Leerjaar 1
KT 1:
Inleiding in
de
Fysiotherapi
e en
Pathologie
Romy Leussink
,Fysiologie:
Homeostase:
Leerdoel 1: het kunnen beschrijven van difusie en osmose en het kunnen verklaren van invloed
van verschillende factoren op de difusiesnelheidd
Osmose is waterverplaatsing via waterkanaaltjes door het membraan heend Hierbij gaat de
waterverplaatsing altijd van een hoge concentratie water naar een lage(re) concentratie waterd
Diffusie is de (netto)verspreiding van moleculen van een regio met een hoge concentratie stofen
naar een regio met een lage(re) concentratie stofenn odat er uiteindelijk in elke regio de elfde
concentratie stofen aanwe ig isd Difusie vindt plaats in gassen en vloeistofen en is het
belangrijkste transportmechanisme van het lichaamd
De diffusiesnelheid is de hoeveelheid stofen die per tijdseenheid over een bepaalde afstand
worden verplaatst en is afhankelijk van:
De concentratiegradiënt: is het concentratie verschil tussen het bovenste en onderste
gedeelte van een medifumn bijvoorbeeld een glas met daarin opgeloste suikerkristallenn
gedeeld door de afstand van het mediumd De grootte van de gradiënt bepaalt hoeveel
moleculen per tijdseenheid de weg van onder naar boven ullen afeggend Hiervoor geldt:
hoe groter de gradiëntn hoe groter de difusiesnelheidd
Voor niet-geladen deeltjesn oals suikermoleculenn is de concentratiegradiënt de enige
gradiënt die de difusiesnelheid beïnvloedd Wanneer ich bij de oplossing in ionen splitst
(vbd: keuken out (NaCl)) dan is naast de concentratiegradiënt de eventueel aanwe ige
elektrische gradiënt ook van belangd De elektrische gradiënt is het potentiaalverschil
(het verschil in potentiële energie) tussen 2 punten gedeeld door de afstandd In een
elektrisch veld ullen de Na+ ionen naar de -pooln de kathoden worden getrokken en de Cl- -
ionen naar de +pooln de anoden worden getrokken;
De temperatfufur: bij een hoge(re) temperatuur bewegen moleculen ich sneller en
hiervoor geld ook dat de difusiesnelheid dan hoger is;
De afstand: hoe kleiner de afstand die de moleculen af moeten leggen isn hoe groter de
difusiesnelheid is;
Permeabiliteit van het membraan: is de mate waarin een membraann transport van een
bepaalde stof toelaatd Hierbij geldt: hoe permeabeler een membraann hoe makkelijker
stofen door worden gelatenn hoe sneller de difusiesnelheid isd Membraantransport door
middel van difusie heet passief transport omdat de stofen met de concentratiegradiënt
meegaand Dit proces kost dus geen energien maar er kan wel energie nodig ijn voor het in
stand houden van de gradiëntend
1
,Leerdoel 2: het kunnen uitleggen van de samenhang tussen ergotrope en trofotrope processenn de
functies van het vegetatief enuwstelsel en anabole en katabole processen uitleggend
Metabolisme is de stofwisseling en hieronder verstaat men alle chemische processen die in het
lichaam plaatsvindend
Vanuit de hypothalamus worden de processen die ten dienste staan van de homeostasen vegetatief
neuronaal en hormonaal gestuurdd De vegetatieve
processen ijn de activiteit van de inwendige organend
Het gedeelte van het enuwstelsel dat bij de besturing
van die processen betrokken isn wordt het vegetatieve
zenfuwstelsel genoemdd De hypothalamus is met
behulp van informatie uit de andere delen van het
enuwstelsel in staat die processen te stimuleren die
nodig ijn om de homeostase aan te passen aan de
toestanden van rust en lichamelijke inspanningd Met
betrekking tot de regeling van arbeid en rust kan men 2
functionele afdelingen onderscheiden:
1d Sympathicfus: het gedeelte dat voor al die
organen activeert die arbeid ondersteunend Tijdens sympathische activering (lichamelijke
activiteit) vinden er in het lichaam katabole processen plaats waarbij energierijke
reservestofen en structuurelementen worden afgebroken voor de levering van ATP die
