Externe verslaggeving: 2
Hoofdstuk 14
In het geval van prijsstijgingen heeft het historische kostenstelsel de volgende
tekortkomingen:
Gerealiseerde voorraadresultaten worden bij winstbepaling tot de winst gerekend,
terwel ze aan de onderneming gebonden zijn. Bij uitkering ontstaat het gevaar van
voorraad uitholling van productiemiddelen.
Bij de vermogensbepaling schuilen in de activa de stille reserves, waardoor het eigen
vermogen gedeflatteerd wordt weergegeven. (minder dan het in werkelijkheid is)
Het ijzeren voorraadstelsel elimineert het voorraad resultaat en gemiddelde inkoopprijs en
Lifo elimineren gedeeltelijk. Deze methode leiden tot slechtere vermogenspresentatie
vanwege de grote stille reserves.
In geval van prijsstijgingen wordt bij het historische kostenstelsel de rentabiliteit te hoog
voorgesteld, omdat het eigen vermogen te laag en de winst te hoog wordt weergegeven.
Bij het vervangingswaardestelsel worden de voorraad resultaten uit de winst geëlimineerd en
de stille reserves worden uit de waardebepaling gelaten.
Herwaarderingsreserve: bij prijsstijgingen wordt de activa aangepast aan het nieuwe
prijspeil. De opwaardering wordt niet als winst beschouwd.
Balans
Mutatie Mutatie
Voorraad productiemiddelen Herwaarderingsreserve
Werkelijke voorraad x prijsmutatie Werkelijke voorraad x prijsmutatie
Bij prijsdalingen worden de voorraadverliezen buiten beschouwing gelaten, omdat ze worden
afgeboekt van de gevormde herwaarderingsreserve. Als het uitgeput raakt, wordt het wel ten
laste van het resultaat gebracht.
Het verschil tussen het vervangingswaardestelsel en het historische kostenstelsel (fifo
variant) wordt gevormd door de gerealiseerde herwaardering.
Winst gebaseerd op vervangingswaarde:
Gerealiseerde voorraadresultaten 1 150
Bestelauto (verschil in afschrijvingskosten) + 250
Voorraad Q (verschil in kostprijs verkopen) + 2 400
Winst op basis van historische kosten (fifo) 3 800
Het verschil tussen het E.V. (voor winstuitkering) is gelijk aan de ongerealiseerde
herwaardering per balansdatum.
E.V. op basis van vervangingswaarde 54 250
Ongerealiseerde voorraadresultaten:
Bestel auto - 9 500
Voorraad Q - 950
Eigenvermogen op basis van historische kosten (fifo) 43 800
Verteerbaar inkomen = winst
Duurzame productiemiddelen
Afschrijving op basis van historische kosten 100 000
D.m.v. inhaalafschrijvingen 20 000
Bedrag voor benodigd voor nieuwe machines 120 000
,Inhaalafschrijvingen bij prijsstijgingen leidt tot de volgende journaalpost:
Debet Credit
Inhaalafschrijving 20 000
Aan (gerealiseerde herwaarderingsreserve 20 000
Speculatieresultaat
Balans
Mutatie Mutatie
Voorraad productiemiddelen Herwaarderingsreserve
Werkelijke productie x prijsmutatie Normale voorraad x prijsmutatie
Verschillen gebruik actuele waarde
IASB Wet/RJ
Actuele waarde = reële waarde Actuele waarde = actuele kostprijs =
vervangingswaarde
In geval van realisatie hoeft de In geval van realisatie moet de
herwaarderingsreserve niet te worden herwaarderingsreserve worden afgeboekt
afgeboekt
Herwaarderingsreserve mag niet vrijvallen Herwaarderingsreserve mag vrijvallen ten
ten gunste van resultaat gunste van resultaat
Vorming van voorziening latende Vorming van voorziening latende
belastingverplichtingen is verplicht belastingverplichtingen is niet verplicht
Hoofdstuk 16
Kapitaalbelang: in een nv of bv bezit de houder van het belang, de aandelen in die nv of bv.
