Pedagogische adviezen voor speciale kinderen
Samenvatng hoofdstuk 2 Theorieën over behandeling
Inleiding
Een belangrijk onderdeel van de begeleiding van jongeren met gedragsproblemen en -stoornissen is
psycho-educatee eze maakt de verschillende probleemgebieden inzichtelijkerm waardoor het vaak
beter mogelijk wordt het probleem en het kind te accepterene Een onderdeel van de psycho-educate
vormt het aanleren van een andere benaderinge
e orthopedagogiek is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van de aanpak van
het verstoorde opvoedingsprocesm bijvoorbeeld als gevolg van allerlei ontwikkelings- en
gedragsstoornissene e orthopedagogische hulpverlening richt zich op de problematsche
opvoedingssituatee e orthopedagoog heef als taak de bevindingen van allerlei specialisten die bij
het kind betrokken zijn te coördinerenm terug te brengen naar het uitgangspunt (het kind in de
problematsche opvoedingssituate)m ze daar te verwerken en opnieuw te verspreidene
Belangrijke aspecten in de omgang met kinderen met ontwikkelingsstoornissen zijn: een duidelijke
structuur in het gezin en op schoolm een grote voorspelbaarheid van gebeurtenissenm actes en
reactese Verder zijn belangrijk: hulp bij contactbevorderende actviteitenm sociale vaardigheden
aanleren in een veiligem accepterende leer- en leefsituatem waarbij de informateverwerking stapje
voor stapje begeleid wordte Tenslote moet het kind via gedragstraining aangepast gedrag aanlerene
Het bieden van een veiligem geborgen omgeving met rustm orde en regelmaate
Bij de orthopedagogische benadering gaat het er dus veeleer om dat de opvoeder specifeke kansen
biedtm situates creëert waarin het kind zich verder kan ontwikkelen en zijn draagkracht en veerkracht
wordt versterktm rekening houdend met mogelijkhedenm beperkingen en omgevingsfactorene
Aanpak voor probleemgedragingen is beschreven volgens vijf stromingen;
e inzichtgevende (psychodynamische) relatebevorderende strategiee Hierin staan vooral de
intermenselijke relates centraal en gaat het om het ontwikkelen van een vertrouwensrelate door
een goede basishouding en een adequate pedagogische aanpak;
e (cogniteve) gedragstherapie is een methode voor planmatge gedragsveranderinge eedrag is
zowel aan- als af te leren door de ‘juiste’ gevolgen aan het gedrag te koppelene Een specifeke vorm is
de cogniteve gedragstherapiee e basisveronderstelling is dat aan gedrag gedachten ten grondslag
liggene eze therapie bestaat altjd naast andere actviteiten op schoole
Aanvullende therapie is mindfulnesse it wordt de MBCTm mindfulness-based cognitve therapy fo
aandachtsgerichte cogniteve therapie (ACT)e Bij deze therapie gaat het erom dat juist alle gedachten
voor mogen komene In een meditateve setng wordt geleerd vanuit innerlijke rust adequaat en
positef te reageren op een situatee Het effect is dat je relatverender kijkt naar jezelf en de wereld
om je heen;
e experiëntëlem ervaringsgerichte benaderinge Hierbij ligt de nadruk op het procesm waarbij het
ervaringsleren sterk op de voorgrond staate Mensen/kinderen komen tot inzicht in hun eigen
handelen door hun ervaringenm waardoor ze hun handelingen kunnen aanpassene Echt leren bestaat
pas wanneer men refecteerte Een andere benadering die veel toegepast wordtm is de
oplossingsgerichte benaderinge aarbij kijkt men vooral naar de situates waarin de oplossing van het
probleem zich al voordoet;
e systeemtheoretsche benadering gaat ervan uit dat iemands gedrag zijn weerslag heef op andere
personen binnen dat systeeme En dat de reactes van anderen weer zorgen voor veranderingen bij de
eerste persoone Een variant hierop is de contextuele benaderinge
, Pedagogische adviezen voor speciale kinderen
Naast deze vier benaderingen komt er steeds meer aandacht voor de neurobiologische
gegevenhedenm die vanuit de hersenwetenschap informate verschaffene ahn (2006) stelt dat
menselijk gedrag niet alleen bepaald wordt door sociale of familiale omstandighedenm maar vaak ook
door veranderingen in de hersenene
Psychodynamische benadering