nodig is voor de arbeidd De sympathicus ondersteunt het handelenn dus de activiteitn en dit
wordt aangeduid met het ergotroop efectd
2d Parasympaticfus: het gedeelte dat vooral de toestand van rust beheertd In de rusttoestand
na arbeid is er voldoende tijd voedingsstofen om te etten in bouwstofen voor groei en
herstel van weefselsn dit noemt met anabole processend Het stimuleren van voedingn groei
en herstel van weefsels door de parasympaticus noemt men het trofotroop efectd
Hiervoor is het aanvoer van amino urenn koolhydraten en vet uren uit het voedsel van
groot belangd
Leerdoel 3: het kunnen beschrijven van de rol van het vegetatieve enuwstelsel en het
hormoonstelsel in de regulatie van de lichaamsprocessend
De rol van het vegetatieve enuwstelsel en het hormoonstelsel is het regelen van
lichaamsprocessend Het vegetatieve enuwstelsel is het gedeelte van het enuwstelsel dat bij de
besturing van de vegetatieve processend (De activiteit van de inwendige organen) betrokken isd
De e staan ten dienste van het handhaven van de homeostase van het interne milieud Het interne
milieu betreft de inwendige organen en de huidd Het (vegetatieve) enuwstelsel bestaat uit een
netwerk van ve els waarlangs elektrische impulsen worden voorgeleidd Het werkt snel en efectiefn
waardoor het geschikt is voor het waarnemen van de buitenwereld en het uitvoeren van
bewegingend Het hormonale stelsel omvat een aantal klieren die endocrien worden genoemd
omdat e hun productenn hormonenn in de bloedbaan afscheidend Verscheidende
lichaamsprocessen (vbd: bloedsomloopn spijsvertering en warmtehuishouding) worden owel via
enuwen als hormonen bestuurdd Meestal orgt het hormonale stelsel voor de regeling van de
homeostase op lange termijn en orgt het vegetatieve deel van het enuwstelsel voor de
compensatie van plotseling optredende verstoringend Voor goede coördinatie tussen het hormonale
stelsel en het vegetatieve deel van het enuwstelsel is het nood akelijk dat e onder één hoofdige
leiding staan de hypothalamfusd
2
, Leerdoel 4: het kunnen defniëren van het begrip homeostase en het kunnen uitleggen van de
homeostatische regulering aan de hand van de begrippen: intern milieun metabolismen fysiologische
regelprincipes en nerveu e en hormonale regelingd
Metabolisme is de stofwisseling en hieronder verstaat men alle biochemische processen die in het
lichaam plaatsvindend Een onderdeel van metabolisme is homeostasen wat het binnen bepaalde
gren en constant houden van een biologisch belangrijke grootheid door een regelsysteem inhoudtd
Het is dus het regelen van een constante samenstelling (dynamisch evenwicht) van het interne
milieud De e constante samenstelling is aan voortdurende veranderingen onderhevig door
uitwendige factoren en door activiteit van de weefselsd De homeostasen het regelen van een
dynamisch evenwichtn gebeurd door verschillende fysiologische regelprincipes:
1d Negatieve terfugkoppeling: het oproepen van een reactie bij iedere storing van de
homeostasen die de verstoring tenietdoetd
2d Positieve terfugkoppeling: hierbij wordt een verandering vaneen toestand versterktd Bij
een ge ond lichaam komt dit slechts elden voord
Terugkoppelingssystemen reageren alleen op veranderingen die al hebben plaatsgevondend
Wanneer in een kort tijdsbestek grote veranderingen optreden dan kan de homeostase van het
interne milieu verstoord raken door traagheid van het regelsysteemd
3d Voorfuitkoppeling: mechanisme waarbij een organisme anticipeert op veranderingen die
hij op grond van ervaringen verwachtd Lichaamsprocessen passen ich hierbij al aan
voordat de activiteit begintd De sensoren nemen hierbij signalen waar die duiden op een
dreigende verstoring van een situatied
Het regelen van die lichaamsprocessen (metabolisme) gebeurt door de communicatie tussen de
nerveu e en de hormonale regelingen
