Functies van recht
Normatieve functie
Wat is de norm, gedragsregels waarvan we allemaal vinden dat we ze moeten naleven.
Hier staan eventueel ook sancties op
Geschil oplossende functie
Iets wat we niet willen is dat iedereen zijn eigen recht handhaaft. Eigenrichting is verboden
Additionele functie
Aanvullende functie, mensen spreken vaak wat af, maar niet in detail. Het recht komt pas aan
bod als er iets mis gaat
Instrumentele functie
Praktische functie, dit zijn normen. Bijvoorbeeld verkeersregels. Rood is stoppen
bijvoorbeeld
Rechtsbronnen
1. Wet
Nationale wetgever: Regering (2e en 1e kamer) en Staten-Generaal.
Decentrale wetgever (provinciaal): Provinciale Staten, gemeenteraad
Rangorde
• Hoog boven laag. Nationale wetgever gaat voor provinciaal
• Jong boven oud. De jongste wetgeving gaat voor de oude
• Bijzonder boven algemeen. Bijzondere wetten gaan boven algemene wetten
2. Verdragen, = overeenkomst tussen staten
Bilateraal verdrag is een overeenkomst tussen twee staten
Multilateraal verdrag is een overeenkomst tussen meerdere staten
VWEU: het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie en op welke
manier de EU die bevoegdheden kan uitoefenen.
VEU: het Verdrag betreffende Europese Unie met:
• De beginselen en de waarden van de EU
• De belangrijkste doelen van de EU
• De rol van de belangrijkste instellingen in de EU
• De regels voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
3. Rechtbanken, rechtspraak (jurisprudentie) -> maken vonnissen of beschikkingen
Hoven (hof) -> maken arrest, hier naar toe voor hoger beroep
Hoge raad -> (oppergod, hoogste instantie) maken arresten
4. Gewoonte (vaste gedragslijn en rechtsplicht de regel volgen)
Bijvoorbeeld de vertrouwensregel, deze regel is ongeschreven
,Publiekrecht of privaatrecht (civielrecht of burgerlijk recht genoemd)
Het verschil zit hem in de rol van de overheid
Geschil tussen twee burgers -> Privaatrecht
Geschil tussen burger en overheid kan allebeide zijn
Ezelsbruggetje:
Doet de overheid iets wat jij en ik niet kunnen doen? Dan is het publiekrecht
Ik kan niet mensen vervolgen, belasting heffen etc.
Doet de overheid iets wat jij en ik wel kunnen doen? Dan is het privaatrecht
Kopen, huren
Materieel recht en formeel recht
Materieel recht: Ziet op de inhoud van het recht
Wat men mag of niet mag, welke rechten en welke verplichtingen heeft men?
Formeel recht: Ziet toe op de regels en procedures van het recht (procesrecht)
Welke rechter, hoe procederen, termijnen.
,Woordjes leren:
Materieel recht: Ziet toe op de inhoud van het recht
Formeel recht: Ziet toe op de regels en procedures van het recht (procesrecht)
Wet in materiele zin: Ieder wetgevend besluit dat bestemd is voor een onbepaald aantal personen.
Verordening van gemeente bijvoorbeeld.
Wet in formele zin: Afkomstig van regering (Koning en de ministers) en Staten-Generaal. Vaak alle
wetten uit de wetboeken. Bv. goedkeuringsbesluit van huwelijk onze koning.
Overeenkomst: Afspraak tussen 2 of meer partijen met als doel dat daar rechten en plichten uit
voortvloeien. Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en aanvaarding.
Nietig: de overeenkomst is niet geldig en is ook nooit geldig geweest
Vernietigbaar: - de rechtshandeling is geldig, totdat de rechtshandeling wordt vernietigd
- met terugwerkende kracht
- rechtshandeling dan nooit geldig geweest
Wilsdefect: Wil niet overeenkomstig met verklaring (misverstand, vergissing, verspreking,
verschrijving (nietig)
Wilsgebrek: Wil is gebrekkig gevormd. De wil is op een gebrekkige wijze tot stand gekomen. Er zijn 4
vormen van wilsgebreken:
1. Dwaling (art 6: 228 BW)
2. Bedrog: Opzettelijk, onjuist of opzettelijk niet inlichten (art. 3:44 BW)
3. Bedreiging: Ongewone pressiemiddelen aanzetten tot wilsverklaring(art. 3:44 BW)
4. Misbruik van omstandigheden. (art. 3:44 BW)
Bij abnormale geestestoestand (bijv. overlijden/schulden).