Er zijn 5 mogelijke waarderingsgrondslagen:
Rechtstreekse waardering kapitaalbelang:
1. Aanschafprijs
2. Actuele waarde
3. Reële waarde
Waardering van achterliggende activa en verplichtingen:
1. Nettovermogenswaarde
2. Equitymethode
Aanschafprijs:
De waarde veranderd alleen bij een duurzame waardedaling, er dient dan afboeking naar
lagere werkelijke waarde plaats te vinden. Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
Liquide middelen 200
Aan resultaat uit kapitaalbelang 200
, Deze waardering heeft als voordeel dat het objectief is, maar de nadelen zijn:
Stijging van de werkelijke waarde van kapitaalbelang komt niet tot uiting in de
boekwaarde. Er kan daardoor een grote stille reserve schuilen in het Kapitaalbelang.
Op het moment van overname betaalde goodwill, blijft in principe permanent
geactiveerd in de post Kapitaalbelang.
Als de houder een zodanig groot aandelenpakket heeft dat hij invloed uit kan oefenen
op het dividendenbeleid, bestaat het gevaar van winststuring.
Actuele waarde:
Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
liquide middelen 200
Kapitaalbelang 1000
Aan resultaat uit kapitaalbelang 200
Aan herwaarderingsreserve 100
Bij waardering op actuele waarde bevinden zich geen stille reserves in het kapitaalbelang. In
veel gevallen zal er sprake zijn van een geschatte actuele waarde, maar omdat de
waardestijging wordt verwerkt in de herwaarderingsreserve heeft de subjectiviteit geen
invloed op de winst.
Reële waarde:
Bij aandelen zullen de reële waarde (verkoopwaarde) en de actuele waarde (actuele
inkoopprijs) in principe samenvallen. De waarde verandering wordt als winst beschouwd.
Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
liquide middelen 200
Kapitaalbelang 1000
Aan resultaat uit kapitaalbelang 1200
Nettovermogenswaarde:
Het kapitaalbelang wordt gewaardeerd op het bedrag dat normaal gesproken op de balans
zou zijn opgenomen. Als de koper van het belang een bedrag betaald dat geen betrekking
heeft op een aanwezige post, dan is er sprake van goodwill. Deze post wordt apart op de
balans opgenomen.
Journaalpost van de aankoop
Debet Credit
Goodwill 1200
Kapitaalbelang 2800
Aan liquide middelen 4 000
Hoofdstuk 14
In het geval van prijsstijgingen heeft het historische kostenstelsel de volgende
tekortkomingen:
Gerealiseerde voorraadresultaten worden bij winstbepaling tot de winst gerekend,
terwel ze aan de onderneming gebonden zijn. Bij uitkering ontstaat het gevaar van
voorraad uitholling van productiemiddelen.
Bij de vermogensbepaling schuilen in de activa de stille reserves, waardoor het eigen
vermogen gedeflatteerd wordt weergegeven. (minder dan het in werkelijkheid is)
Het ijzeren voorraadstelsel elimineert het voorraad resultaat en gemiddelde inkoopprijs en
Lifo elimineren gedeeltelijk. Deze methode leiden tot slechtere vermogenspresentatie
vanwege de grote stille reserves.
In geval van prijsstijgingen wordt bij het historische kostenstelsel de rentabiliteit te hoog
voorgesteld, omdat het eigen vermogen te laag en de winst te hoog wordt weergegeven.
Bij het vervangingswaardestelsel worden de voorraad resultaten uit de winst geëlimineerd en
de stille reserves worden uit de waardebepaling gelaten.
Herwaarderingsreserve: bij prijsstijgingen wordt de activa aangepast aan het nieuwe
prijspeil. De opwaardering wordt niet als winst beschouwd.
Balans
Mutatie Mutatie
Voorraad productiemiddelen Herwaarderingsreserve
Werkelijke voorraad x prijsmutatie Werkelijke voorraad x prijsmutatie
Bij prijsdalingen worden de voorraadverliezen buiten beschouwing gelaten, omdat ze worden
afgeboekt van de gevormde herwaarderingsreserve. Als het uitgeput raakt, wordt het wel ten
laste van het resultaat gebracht.
Het verschil tussen het vervangingswaardestelsel en het historische kostenstelsel (fifo
variant) wordt gevormd door de gerealiseerde herwaardering.
Winst gebaseerd op vervangingswaarde:
Gerealiseerde voorraadresultaten 1 150
Bestelauto (verschil in afschrijvingskosten) + 250
Voorraad Q (verschil in kostprijs verkopen) + 2 400
Winst op basis van historische kosten (fifo) 3 800
Het verschil tussen het E.V. (voor winstuitkering) is gelijk aan de ongerealiseerde
herwaardering per balansdatum.