3
KT 1:
Inleiding in
de
Fysiotherapi
e en
Pathologie
Romy Leussink
,Fysiologie:
Homeostase:
Leerdoel 1: het kunnen beschrijven van difusie en osmose en het kunnen verklaren van invloed
van verschillende factoren op de difusiesnelheidd
Osmose is waterverplaatsing via waterkanaaltjes door het membraan heend Hierbij gaat de
waterverplaatsing altijd van een hoge concentratie water naar een lage(re) concentratie waterd
Diffusie is de (netto)verspreiding van moleculen van een regio met een hoge concentratie stofen
naar een regio met een lage(re) concentratie stofenn odat er uiteindelijk in elke regio de elfde
concentratie stofen aanwe ig isd Difusie vindt plaats in gassen en vloeistofen en is het
belangrijkste transportmechanisme van het lichaamd
De diffusiesnelheid is de hoeveelheid stofen die per tijdseenheid over een bepaalde afstand
worden verplaatst en is afhankelijk van:
De concentratiegradiënt: is het concentratie verschil tussen het bovenste en onderste
gedeelte van een medifumn bijvoorbeeld een glas met daarin opgeloste suikerkristallenn
gedeeld door de afstand van het mediumd De grootte van de gradiënt bepaalt hoeveel
moleculen per tijdseenheid de weg van onder naar boven ullen afeggend Hiervoor geldt:
hoe groter de gradiëntn hoe groter de difusiesnelheidd
Voor niet-geladen deeltjesn oals suikermoleculenn is de concentratiegradiënt de enige
gradiënt die de difusiesnelheid beïnvloedd Wanneer ich bij de oplossing in ionen splitst
(vbd: keuken out (NaCl)) dan is naast de concentratiegradiënt de eventueel aanwe ige
elektrische gradiënt ook van belangd De elektrische gradiënt is het potentiaalverschil
(het verschil in potentiële energie) tussen 2 punten gedeeld door de afstandd In een
elektrisch veld ullen de Na+ ionen naar de -pooln de kathoden worden getrokken en de Cl- -
ionen naar de +pooln de anoden worden getrokken;
De temperatfufur: bij een hoge(re) temperatuur bewegen moleculen ich sneller en
hiervoor geld ook dat de difusiesnelheid dan hoger is;
De afstand: hoe kleiner de afstand die de moleculen af moeten leggen isn hoe groter de
difusiesnelheid is;
Permeabiliteit van het membraan: is de mate waarin een membraann transport van een
bepaalde stof toelaatd Hierbij geldt: hoe permeabeler een membraann hoe makkelijker
stofen door worden gelatenn hoe sneller de difusiesnelheid isd Membraantransport door
middel van difusie heet passief transport omdat de stofen met de concentratiegradiënt
meegaand Dit proces kost dus geen energien maar er kan wel energie nodig ijn voor het in
stand houden van de gradiëntend
1
,Leerdoel 2: het kunnen uitleggen van de samenhang tussen ergotrope en trofotrope processenn de
functies van het vegetatief enuwstelsel en anabole en katabole processen uitleggend
Metabolisme is de stofwisseling en hieronder verstaat men alle chemische processen die in het
lichaam plaatsvindend
Vanuit de hypothalamus worden de processen die ten dienste staan van de homeostasen vegetatief
neuronaal en hormonaal gestuurdd De vegetatieve
processen ijn de activiteit van de inwendige organend
Het gedeelte van het enuwstelsel dat bij de besturing
van die processen betrokken isn wordt het vegetatieve
zenfuwstelsel genoemdd De hypothalamus is met
behulp van informatie uit de andere delen van het
enuwstelsel in staat die processen te stimuleren die
nodig ijn om de homeostase aan te passen aan de
toestanden van rust en lichamelijke inspanningd Met
betrekking tot de regeling van arbeid en rust kan men 2
functionele afdelingen onderscheiden:
1d Sympathicfus: het gedeelte dat voor al die
organen activeert die arbeid ondersteunend Tijdens sympathische activering (lichamelijke
activiteit) vinden er in het lichaam katabole processen plaats waarbij energierijke
reservestofen en structuurelementen worden afgebroken voor de levering van ATP die