Bestuursrecht: Relatie overheid <–> burger = Bestuursrecht Geregeld in (Awb) = publiek recht
Attributie: In de wet staat dat B&W een vergunning mag verlenen (rechtstreekse toekenning van
bestuursbevoegdheden)
Delegatie: Overdracht van een bestuursbevoegdheid van het ene naar het andere bestuursorgaan.
College B&W mag de bevoegdheid overdragen (aan bijvoorbeeld commissie, de commissie is ook
verantwoordelijk) Uitoefening is op eigen verantwoordelijkheid
Mandaat: Ondergeschikte beslist maar uit naam en verantwoordelijkheid van degene die
bestuursbevoegdheid toekomt (Minister/ambtenaar)
Exoneratiebeding: Vrijwaringsclausule in overeenkomst. "We nemen geen verantwoordelijkheid als er
problemen optreden, en je kunt ons niet aanklagen."
, Nakoming kan niet worden geëist als dit simpelweg niet meer kan. Dan moet er wel onderscheid
worden gemaakt tussen een speciezaak en een genuszaak.
Speciezaak = Specifiek. Een geïndividualiseerde zaak. (schilderij, waarvan maar 1 exemplaar
bestaat) In dat geval kan er niet worden nagekomen
Genuszaak Er zijn meerdere producten die kunnen dienen om nakoming te eisen. Bijvoorbeeld
een fiets, auto of dienst
Onzelfstandige beroepsbevolking: Mensen die een betaalde baan hebben, die zich tijdens de
uitoefening van hun werkzaamheden in een
afhankelijkheidspositie bevinden t.o.v. een ander, de
werkgever.
Zelfstandige beroepsbevolking: De mensen die niet onderworpen zijn aan opdrachten van
anderen (zzp’ers). Sociaal recht/arbeidsrecht heeft betrekking
op de onzelfstandige beroepsbevolking. Ze verrichten in
dienstverband, oftewel in ondergeschiktheid, arbeid.
Dwingend recht: Recht waarvan niet of niet ten nadele van de werknemer mag worden
afgeweken. Te herkennen aan: Het moment dat je ervan afwijkt van
de werknemer is een dergelijke bepaling nietig, en soms vernietigbaar
Driekwartdwingend recht: Dat recht waarvan uitsluitend kan worden afgeweken bij collectieve
arbeidsovereenkomsten (cao) of bij regeling door of namens een
bevoegd bestuursorgaan. Alleen de vakbonden en de
werkgevers(organisaties) in gezamenlijk overleg, met een cao als
resultaat, een andere regeling treffen dan die, welke in de wet staat
opgenomen.
Semidwingend recht: Dat recht waarvan de individuele werkgever en werknemer alleen
mogen afwijken, als dit schriftelijke plaatsvindt.
Aanvullend recht: recht waarvan altijd mag worden afgeweken, ook individueel en
mondeling.
In loondienst of niet? Is er een arbeidsovereenkomst? Dit wordt door de rechter getoetst volgens het:
Formele gezagscriterium: Hier staat centraal wat de mate is waarin de betreffende
overeenkomst lijkt op de reguliere arbeidsovereenkomst
Materiele gezagscriterium: In hoeverre is de ondernemer bevoegd de werker eenzijdige
instructies te geven bij uitvoering van de arbeid. Is er een
gezagsverhouding?
Bekwame minderjarige: Uitzonderingsregel: Een bekwame minderjarige is een
minderjarige die minimaal 16 jaar is, deze is uitsluitend
bekwaam om zelfstandig een arbeidsovereenkomst te sluiten.
Onbekwame minderjarige Een onbekwame minderjarige is bekwaam een
arbeidsovereenkomst te sluiten als hij daarvoor toestemming
heeft gekregen van zijn wettelijke vertegenwoordiger.