eze benadering is primair gericht op de mens als subject die zijn problemen alleen kan oplossen in
relate met de anderm een persoonsgerichte benadering duse e psychodynamische benadering gaat
op zoek naar het waarom van het probleemgedrag en probeert de betekenis van het gedrag te
begrijpene Je kijkt hierbij naar de intrapsychische factorene
e vertrouwensrelate tussen jongere en begeleider vormt volgens Van Lieshout eeae de basis voor de
sociaal-emotonele ontwikkeling van de jongeree
Bij gedragsproblemen is het belangrijk te achterhalen wat de betekenis is van dat gedrag en daar je
aanpak op af te stemmene Zit het probleem in het denkenm doenm voelen of willen- ofwel in het
cognitevem vaardigheids-m emotonele of waardeoriëntateaspect?
Om te kunnen lerenm veranderen of aan zichzelf te werken moet er allereerst een motef zijne
Motvate is belangrijk en daar moet veel aandacht aan besteed wordene
Van Lieshout eeae benadrukken het belang van een goede analyse van het probleem: wat speelt er bij
het probleemgedrag van de jongere met betrekking tot het denkenm doenm voelenm willen?
e aanpak moet afwisselend gericht zijn op ondersteuning van gevoelens (affectef)m op correcte van
gedrag (gedragsregulerend) of op bevordering van inzicht (informateve benadering)e Om te weten
waar het accent op moet liggenm is de investering in het opbouwen van een vertrouwensrelate zo
belangrijke Hierbij vormen goede communicatem affecteve verbondenheid en responsiviteit
belangrijke aspectene
ok beschrijf drie aspecten in de ontwikkeling van een persoon die mogelijk extra nadruk nodig
hebbene Allereerst het affectevem gevoelsmatge aspect waarbij de relate een belangrijke rol speelte
it bevat de functe gevoelens te kunnen ervarenm gevoelsmatg aanspreekbaar of aangedaan kunnen
zijne Het cogniteve aspect: het vermogen om met allerlei structuren in de leefwereld om te gaanm
deze te analyseren en te ordenenm te relatveren en verbanden aan te brengene e laatste is het
conateve aspect; hiermee bedoelt ok de eigenheidm het kiezen vanuit zichzelfm het vermogen ergens
naartoe te strevenm zelf iets te willene
ok heef een model ontworpen om de vraag van een kind om een specifeke opvoeding op drie
assen uit te zeten:
Affecteve as e-r drukt de vraag uit die het kind heef met betrekking tot de affecteve relatee
Normale opvoeding = ee r1 kan een vraag uitdrukken naar een frequentere en intensere relatem r2
drukt de wens uit dat er geen behoefe meer is aan een relatee
Cogniteve as s-v drukt de vraag uit naar steun bij cognitef functonerene ichtbij de s-kant is er
behoefe aan structuur; het gaat hier om de structuurzwakke of structuurloze kinderene Aan de v-
kant bevinden zich de niet-fexibele kinderen die vragen om versoepeling bij het omgaan met hun
leefwerelde
Conateve as z-h is de eigenheidsase In de buurt van de z vraagt het kind om hulp bij het streven naar
zelfverwerkelijkinge Bij de h vraagt het kind om harmonisering met de contextm het afstand nemen
van zijn gedwongen egocentrismee
eze specifeke opvoedkundige vragen en het handelen daarbij worden uitgedrukt in een
drievoudige notate: de vraagstellingsformulee eze notate op het assenstelsel onderscheidt zich van
psychologische en psychiatrische classifcatesystemenm waar het om pathologie en kindkenmerken
gaate
Samenvatng hoofdstuk 2 Theorieën over behandeling
Inleiding
Een belangrijk onderdeel van de begeleiding van jongeren met gedragsproblemen en -stoornissen is
psycho-educatee eze maakt de verschillende probleemgebieden inzichtelijkerm waardoor het vaak
beter mogelijk wordt het probleem en het kind te accepterene Een onderdeel van de psycho-educate
vormt het aanleren van een andere benaderinge
e orthopedagogiek is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van de aanpak van
het verstoorde opvoedingsprocesm bijvoorbeeld als gevolg van allerlei ontwikkelings- en
gedragsstoornissene e orthopedagogische hulpverlening richt zich op de problematsche
opvoedingssituatee e orthopedagoog heef als taak de bevindingen van allerlei specialisten die bij
