - problematiek (preventief)
- Varices
- Na operaties bij varices
- Sclerocompressietherapie
- Tromboflebitis (oppervlakkige venen)
- DVT (diepe systeem)
- Een acuut DVT niet meteen een TEK aanmeten
- Lymfoedeem
Wanneer TEK aanmeten:
- Moe, zwaar gevoel in de benen
- (Nachtelijke) krampen
- Rusteloze benen (restless legs)
- (On)zichtbare varices
- Cosmetisch
Contra indicaties TEK:
- Acute DVT
- Ontstekingen, zoals abcessen
- Ernstige arteriële insufficiëntie (risico op necrotische ulcera)
- Ulcera waarvan de diagnose nog niet vastgesteld is (denk aan: tumor of arterieel)
- Instabiele decompensatio cordis (eerste starten met medicatie) -> hartproblematiek.
Hart kan de hoeveelheid bloed dat wordt aangevoerd niet aan.
Complicaties ACT:
Pijn enige pijn kan optreden na het zwachtelen. Pijn dient te verdwijnen wanneer
patiënt gaat lopen.
Irritatie van de huid onder de zwachtel dun tricot buisverband aanleggen. Als hele
drog huid heeft kun je een vette indifferente crème smeren.
‘Venster-oedeem’ kan optreden indien de zwachtels elkaar niet goed overlappen,
waardoor een ‘venster’ ontstaat waar geen druk op het onderliggende gedeelte van het
been wordt uitgeoefend.