nodig is voor de arbeidd De sympathicus ondersteunt het handelenn dus de activiteitn en dit
wordt aangeduid met het ergotroop efectd
2d Parasympaticfus: het gedeelte dat vooral de toestand van rust beheertd In de rusttoestand
na arbeid is er voldoende tijd voedingsstofen om te etten in bouwstofen voor groei en
herstel van weefselsn dit noemt met anabole processend Het stimuleren van voedingn groei
en herstel van weefsels door de parasympaticus noemt men het trofotroop efectd
Hiervoor is het aanvoer van amino urenn koolhydraten en vet uren uit het voedsel van
groot belangd
Leerdoel 3: het kunnen beschrijven van de rol van het vegetatieve enuwstelsel en het
hormoonstelsel in de regulatie van de lichaamsprocessend
De rol van het vegetatieve enuwstelsel en het hormoonstelsel is het regelen van
lichaamsprocessend Het vegetatieve enuwstelsel is het gedeelte van het enuwstelsel dat bij de
besturing van de vegetatieve processend (De activiteit van de inwendige organen) betrokken isd
De e staan ten dienste van het handhaven van de homeostase van het interne milieud Het interne
milieu betreft de inwendige organen en de huidd Het (vegetatieve) enuwstelsel bestaat uit een
netwerk van ve els waarlangs elektrische impulsen worden voorgeleidd Het werkt snel en efectiefn
waardoor het geschikt is voor het waarnemen van de buitenwereld en het uitvoeren van
bewegingend Het hormonale stelsel omvat een aantal klieren die endocrien worden genoemd
omdat e hun productenn hormonenn in de bloedbaan afscheidend Verscheidende
lichaamsprocessen (vbd: bloedsomloopn spijsvertering en warmtehuishouding) worden owel via
enuwen als hormonen bestuurdd Meestal orgt het hormonale stelsel voor de regeling van de
homeostase op lange termijn en orgt het vegetatieve deel van het enuwstelsel voor de
compensatie van plotseling optredende verstoringend Voor goede coördinatie tussen het hormonale
stelsel en het vegetatieve deel van het enuwstelsel is het nood akelijk dat e onder één hoofdige
leiding staan de hypothalamfusd
2
, Leerdoel 4: het kunnen defniëren van het begrip homeostase en het kunnen uitleggen van de
homeostatische regulering aan de hand van de begrippen: intern milieun metabolismen fysiologische
regelprincipes en nerveu e en hormonale regelingd
Metabolisme is de stofwisseling en hieronder verstaat men alle biochemische processen die in het
lichaam plaatsvindend Een onderdeel van metabolisme is homeostasen wat het binnen bepaalde
gren en constant houden van een biologisch belangrijke grootheid door een regelsysteem inhoudtd
Het is dus het regelen van een constante samenstelling (dynamisch evenwicht) van het interne
milieud De e constante samenstelling is aan voortdurende veranderingen onderhevig door
uitwendige factoren en door activiteit van de weefselsd De homeostasen het regelen van een
dynamisch evenwichtn gebeurd door verschillende fysiologische regelprincipes:
1d Negatieve terfugkoppeling: het oproepen van een reactie bij iedere storing van de
homeostasen die de verstoring tenietdoetd
2d Positieve terfugkoppeling: hierbij wordt een verandering vaneen toestand versterktd Bij
een ge ond lichaam komt dit slechts elden voord
Terugkoppelingssystemen reageren alleen op veranderingen die al hebben plaatsgevondend
Wanneer in een kort tijdsbestek grote veranderingen optreden dan kan de homeostase van het
interne milieu verstoord raken door traagheid van het regelsysteemd
3d Voorfuitkoppeling: mechanisme waarbij een organisme anticipeert op veranderingen die
hij op grond van ervaringen verwachtd Lichaamsprocessen passen ich hierbij al aan
voordat de activiteit begintd De sensoren nemen hierbij signalen waar die duiden op een
dreigende verstoring van een situatied
Het regelen van die lichaamsprocessen (metabolisme) gebeurt door de communicatie tussen de
nerveu e en de hormonale regelingen
3