Normatieve functie
Wat is de norm, gedragsregels waarvan we allemaal vinden dat we ze moeten naleven.
Hier staan eventueel ook sancties op
Geschil oplossende functie
Iets wat we niet willen is dat iedereen zijn eigen recht handhaaft. Eigenrichting is verboden
Additionele functie
Aanvullende functie, mensen spreken vaak wat af, maar niet in detail. Het recht komt pas aan
bod als er iets mis gaat
Instrumentele functie
Praktische functie, dit zijn normen. Bijvoorbeeld verkeersregels. Rood is stoppen
bijvoorbeeld
Rechtsbronnen
1. Wet
Nationale wetgever: Regering (2e en 1e kamer) en Staten-Generaal.
Decentrale wetgever (provinciaal): Provinciale Staten, gemeenteraad
Rangorde
• Hoog boven laag. Nationale wetgever gaat voor provinciaal
• Jong boven oud. De jongste wetgeving gaat voor de oude
• Bijzonder boven algemeen. Bijzondere wetten gaan boven algemene wetten
2. Verdragen, = overeenkomst tussen staten
Bilateraal verdrag is een overeenkomst tussen twee staten
Multilateraal verdrag is een overeenkomst tussen meerdere staten
VWEU: het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie en op welke
manier de EU die bevoegdheden kan uitoefenen.
VEU: het Verdrag betreffende Europese Unie met:
• De beginselen en de waarden van de EU
• De belangrijkste doelen van de EU
• De rol van de belangrijkste instellingen in de EU
• De regels voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
3. Rechtbanken, rechtspraak (jurisprudentie) -> maken vonnissen of beschikkingen
Hoven (hof) -> maken arrest, hier naar toe voor hoger beroep
Hoge raad -> (oppergod, hoogste instantie) maken arresten
4. Gewoonte (vaste gedragslijn en rechtsplicht de regel volgen)
Bijvoorbeeld de vertrouwensregel, deze regel is ongeschreven
,Publiekrecht of privaatrecht (civielrecht of burgerlijk recht genoemd)
Het verschil zit hem in de rol van de overheid
Geschil tussen twee burgers -> Privaatrecht
Geschil tussen burger en overheid kan allebeide zijn
Ezelsbruggetje:
Doet de overheid iets wat jij en ik niet kunnen doen? Dan is het publiekrecht
Ik kan niet mensen vervolgen, belasting heffen etc.
Doet de overheid iets wat jij en ik wel kunnen doen? Dan is het privaatrecht
Kopen, huren
Materieel recht en formeel recht
Materieel recht: Ziet op de inhoud van het recht
Wat men mag of niet mag, welke rechten en welke verplichtingen heeft men?
Formeel recht: Ziet toe op de regels en procedures van het recht (procesrecht)
Welke rechter, hoe procederen, termijnen.
,Woordjes leren:
Materieel recht: Ziet toe op de inhoud van het recht
Formeel recht: Ziet toe op de regels en procedures van het recht (procesrecht)
Wet in materiele zin: Ieder wetgevend besluit dat bestemd is voor een onbepaald aantal personen.
Verordening van gemeente bijvoorbeeld.
Wet in formele zin: Afkomstig van regering (Koning en de ministers) en Staten-Generaal. Vaak alle
wetten uit de wetboeken. Bv. goedkeuringsbesluit van huwelijk onze koning.
Overeenkomst: Afspraak tussen 2 of meer partijen met als doel dat daar rechten en plichten uit
voortvloeien. Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en aanvaarding.
Nietig: de overeenkomst is niet geldig en is ook nooit geldig geweest
Vernietigbaar: - de rechtshandeling is geldig, totdat de rechtshandeling wordt vernietigd
- met terugwerkende kracht
- rechtshandeling dan nooit geldig geweest
Wilsdefect: Wil niet overeenkomstig met verklaring (misverstand, vergissing, verspreking,
verschrijving (nietig)
Wilsgebrek: Wil is gebrekkig gevormd. De wil is op een gebrekkige wijze tot stand gekomen. Er zijn 4
vormen van wilsgebreken:
1. Dwaling (art 6: 228 BW)
2. Bedrog: Opzettelijk, onjuist of opzettelijk niet inlichten (art. 3:44 BW)
3. Bedreiging: Ongewone pressiemiddelen aanzetten tot wilsverklaring(art. 3:44 BW)
4. Misbruik van omstandigheden. (art. 3:44 BW)
Bij abnormale geestestoestand (bijv. overlijden/schulden).
