De nieuwe code gedecodeerd
1. Begripsverklaring
Waardeoordelen overschaduwen vaak de feitelijke oordelen. Een waardeoordeel heeft
betrekking op hetgeen zoals het zou moeten zijn.
Voorbeeld:
Benzine is te duur: Het is een feitelijk oordeel maar daar naast wordt er ook gezegd dat
benzine goedkoper ‘moet’ zijn.
Kinderen zijn lastig.: Kinderen zouden minder lastig ‘moeten’ zijn.
Biologische werkingen
Alle leven, ook menselijk leven, bestaat voor een deel uit bewegingen en ‘werkingen’
die zicht automatisch voltrekken. Veel levensbewegingen in het menselijk lichaam
voltrekken zich grotendeels onbewust (vb hart die bloed pompt). Beweging en werking
zijn de biologische of materiele basis van het menselijk leven.
Menselijk handelen
In het menselijk handelen zijn gradaties aanwezig van minder vrij naar meer vrij, van
minder bewust naar meer bewust, van minder verantwoordelijk naar meer
verantwoordelijk. Sommige handelingen worden automatisch gedaan zonder na te
denken (vb tanden poetsen, douchen, autorijden). Er zijn ook handelingen die om een
specifieke keuze of wilsbeschiiking vragen. Voorbeeld: trek ik een jurk of een broek
aan. Dit zijn geen ingrijpende keuzen of beslissingen, maar het zijn keuzes, het zijn
beslissingen. Naast automatisch handelen, vraagt het dagelijks leven van ons allerlei
keuzes en beslissingen die ons in het algemeen weinig inspanning kosten.
Er doen zich momten voor waarbij wij een houvast nodig hebben om een keuze of
beslissing te nemen. Een belangrijk begrip hierbij is ideologie, een geheel van
overtuigingen, uitspraken en praktijken waarmee we voor ons zelf en voor elkaar
duidelijk maken hoe de wereld werkelijk in elkaar zit en waar het met de wereld naar
toe zou moeten gaan.
Moraal en ethiek
Beide woorden duiden hetzelfde aan. Moraal betekent zede of gewoonte, zoals die in
een bepaalde tijd bij een bepaalde groep mensen. Moraal heeft altijd betrekking op
concrete en aanwijsbare gewoonten en zeden. Deze zijn niet neutraal en gericht op
morele waarden. Er is sprake van een moreel besef.
Ethiek betekent zede, gewoonte en gedrag. Het is de wetenschap die het menselijk
gedrag bestudeert onder het perspectief van goed en kwaad. Zij proberen tot algemene
inzichten te komen omtrent normen en waarden, waardoor menselijk gedrag zich kan
richten op het goede. De ethiek reflecteert op het morele aanvoelen van mensen.
In de ethiek wordt er onderscheid gemaakt tussen:
- Algemene (beschrijvende ethiek)
- Normatieve ethiek (verwoord ethische grondbeginselen en toets die aan de
praktijk.
- Bijzondere ethiek ( toespitsing van de algemene ethische inzichten op een
speciaal terrein)
- Meta ethiek ( aandacht aan specifieke formulering en de taal waarin ethische
oordelen worden geschreven)
1. Begripsverklaring
Waardeoordelen overschaduwen vaak de feitelijke oordelen. Een waardeoordeel heeft
betrekking op hetgeen zoals het zou moeten zijn.
Voorbeeld:
Benzine is te duur: Het is een feitelijk oordeel maar daar naast wordt er ook gezegd dat
benzine goedkoper ‘moet’ zijn.
Kinderen zijn lastig.: Kinderen zouden minder lastig ‘moeten’ zijn.
Biologische werkingen
Alle leven, ook menselijk leven, bestaat voor een deel uit bewegingen en ‘werkingen’
die zicht automatisch voltrekken. Veel levensbewegingen in het menselijk lichaam
voltrekken zich grotendeels onbewust (vb hart die bloed pompt). Beweging en werking
zijn de biologische of materiele basis van het menselijk leven.
Menselijk handelen
In het menselijk handelen zijn gradaties aanwezig van minder vrij naar meer vrij, van
minder bewust naar meer bewust, van minder verantwoordelijk naar meer
verantwoordelijk. Sommige handelingen worden automatisch gedaan zonder na te
denken (vb tanden poetsen, douchen, autorijden). Er zijn ook handelingen die om een
specifieke keuze of wilsbeschiiking vragen. Voorbeeld: trek ik een jurk of een broek
aan. Dit zijn geen ingrijpende keuzen of beslissingen, maar het zijn keuzes, het zijn
beslissingen. Naast automatisch handelen, vraagt het dagelijks leven van ons allerlei
keuzes en beslissingen die ons in het algemeen weinig inspanning kosten.
Er doen zich momten voor waarbij wij een houvast nodig hebben om een keuze of
beslissing te nemen. Een belangrijk begrip hierbij is ideologie, een geheel van
overtuigingen, uitspraken en praktijken waarmee we voor ons zelf en voor elkaar
duidelijk maken hoe de wereld werkelijk in elkaar zit en waar het met de wereld naar
toe zou moeten gaan.
Moraal en ethiek
Beide woorden duiden hetzelfde aan. Moraal betekent zede of gewoonte, zoals die in
een bepaalde tijd bij een bepaalde groep mensen. Moraal heeft altijd betrekking op
concrete en aanwijsbare gewoonten en zeden. Deze zijn niet neutraal en gericht op
morele waarden. Er is sprake van een moreel besef.
Ethiek betekent zede, gewoonte en gedrag. Het is de wetenschap die het menselijk
gedrag bestudeert onder het perspectief van goed en kwaad. Zij proberen tot algemene
inzichten te komen omtrent normen en waarden, waardoor menselijk gedrag zich kan
richten op het goede. De ethiek reflecteert op het morele aanvoelen van mensen.
In de ethiek wordt er onderscheid gemaakt tussen:
- Algemene (beschrijvende ethiek)
- Normatieve ethiek (verwoord ethische grondbeginselen en toets die aan de
praktijk.
- Bijzondere ethiek ( toespitsing van de algemene ethische inzichten op een
speciaal terrein)
- Meta ethiek ( aandacht aan specifieke formulering en de taal waarin ethische
oordelen worden geschreven)
