Samenvatting Gezondheie d en Prevente (GP)
Theieoretschei kader voor de verpleegknnd ge beroepsn ooefen ng
6.2 (alleen 6.2.3)
Determinanten de factoren die het gezondheidsgedrag van mensen bepalen.
Sociale druk kan ervaren worden als aantastng van de persoonlijke vrijheid. Mensen dreigen de
controle over hun gedrag te verliezen en gaan zich tegen de ‘bemoeienis’ verzeten door juist door te
gaan met hun ongezonde gewoonte. Deze reacte wordt reactance genoemd.
Centrale gedragsdeterminanten worden ingedeeld in persoonlijke determinanten en
omgevingsdeterminanten.
Persoonlijke gedragsdeterminanten
o Gedragsintente. ierbij gaat het om de mate waarin iemand van plan is zijn
gezondheidsgedrag te gaan toepassen.
o Attitude of houding ten opzichte van gezonde of ongezonde gewoonten. Dit gee
richtng aan gedrag.
o Subjecteve norm en sociale invloed beïnvloeden gezondheidsgedrag. Verwachtngen
van wat anderen van iemand verwachten, zeker als dat een voor de persoon
belangrijk iemand is. Als ouders het belangrijk vonden om gezond te eten, zal dat
kinderen beïnvloeden om dat ook te doen. Sociale druk door de omgeving hee
zeker bij jongeren veel invloed op gezond of ongezond gedrag.
o Self-efcacy ofwel de eigen-efectviteitsverwachtng van datgene wat mensen
verwachten van het vermogen om bepaald gezondheidsgedrag te gaan toepassen en
volhouden.
o Geantcipeerde spijt en morele verplichtng. Gevoelens van spijt of schuld kunnen
mensen ervaren wanneer ze bepaald gezondheidsgedrag nalaten.
o Risico-inschatting gaat over de gezondheidsdreiging die uitgaat van ongezond
gedrag. De beslissing om wel of niet deel te nemen aan bevolkingsonderzoek naar
borstkanker kan bijvoorbeeld worden beïnvloed door familiaire risico’s.
o Kennis en bewustzijn. Kennis over de risico’s van ongezond gedrag hee gedeeltelijk
invloed op gedragsveranderingen. et hangt ervan af of mensen graag iets willen
veranderen en ook weten hoe ze dat kunnen doen. Bewustzijn van risico’s kan een
stap zijn in de overweging van gedragsverandering.
o Ook persoonlijkheidskenmerken hebben een bepaalde relate met
gezondheidsgedrag. Ze hebben invloed op gezondheidsgedrag.
Persoonlijkheidstrekken zijn onder andere dominante, vertrouwend, achterdochtg,
open, nieuwsgierig.
Omgevingsdeterminanten
o De fysieke omgeving is van invloed op gezondheidsgedrag door de aan- of
afwezigheid van verkooppunten voor bijvoorbeeld sigareten, alcohol en condooms,
of de aanwezigheid van gezond voedsel in huis, zoals fruit en verse groenten.
o De sociaalculturele omgeving hee te maken met het sociale netwerk en sociale
invloeden: de vriendengroep, de culturele gewoonten ten aanzien van voeding.
o De economische omgeving is bepalend voor de kosten die gemaakt kunnen worden
voor gezonde of ongezonde gewoonten.
o De politeke omgeving is van belang voor de regels en weten die van invloed zijn op
verkrijgbaarheid van producten, bijvoorbeeld alcohol en sigareten. et rookverbod
in de horeca is een voorbeeld en ook het verbod op verkoop van alcohol onder de 18
jaar.
Theieoretschei kader voor de verpleegknnd ge beroepsn ooefen ng
6.2 (alleen 6.2.3)
Determinanten de factoren die het gezondheidsgedrag van mensen bepalen.
Sociale druk kan ervaren worden als aantastng van de persoonlijke vrijheid. Mensen dreigen de
controle over hun gedrag te verliezen en gaan zich tegen de ‘bemoeienis’ verzeten door juist door te
gaan met hun ongezonde gewoonte. Deze reacte wordt reactance genoemd.
Centrale gedragsdeterminanten worden ingedeeld in persoonlijke determinanten en
omgevingsdeterminanten.
Persoonlijke gedragsdeterminanten
o Gedragsintente. ierbij gaat het om de mate waarin iemand van plan is zijn
gezondheidsgedrag te gaan toepassen.
o Attitude of houding ten opzichte van gezonde of ongezonde gewoonten. Dit gee
richtng aan gedrag.
o Subjecteve norm en sociale invloed beïnvloeden gezondheidsgedrag. Verwachtngen
van wat anderen van iemand verwachten, zeker als dat een voor de persoon
belangrijk iemand is. Als ouders het belangrijk vonden om gezond te eten, zal dat
kinderen beïnvloeden om dat ook te doen. Sociale druk door de omgeving hee
zeker bij jongeren veel invloed op gezond of ongezond gedrag.
o Self-efcacy ofwel de eigen-efectviteitsverwachtng van datgene wat mensen
verwachten van het vermogen om bepaald gezondheidsgedrag te gaan toepassen en
volhouden.
o Geantcipeerde spijt en morele verplichtng. Gevoelens van spijt of schuld kunnen
mensen ervaren wanneer ze bepaald gezondheidsgedrag nalaten.
o Risico-inschatting gaat over de gezondheidsdreiging die uitgaat van ongezond
gedrag. De beslissing om wel of niet deel te nemen aan bevolkingsonderzoek naar
borstkanker kan bijvoorbeeld worden beïnvloed door familiaire risico’s.
o Kennis en bewustzijn. Kennis over de risico’s van ongezond gedrag hee gedeeltelijk
invloed op gedragsveranderingen. et hangt ervan af of mensen graag iets willen
veranderen en ook weten hoe ze dat kunnen doen. Bewustzijn van risico’s kan een
stap zijn in de overweging van gedragsverandering.
o Ook persoonlijkheidskenmerken hebben een bepaalde relate met
gezondheidsgedrag. Ze hebben invloed op gezondheidsgedrag.
Persoonlijkheidstrekken zijn onder andere dominante, vertrouwend, achterdochtg,
open, nieuwsgierig.
Omgevingsdeterminanten
o De fysieke omgeving is van invloed op gezondheidsgedrag door de aan- of
afwezigheid van verkooppunten voor bijvoorbeeld sigareten, alcohol en condooms,
of de aanwezigheid van gezond voedsel in huis, zoals fruit en verse groenten.
o De sociaalculturele omgeving hee te maken met het sociale netwerk en sociale
invloeden: de vriendengroep, de culturele gewoonten ten aanzien van voeding.
o De economische omgeving is bepalend voor de kosten die gemaakt kunnen worden
voor gezonde of ongezonde gewoonten.
o De politeke omgeving is van belang voor de regels en weten die van invloed zijn op
verkrijgbaarheid van producten, bijvoorbeeld alcohol en sigareten. et rookverbod
in de horeca is een voorbeeld en ook het verbod op verkoop van alcohol onder de 18
jaar.
