Legenda:
Hoofdonderwerpen.
Tussenkopjes.
Engelse termen.
Collegedictaat Neurobiologie deel A.
Hoorcollege 1.
Zenuwstelsel
Onderscheid tussen het centrale en het perifere zenuwstelsel.
- Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
- Perifeer zenuwstelsel: lichaamszenuwen die door het lichaam heen lopen die
takken af van het ruggenmerg.
Perifeer zenuwstelsel.
Onderscheid tussen het somatische en het autonome zenuwstelsel.
Somatisch zenuwstelsel
Bewuste/vrijwillige controle van spieren (het oppakken van iets)
Sensorische informatie (aanraking, pijn etc.)
Autonoom zenuwstelsel
Onbewuste/onvrijwillige controle van lichaamsfuncties (hartslag, ademhaling etc.)
Autonome zenuwstelsel.
Onderscheid tussen het sympathische en het parasympatische zenuwstelsel.
Sympathische zenuwstelsel
Mobilisatie van energie, betrokken bij het activeren van het lichaam.
Zoals, versnelling hartslag en ademhaling.
Parasympatisch zenuwstelsel
Conservatie van energie, brengt het lichaam tot rust
Zoals, vertraging van hartslag en ademhaling.
Hersenen.
De hersenen bestaan uit drie delen. Alle delen hebben vergelijkbare functies.
- Rhombencefalon (achterste hersenen)
- Mesencefalon (middelste hersenen)
- Prosencefalon (voorste hersenen)
Rhombencefalon.
Rhombencefalon bestaat uit drie structuren die essentieel zijn voor het voortbestaan
van het mechanisme. (Zonder deze hersenen is leven niet mogelijk)
- Medulla
Verlengde van het ruggenmerg
Oorsprong craniale zenuwen
Belangrijk voor vitale reflexen (ademhaling, hartslag, braken, hoesten, etc.)
- Pons
Pons = brug; zenuwbanen kruisen van de ene naar de andere kant
Veel functies worden gekruist aangestuurd, dus bewegen van de linkerhand
wordt aangestuurd door de rechterhersenhelft.
Oorsprong craniale zenuwen
,- Cerebellum
Kleine hersenen in het achterhoofd
Belangrijk voor coördinatie van activiteit in verschillende hersengebieden
Belangrijk voor motoriek (balans en coördinatie)
Bewegen in het lichaam moeten op elkaar afgestemd zijn, maar het gaat ook
om activiteiten in de hersengebieden die betrokken zijn bij het uitvoeren van
een functie of het aansturen van een beweging.
Mesencefalon.
Mesencefalon bestaat uit vier structuren die bij zoogdieren erg klein zijn en bij andere
dieren een veel prominenter deel van het brein zijn. Het is een verzamelingsstructuur
dat bestaat uit vier delen.
- Tectum
- Tegmentum Medulla, pons en de middelste hersenen vormen
- Colliculi samen met de thalamus de hersenstam.
- Substantia nigra
Prosencefalon.
Prosencefalon zijn de voorste hersenen, dit zijn de structuren die gezien worden als
het brein. Het grootste gedeelte van de hersenen. Het bestaat uit twee grote
structuren (Diencefalon en de Telencefalon) die onderverdeeld kunnen worden in vijf
delen.
- Diencefalon
* Thalamus
Ligt aan het einde van de hersenstam in het midden van de brein. Alle informatie
komt eerst in de thalamus binnen. Het is een schakelstation in het brein (relay
station). Vanuit hier wordt de informatie doorgegeven aan de gebieden waar het
in verwerkt wordt. Veel cortico-corticale verbindingen verlopen via de thalamus.
Gebieden zijn niet altijd direct verbonden maar via de thalamus.
* Hypothalamus
Deze ligt onder de thalamus. Dit is het schakelstation (relay station) voor lichaams-
functies, voor de hormonale output zoals, honger, dorst, lichaamstemperatuur,
endocriene functies etc.
- Telencefalon
* Cerebrale cortex
Cerebrum = hersenen Cortex = schors
Dit is het buitenste deel van het brein wat bestaat uit vier kwabben:
1. Occipitaalkwab (gezichtsvermogen)
2. Temporaalkwab (gehoor, visuele en taalfuncties)
3. Parietaalkwab (sensorische functies/tastbaarheden, aandacht)
4. Frontaalkwab (motoriek, executieve functies/uitvoeren, aspecten
van geheugen en emotie)
* Limbisch systeem
Deze ligt onder de cortex en bestaat uit vier structuren.
1. Gyrys cinguli
, 2. Fornix
3. Hippocampus
4. Amygdala
Limbisch systeem speelt een belangrijke rol in het emotionele gedrag en dus
ook het sociale gedrag.