het kind betrokken zijn te coördinerenm terug te brengen naar het uitgangspunt (het kind in de
problematsche opvoedingssituate)m ze daar te verwerken en opnieuw te verspreidene
Belangrijke aspecten in de omgang met kinderen met ontwikkelingsstoornissen zijn: een duidelijke
structuur in het gezin en op schoolm een grote voorspelbaarheid van gebeurtenissenm actes en
reactese Verder zijn belangrijk: hulp bij contactbevorderende actviteitenm sociale vaardigheden
aanleren in een veiligem accepterende leer- en leefsituatem waarbij de informateverwerking stapje
voor stapje begeleid wordte Tenslote moet het kind via gedragstraining aangepast gedrag aanlerene
Het bieden van een veiligem geborgen omgeving met rustm orde en regelmaate
Bij de orthopedagogische benadering gaat het er dus veeleer om dat de opvoeder specifeke kansen
biedtm situates creëert waarin het kind zich verder kan ontwikkelen en zijn draagkracht en veerkracht
wordt versterktm rekening houdend met mogelijkhedenm beperkingen en omgevingsfactorene
Aanpak voor probleemgedragingen is beschreven volgens vijf stromingen;
e inzichtgevende (psychodynamische) relatebevorderende strategiee Hierin staan vooral de
intermenselijke relates centraal en gaat het om het ontwikkelen van een vertrouwensrelate door
een goede basishouding en een adequate pedagogische aanpak;
e (cogniteve) gedragstherapie is een methode voor planmatge gedragsveranderinge eedrag is
zowel aan- als af te leren door de ‘juiste’ gevolgen aan het gedrag te koppelene Een specifeke vorm is
de cogniteve gedragstherapiee e basisveronderstelling is dat aan gedrag gedachten ten grondslag
liggene eze therapie bestaat altjd naast andere actviteiten op schoole
Aanvullende therapie is mindfulnesse it wordt de MBCTm mindfulness-based cognitve therapy fo
aandachtsgerichte cogniteve therapie (ACT)e Bij deze therapie gaat het erom dat juist alle gedachten
voor mogen komene In een meditateve setng wordt geleerd vanuit innerlijke rust adequaat en
positef te reageren op een situatee Het effect is dat je relatverender kijkt naar jezelf en de wereld
om je heen;
e experiëntëlem ervaringsgerichte benaderinge Hierbij ligt de nadruk op het procesm waarbij het
ervaringsleren sterk op de voorgrond staate Mensen/kinderen komen tot inzicht in hun eigen
handelen door hun ervaringenm waardoor ze hun handelingen kunnen aanpassene Echt leren bestaat
pas wanneer men refecteerte Een andere benadering die veel toegepast wordtm is de
oplossingsgerichte benaderinge aarbij kijkt men vooral naar de situates waarin de oplossing van het
probleem zich al voordoet;
e systeemtheoretsche benadering gaat ervan uit dat iemands gedrag zijn weerslag heef op andere
personen binnen dat systeeme En dat de reactes van anderen weer zorgen voor veranderingen bij de
eerste persoone Een variant hierop is de contextuele benaderinge
, Pedagogische adviezen voor speciale kinderen
Naast deze vier benaderingen komt er steeds meer aandacht voor de neurobiologische
gegevenhedenm die vanuit de hersenwetenschap informate verschaffene ahn (2006) stelt dat
menselijk gedrag niet alleen bepaald wordt door sociale of familiale omstandighedenm maar vaak ook
door veranderingen in de hersenene
Psychodynamische benadering
eze benadering is primair gericht op de mens als subject die zijn problemen alleen kan oplossen in
relate met de anderm een persoonsgerichte benadering duse e psychodynamische benadering gaat
op zoek naar het waarom van het probleemgedrag en probeert de betekenis van het gedrag te
begrijpene Je kijkt hierbij naar de intrapsychische factorene
e vertrouwensrelate tussen jongere en begeleider vormt volgens Van Lieshout eeae de basis voor de
sociaal-emotonele ontwikkeling van de jongeree
Bij gedragsproblemen is het belangrijk te achterhalen wat de betekenis is van dat gedrag en daar je
aanpak op af te stemmene Zit het probleem in het denkenm doenm voelen of willen- ofwel in het
cognitevem vaardigheids-m emotonele of waardeoriëntateaspect?