E.V. op basis van vervangingswaarde 54 250
Ongerealiseerde voorraadresultaten:
Bestel auto - 9 500
Voorraad Q - 950
Eigenvermogen op basis van historische kosten (fifo) 43 800
Verteerbaar inkomen = winst
Duurzame productiemiddelen
Afschrijving op basis van historische kosten 100 000
D.m.v. inhaalafschrijvingen 20 000
Bedrag voor benodigd voor nieuwe machines 120 000
,Inhaalafschrijvingen bij prijsstijgingen leidt tot de volgende journaalpost:
Debet Credit
Inhaalafschrijving 20 000
Aan (gerealiseerde herwaarderingsreserve 20 000
Speculatieresultaat
Balans
Mutatie Mutatie
Voorraad productiemiddelen Herwaarderingsreserve
Werkelijke productie x prijsmutatie Normale voorraad x prijsmutatie
Verschillen gebruik actuele waarde
IASB Wet/RJ
Actuele waarde = reële waarde Actuele waarde = actuele kostprijs =
vervangingswaarde
In geval van realisatie hoeft de In geval van realisatie moet de
herwaarderingsreserve niet te worden herwaarderingsreserve worden afgeboekt
afgeboekt
Herwaarderingsreserve mag niet vrijvallen Herwaarderingsreserve mag vrijvallen ten
ten gunste van resultaat gunste van resultaat
Vorming van voorziening latende Vorming van voorziening latende
belastingverplichtingen is verplicht belastingverplichtingen is niet verplicht
Hoofdstuk 16
Kapitaalbelang: in een nv of bv bezit de houder van het belang, de aandelen in die nv of bv.
Er zijn 5 mogelijke waarderingsgrondslagen:
Rechtstreekse waardering kapitaalbelang:
1. Aanschafprijs
2. Actuele waarde
3. Reële waarde
Waardering van achterliggende activa en verplichtingen:
1. Nettovermogenswaarde
2. Equitymethode
Aanschafprijs:
De waarde veranderd alleen bij een duurzame waardedaling, er dient dan afboeking naar
lagere werkelijke waarde plaats te vinden. Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
Liquide middelen 200
Aan resultaat uit kapitaalbelang 200
, Deze waardering heeft als voordeel dat het objectief is, maar de nadelen zijn:
Stijging van de werkelijke waarde van kapitaalbelang komt niet tot uiting in de
boekwaarde. Er kan daardoor een grote stille reserve schuilen in het Kapitaalbelang.
Op het moment van overname betaalde goodwill, blijft in principe permanent
geactiveerd in de post Kapitaalbelang.
Als de houder een zodanig groot aandelenpakket heeft dat hij invloed uit kan oefenen
op het dividendenbeleid, bestaat het gevaar van winststuring.
Actuele waarde:
Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
liquide middelen 200
Kapitaalbelang 1000
Aan resultaat uit kapitaalbelang 200
Aan herwaarderingsreserve 100
Bij waardering op actuele waarde bevinden zich geen stille reserves in het kapitaalbelang. In
veel gevallen zal er sprake zijn van een geschatte actuele waarde, maar omdat de
waardestijging wordt verwerkt in de herwaarderingsreserve heeft de subjectiviteit geen
invloed op de winst.
Reële waarde:
Bij aandelen zullen de reële waarde (verkoopwaarde) en de actuele waarde (actuele
inkoopprijs) in principe samenvallen. De waarde verandering wordt als winst beschouwd.
Bijbehorende journaalposten:
Van de aankoop
Debet Credit
Kapitaalbelang 4000
Aan liquide middelen 4 000
Van de mutaties
Debet Credit
liquide middelen 200
Kapitaalbelang 1000
Aan resultaat uit kapitaalbelang 1200
Nettovermogenswaarde:
Het kapitaalbelang wordt gewaardeerd op het bedrag dat normaal gesproken op de balans
zou zijn opgenomen. Als de koper van het belang een bedrag betaald dat geen betrekking
heeft op een aanwezige post, dan is er sprake van goodwill. Deze post wordt apart op de
balans opgenomen.
Journaalpost van de aankoop
Debet Credit
Goodwill 1200
Kapitaalbelang 2800
Aan liquide middelen 4 000