* Basale ganglia
Tussen het limbisch systeem en de thalamus en hypothalamus ligt de basale
ganglia. Deze bestaat uit drie kernen.
1. Nucleus caudate
2. Putamen
3. Globus pallidus
Dit is belangrijk voor de motoriek, ‘’poort-functie’’, ook voor de hersen-
activiteit in de andere gebieden. Zij bepalen of een bepaalde functie wel of
niet tot stand komt (deze is aangetast bij Parkinson). Maar ook belangrijk voor de
activiteit tussen hersengebieden.
Hersenhelften.
Hersenen bestaan uit twee min of meer symmetrische helften, maar niet identiek. Ze
bestaan uit dezelfde structuren in elk van de hersenhelften zitten de bovenstaande
delen. Het is wel zo dat in het ene hersenhelft een bepaald gebied groter is en het
kan zijn dat in een hersenhelft een bepaalde functie meer
gespecialiseerd/gelokaliseerd is of verschillend betrokken is bij een bepaalde taak.
Een linker en een rechterhersenhelft spelen dan een andere rol bij het horen van
muziek. Dit worden ook wel hemisferen genoemd. Veel informatie kruist.
De hemisferen zijn verbonden via corpus callosum. Dit is een dikke bundel
zenuwbanen in het midden van het brein (een hard lichaam).
Grijze en witte stof.
Als er onderscheidt wordt gemaakt tussen verschillende delen in het brein kan er ook
gekeken worden tussen type weefsel.
Grijze stof
Cellichamen
Witte stof
Zenuwuitlopers
De kleur is wit vanwege een ‘beschermlaagje’ dat de geleidingssnelheid
bevordert: myeline.
Ventrikels.
Het brein is niet massief, in het brein bevinden zich holtes dit worden ventrikels
genoemd en deze zijn gevuld met vocht, cerebrospinaal vocht (CSF). Dit maakt het
brein lichter en het heeft een beschermende functie omdat het zich bevindt tussen
het brein en de schedel, daarnaast is het ook belangrijk voor de afvoer van bepaalde
afvalstoffen in het brein. Deze holtes bevinden zich in het brein en gaan via een
kanaal door het ruggenmerg heen.
, Het ‘sociale’ brein.
Hersengebieden zijn van bijzonder belang voor sociaal-emotioneel functioneren. Dit
is een selectie van meerdere gebieden en structuren omdat ze heel belangrijk zijn
voor het sociaal functioneren en een rol spelen in emoties, geheugen, motivatie
enzovoort.
Frontale cortex
* Dorsolaterale prefrontale cortex
Heeft veel verbindingen met andere hersengebieden -> organisatie en
integratie van informatie. Het is belangrijk voor doelgericht gedrag en motivatie.
* Orbitofrontale cortex
Is voor het in stand houden van sociaal gedrag, het is nodig om de organiseren
dat ongewenst gedrag niet plaats vindt. Het heeft belangrijke (inhibitoren)
verbindingen met o.a. limbische structuren en is dus belangrijk voor inhibitie
van ongewenst gedrag.
Insula
Dit gedeelte ligt diep in de cortex op de grens van de frontaal prefrontaal kwab.
Het is de verbinding tussen corticale gebieden en dieper gelegen structuren
zoals het limbisch systeem. Het is belangrijk voor het integreren van primaire
(lichamelijke) sensatie in de bewuste ervaring. De insula zorgt dat van al je
waarnemingen en gedachtes 1 ervaring wordt gemaakt.
Amygdala
Belangrijk voor de emoties (m.n. angst). De rol die de amygdala in speelt is dat
hij verantwoordelijk is voor de emotionele arousal.
Hippocampus
Speelt een belangrijke rol in het lange termijn geheugen, herinneren wie mensen
zijn en hoe mensen met je om zijn gegaan enzovoort.
Thalamus
Maken deel uit van het sociale brein het is de verbinding brein met input
systemen.
Hypothalamus
Verbinding brein met output-systemen.
Hersencellen: neuronen en glia.
Het brein is opgebouwd uit hersencellen.
Glia is eigenlijk lijm. Aanvankelijk werden glia slechts gezien als de lijm die neuronen
bij elkaar houdt. Dit is niet zo.
Er zijn verschillende typen cellen met verschillende functies zoals het aanleggen van
de myeline-laag door Schwann cellen. Het zijn belangrijke hersencellen.
Neuronen zijn zenuwcellen die zorgen voor de prikkeloverdracht, ontvangen
informatie en versturen informatie naar andere cellen.