Om te kunnen lerenm veranderen of aan zichzelf te werken moet er allereerst een motef zijne
Motvate is belangrijk en daar moet veel aandacht aan besteed wordene
Van Lieshout eeae benadrukken het belang van een goede analyse van het probleem: wat speelt er bij
het probleemgedrag van de jongere met betrekking tot het denkenm doenm voelenm willen?
e aanpak moet afwisselend gericht zijn op ondersteuning van gevoelens (affectef)m op correcte van
gedrag (gedragsregulerend) of op bevordering van inzicht (informateve benadering)e Om te weten
waar het accent op moet liggenm is de investering in het opbouwen van een vertrouwensrelate zo
belangrijke Hierbij vormen goede communicatem affecteve verbondenheid en responsiviteit
belangrijke aspectene
ok beschrijf drie aspecten in de ontwikkeling van een persoon die mogelijk extra nadruk nodig
hebbene Allereerst het affectevem gevoelsmatge aspect waarbij de relate een belangrijke rol speelte
it bevat de functe gevoelens te kunnen ervarenm gevoelsmatg aanspreekbaar of aangedaan kunnen
zijne Het cogniteve aspect: het vermogen om met allerlei structuren in de leefwereld om te gaanm
deze te analyseren en te ordenenm te relatveren en verbanden aan te brengene e laatste is het
conateve aspect; hiermee bedoelt ok de eigenheidm het kiezen vanuit zichzelfm het vermogen ergens
naartoe te strevenm zelf iets te willene
ok heef een model ontworpen om de vraag van een kind om een specifeke opvoeding op drie
assen uit te zeten:
Affecteve as e-r drukt de vraag uit die het kind heef met betrekking tot de affecteve relatee
Normale opvoeding = ee r1 kan een vraag uitdrukken naar een frequentere en intensere relatem r2
drukt de wens uit dat er geen behoefe meer is aan een relatee
Cogniteve as s-v drukt de vraag uit naar steun bij cognitef functonerene ichtbij de s-kant is er
behoefe aan structuur; het gaat hier om de structuurzwakke of structuurloze kinderene Aan de v-
kant bevinden zich de niet-fexibele kinderen die vragen om versoepeling bij het omgaan met hun
leefwerelde
Conateve as z-h is de eigenheidsase In de buurt van de z vraagt het kind om hulp bij het streven naar
zelfverwerkelijkinge Bij de h vraagt het kind om harmonisering met de contextm het afstand nemen
van zijn gedwongen egocentrismee
eze specifeke opvoedkundige vragen en het handelen daarbij worden uitgedrukt in een
drievoudige notate: de vraagstellingsformulee eze notate op het assenstelsel onderscheidt zich van
psychologische en psychiatrische classifcatesystemenm waar het om pathologie en kindkenmerken
gaate