Bestuursrecht: Relatie overheid <–> burger = Bestuursrecht Geregeld in (Awb) = publiek recht
Attributie: In de wet staat dat B&W een vergunning mag verlenen (rechtstreekse toekenning van
bestuursbevoegdheden)
Delegatie: Overdracht van een bestuursbevoegdheid van het ene naar het andere bestuursorgaan.
College B&W mag de bevoegdheid overdragen (aan bijvoorbeeld commissie, de commissie is ook
verantwoordelijk) Uitoefening is op eigen verantwoordelijkheid
Mandaat: Ondergeschikte beslist maar uit naam en verantwoordelijkheid van degene die
bestuursbevoegdheid toekomt (Minister/ambtenaar)
Exoneratiebeding: Vrijwaringsclausule in overeenkomst. "We nemen geen verantwoordelijkheid als er
problemen optreden, en je kunt ons niet aanklagen."
, Nakoming kan niet worden geëist als dit simpelweg niet meer kan. Dan moet er wel onderscheid
worden gemaakt tussen een speciezaak en een genuszaak.
Speciezaak = Specifiek. Een geïndividualiseerde zaak. (schilderij, waarvan maar 1 exemplaar
bestaat) In dat geval kan er niet worden nagekomen
Genuszaak Er zijn meerdere producten die kunnen dienen om nakoming te eisen. Bijvoorbeeld
een fiets, auto of dienst
Onzelfstandige beroepsbevolking: Mensen die een betaalde baan hebben, die zich tijdens de
uitoefening van hun werkzaamheden in een
afhankelijkheidspositie bevinden t.o.v. een ander, de
werkgever.
Zelfstandige beroepsbevolking: De mensen die niet onderworpen zijn aan opdrachten van
anderen (zzp’ers). Sociaal recht/arbeidsrecht heeft betrekking
op de onzelfstandige beroepsbevolking. Ze verrichten in
dienstverband, oftewel in ondergeschiktheid, arbeid.
Dwingend recht: Recht waarvan niet of niet ten nadele van de werknemer mag worden
afgeweken. Te herkennen aan: Het moment dat je ervan afwijkt van
de werknemer is een dergelijke bepaling nietig, en soms vernietigbaar
Driekwartdwingend recht: Dat recht waarvan uitsluitend kan worden afgeweken bij collectieve
arbeidsovereenkomsten (cao) of bij regeling door of namens een
bevoegd bestuursorgaan. Alleen de vakbonden en de
werkgevers(organisaties) in gezamenlijk overleg, met een cao als
resultaat, een andere regeling treffen dan die, welke in de wet staat
opgenomen.
Semidwingend recht: Dat recht waarvan de individuele werkgever en werknemer alleen
mogen afwijken, als dit schriftelijke plaatsvindt.
Aanvullend recht: recht waarvan altijd mag worden afgeweken, ook individueel en
mondeling.
In loondienst of niet? Is er een arbeidsovereenkomst? Dit wordt door de rechter getoetst volgens het:
Formele gezagscriterium: Hier staat centraal wat de mate is waarin de betreffende
overeenkomst lijkt op de reguliere arbeidsovereenkomst
Materiele gezagscriterium: In hoeverre is de ondernemer bevoegd de werker eenzijdige
instructies te geven bij uitvoering van de arbeid. Is er een
gezagsverhouding?
Bekwame minderjarige: Uitzonderingsregel: Een bekwame minderjarige is een
minderjarige die minimaal 16 jaar is, deze is uitsluitend
bekwaam om zelfstandig een arbeidsovereenkomst te sluiten.
Onbekwame minderjarige Een onbekwame minderjarige is bekwaam een
arbeidsovereenkomst te sluiten als hij daarvoor toestemming
heeft gekregen van zijn wettelijke vertegenwoordiger.