Hoofdonderwerpen.
Tussenkopjes.
Engelse termen.
Collegedictaat Neurobiologie deel A.
Hoorcollege 1.
Zenuwstelsel
Onderscheid tussen het centrale en het perifere zenuwstelsel.
- Centraal zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
- Perifeer zenuwstelsel: lichaamszenuwen die door het lichaam heen lopen die
takken af van het ruggenmerg.
Perifeer zenuwstelsel.
Onderscheid tussen het somatische en het autonome zenuwstelsel.
Somatisch zenuwstelsel
Bewuste/vrijwillige controle van spieren (het oppakken van iets)
Sensorische informatie (aanraking, pijn etc.)
Autonoom zenuwstelsel
Onbewuste/onvrijwillige controle van lichaamsfuncties (hartslag, ademhaling etc.)
Autonome zenuwstelsel.
Onderscheid tussen het sympathische en het parasympatische zenuwstelsel.
Sympathische zenuwstelsel
Mobilisatie van energie, betrokken bij het activeren van het lichaam.
Zoals, versnelling hartslag en ademhaling.
Parasympatisch zenuwstelsel
Conservatie van energie, brengt het lichaam tot rust
Zoals, vertraging van hartslag en ademhaling.
Hersenen.
De hersenen bestaan uit drie delen. Alle delen hebben vergelijkbare functies.
- Rhombencefalon (achterste hersenen)
- Mesencefalon (middelste hersenen)
- Prosencefalon (voorste hersenen)
Rhombencefalon.
Rhombencefalon bestaat uit drie structuren die essentieel zijn voor het voortbestaan
van het mechanisme. (Zonder deze hersenen is leven niet mogelijk)
- Medulla
Verlengde van het ruggenmerg
Oorsprong craniale zenuwen
Belangrijk voor vitale reflexen (ademhaling, hartslag, braken, hoesten, etc.)
- Pons
Pons = brug; zenuwbanen kruisen van de ene naar de andere kant
Veel functies worden gekruist aangestuurd, dus bewegen van de linkerhand
wordt aangestuurd door de rechterhersenhelft.
Oorsprong craniale zenuwen
,- Cerebellum
Kleine hersenen in het achterhoofd
Belangrijk voor coördinatie van activiteit in verschillende hersengebieden
Belangrijk voor motoriek (balans en coördinatie)
Bewegen in het lichaam moeten op elkaar afgestemd zijn, maar het gaat ook
om activiteiten in de hersengebieden die betrokken zijn bij het uitvoeren van
een functie of het aansturen van een beweging.
Mesencefalon.
Mesencefalon bestaat uit vier structuren die bij zoogdieren erg klein zijn en bij andere
dieren een veel prominenter deel van het brein zijn. Het is een verzamelingsstructuur
dat bestaat uit vier delen.
- Tectum
- Tegmentum Medulla, pons en de middelste hersenen vormen
- Colliculi samen met de thalamus de hersenstam.
- Substantia nigra
Prosencefalon.
Prosencefalon zijn de voorste hersenen, dit zijn de structuren die gezien worden als
het brein. Het grootste gedeelte van de hersenen. Het bestaat uit twee grote
structuren (Diencefalon en de Telencefalon) die onderverdeeld kunnen worden in vijf
delen.
- Diencefalon
* Thalamus
Ligt aan het einde van de hersenstam in het midden van de brein. Alle informatie
komt eerst in de thalamus binnen. Het is een schakelstation in het brein (relay
station). Vanuit hier wordt de informatie doorgegeven aan de gebieden waar het
in verwerkt wordt. Veel cortico-corticale verbindingen verlopen via de thalamus.
Gebieden zijn niet altijd direct verbonden maar via de thalamus.
* Hypothalamus
Deze ligt onder de thalamus. Dit is het schakelstation (relay station) voor lichaams-
functies, voor de hormonale output zoals, honger, dorst, lichaamstemperatuur,
endocriene functies etc.
- Telencefalon
* Cerebrale cortex
Cerebrum = hersenen Cortex = schors
Dit is het buitenste deel van het brein wat bestaat uit vier kwabben:
1. Occipitaalkwab (gezichtsvermogen)
2. Temporaalkwab (gehoor, visuele en taalfuncties)
3. Parietaalkwab (sensorische functies/tastbaarheden, aandacht)
4. Frontaalkwab (motoriek, executieve functies/uitvoeren, aspecten
van geheugen en emotie)
* Limbisch systeem
Deze ligt onder de cortex en bestaat uit vier structuren.
1. Gyrys cinguli
, 2. Fornix
3. Hippocampus
4. Amygdala
Limbisch systeem speelt een belangrijke rol in het emotionele gedrag en dus
ook het sociale gedrag.
* Basale ganglia
Tussen het limbisch systeem en de thalamus en hypothalamus ligt de basale
ganglia. Deze bestaat uit drie kernen.
1. Nucleus caudate
2. Putamen
3. Globus pallidus
Dit is belangrijk voor de motoriek, ‘’poort-functie’’, ook voor de hersen-
activiteit in de andere gebieden. Zij bepalen of een bepaalde functie wel of
niet tot stand komt (deze is aangetast bij Parkinson). Maar ook belangrijk voor de
activiteit tussen hersengebieden.
Hersenhelften.
Hersenen bestaan uit twee min of meer symmetrische helften, maar niet identiek. Ze
bestaan uit dezelfde structuren in elk van de hersenhelften zitten de bovenstaande
delen. Het is wel zo dat in het ene hersenhelft een bepaald gebied groter is en het
kan zijn dat in een hersenhelft een bepaalde functie meer
gespecialiseerd/gelokaliseerd is of verschillend betrokken is bij een bepaalde taak.
Een linker en een rechterhersenhelft spelen dan een andere rol bij het horen van
muziek. Dit worden ook wel hemisferen genoemd. Veel informatie kruist.
De hemisferen zijn verbonden via corpus callosum. Dit is een dikke bundel
zenuwbanen in het midden van het brein (een hard lichaam).
Grijze en witte stof.
Als er onderscheidt wordt gemaakt tussen verschillende delen in het brein kan er ook
gekeken worden tussen type weefsel.
Grijze stof
Cellichamen
Witte stof
Zenuwuitlopers
De kleur is wit vanwege een ‘beschermlaagje’ dat de geleidingssnelheid
bevordert: myeline.
Ventrikels.
Het brein is niet massief, in het brein bevinden zich holtes dit worden ventrikels
genoemd en deze zijn gevuld met vocht, cerebrospinaal vocht (CSF). Dit maakt het
brein lichter en het heeft een beschermende functie omdat het zich bevindt tussen
het brein en de schedel, daarnaast is het ook belangrijk voor de afvoer van bepaalde
afvalstoffen in het brein. Deze holtes bevinden zich in het brein en gaan via een
kanaal door het ruggenmerg heen.
, Het ‘sociale’ brein.
Hersengebieden zijn van bijzonder belang voor sociaal-emotioneel functioneren. Dit
is een selectie van meerdere gebieden en structuren omdat ze heel belangrijk zijn
voor het sociaal functioneren en een rol spelen in emoties, geheugen, motivatie
enzovoort.
Frontale cortex
* Dorsolaterale prefrontale cortex
Heeft veel verbindingen met andere hersengebieden -> organisatie en
integratie van informatie. Het is belangrijk voor doelgericht gedrag en motivatie.
* Orbitofrontale cortex
Is voor het in stand houden van sociaal gedrag, het is nodig om de organiseren
dat ongewenst gedrag niet plaats vindt. Het heeft belangrijke (inhibitoren)
verbindingen met o.a. limbische structuren en is dus belangrijk voor inhibitie
van ongewenst gedrag.
Insula
Dit gedeelte ligt diep in de cortex op de grens van de frontaal prefrontaal kwab.
Het is de verbinding tussen corticale gebieden en dieper gelegen structuren
zoals het limbisch systeem. Het is belangrijk voor het integreren van primaire
(lichamelijke) sensatie in de bewuste ervaring. De insula zorgt dat van al je
waarnemingen en gedachtes 1 ervaring wordt gemaakt.
Amygdala
Belangrijk voor de emoties (m.n. angst). De rol die de amygdala in speelt is dat
hij verantwoordelijk is voor de emotionele arousal.
Hippocampus
Speelt een belangrijke rol in het lange termijn geheugen, herinneren wie mensen
zijn en hoe mensen met je om zijn gegaan enzovoort.
Thalamus
Maken deel uit van het sociale brein het is de verbinding brein met input
systemen.
Hypothalamus
Verbinding brein met output-systemen.
Hersencellen: neuronen en glia.
Het brein is opgebouwd uit hersencellen.
Glia is eigenlijk lijm. Aanvankelijk werden glia slechts gezien als de lijm die neuronen
bij elkaar houdt. Dit is niet zo.
Er zijn verschillende typen cellen met verschillende functies zoals het aanleggen van
de myeline-laag door Schwann cellen. Het zijn belangrijke hersencellen.
Neuronen zijn zenuwcellen die zorgen voor de prikkeloverdracht, ontvangen
informatie en versturen informatie naar andere cellen.
