1
Is Evidence-based de Manier om Altijd te Werk te Gaan?
Ghazala Wagid Hosain
Vrije Universiteit Amsterdam
2675889 (studentnummer)
Prof. Annemieke van Straten (vakcoördinator)
Rhiannon Sandfort (ondersteunende coördinator)
Thema 3: Richtlijnen in de ggz: het gat tussen wetenschap en praktijk
23 december 2022
, 2
Is Evidence-Based de Manier om Altijd te Werk te Gaan?
In de gezondheidszorg wordt gebruik gemaakt van zogeheten richtlijnen of
kwaliteitsstandaarden. Ze zijn er om algemene bevindingen te doen; dit kan zijn het
herkennen, voorkomen of diagnosticeren en behandelen van psychische problemen. Elk
vakgebied in de zorg heeft eigen richtlijnen, waarnaar gehandeld moet worden. Zo zijn er ook
binnen de psychologie en psychiatrie verschillende richtlijnen voor verschillende stoornissen
aanwezig. Deze richtlijnen of kwaliteitsstandaarden zijn gebaseerd op wetenschappelijk
bewezen behandelingen, Evidence-Based Practice (EBP) (GGZ Standaarden, z.d.). Dit
verslag zal zich voornamelijk focussen op de EBP in de psychologie en psychiatrie.
EBP maakt gebruik van drie verschillende aspecten: klinische expertise van
zorgprofessionals, voorkeuren en waardes van de patiënt en aanwezige wetenschappelijke
evidentie (Evidence Based Practice, 2016). Ondanks dat het de bedoeling is dat op alle drie
de aspecten even veel wordt gefocust, gebeurt het vaker dat er meer aandacht wordt besteed
aan de wetenschappelijke evidentie en dat de andere twee aspecten wat meer in de schaduw
terechtkomen. Volgens Evidence-based werken en de noodzaak om breder te kijken (2018) is
meer diversiteit nodig in onderzoek.
Volgens Koster et al. (2018) wordt EBP sinds de afgelopen decennia steeds meer
gebruikt. Ondanks dat het steeds populairder is geworden, heeft EBP ook veel kritiek met zich
meegebracht om twee redenen: a) de richtlijnen zijn niet allemaal ontwikkeld op éénzelfde
manier, waarbij verschillende soorten onderzoeken voor verschillende soorten stoornissen
richtlijnen hebben gebracht, en b) al deze richtlijnen zijn gebaseerd op diagnostische labels.
Deze diagnostische labels komen voort uit standaard situaties die meestal
gerandomiseerd zijn. Hierdoor is iets meetbaar, waardoor het betrouwbaar is. Echter, doordat
het uit een standaard situatie komt, houdt het geen rekening met de bestaande verschillen
tussen individuen (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving [RVS], 2017).
Naast de drie verschillende aspecten werkt EBP volgens Tiemens (2017) met twee
manieren; eerst gaat de behandelaar contextualiseren en vervolgens weer decontextualiseren.
Met contextualiseren wordt bedoeld dat er wordt gefocust op wat de patiënt wil en wat de
behandeling volgens de patiënt moet opleveren – hier wordt dus heel goed aandacht besteed
aan de wensen van de patiënt gedurende de behandeling. Met decontextualiseren wordt
bedoeld dat de behandelaar de situatie weer veralgemeniseerd. De behandelaar kijkt nu naar
de beste manier om dit doel van de patiënt te bereiken. Soms bewust, maar meestal onbewust
gebeurt het dat de behandelaar hierdoor geen rekening houdt met het feit dat deze manier
wellicht niet aansluit op de patiënt of dat het niet werkt voor de patiënt.
Is Evidence-based de Manier om Altijd te Werk te Gaan?
Ghazala Wagid Hosain
Vrije Universiteit Amsterdam
2675889 (studentnummer)
Prof. Annemieke van Straten (vakcoördinator)
Rhiannon Sandfort (ondersteunende coördinator)
Thema 3: Richtlijnen in de ggz: het gat tussen wetenschap en praktijk
23 december 2022
, 2
Is Evidence-Based de Manier om Altijd te Werk te Gaan?
In de gezondheidszorg wordt gebruik gemaakt van zogeheten richtlijnen of
kwaliteitsstandaarden. Ze zijn er om algemene bevindingen te doen; dit kan zijn het
herkennen, voorkomen of diagnosticeren en behandelen van psychische problemen. Elk
vakgebied in de zorg heeft eigen richtlijnen, waarnaar gehandeld moet worden. Zo zijn er ook
binnen de psychologie en psychiatrie verschillende richtlijnen voor verschillende stoornissen
aanwezig. Deze richtlijnen of kwaliteitsstandaarden zijn gebaseerd op wetenschappelijk
bewezen behandelingen, Evidence-Based Practice (EBP) (GGZ Standaarden, z.d.). Dit
verslag zal zich voornamelijk focussen op de EBP in de psychologie en psychiatrie.
EBP maakt gebruik van drie verschillende aspecten: klinische expertise van
zorgprofessionals, voorkeuren en waardes van de patiënt en aanwezige wetenschappelijke
evidentie (Evidence Based Practice, 2016). Ondanks dat het de bedoeling is dat op alle drie
de aspecten even veel wordt gefocust, gebeurt het vaker dat er meer aandacht wordt besteed
aan de wetenschappelijke evidentie en dat de andere twee aspecten wat meer in de schaduw
terechtkomen. Volgens Evidence-based werken en de noodzaak om breder te kijken (2018) is
meer diversiteit nodig in onderzoek.
Volgens Koster et al. (2018) wordt EBP sinds de afgelopen decennia steeds meer
gebruikt. Ondanks dat het steeds populairder is geworden, heeft EBP ook veel kritiek met zich
meegebracht om twee redenen: a) de richtlijnen zijn niet allemaal ontwikkeld op éénzelfde
manier, waarbij verschillende soorten onderzoeken voor verschillende soorten stoornissen
richtlijnen hebben gebracht, en b) al deze richtlijnen zijn gebaseerd op diagnostische labels.
Deze diagnostische labels komen voort uit standaard situaties die meestal
gerandomiseerd zijn. Hierdoor is iets meetbaar, waardoor het betrouwbaar is. Echter, doordat
het uit een standaard situatie komt, houdt het geen rekening met de bestaande verschillen
tussen individuen (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving [RVS], 2017).
Naast de drie verschillende aspecten werkt EBP volgens Tiemens (2017) met twee
manieren; eerst gaat de behandelaar contextualiseren en vervolgens weer decontextualiseren.
Met contextualiseren wordt bedoeld dat er wordt gefocust op wat de patiënt wil en wat de
behandeling volgens de patiënt moet opleveren – hier wordt dus heel goed aandacht besteed
aan de wensen van de patiënt gedurende de behandeling. Met decontextualiseren wordt
bedoeld dat de behandelaar de situatie weer veralgemeniseerd. De behandelaar kijkt nu naar
de beste manier om dit doel van de patiënt te bereiken. Soms bewust, maar meestal onbewust
gebeurt het dat de behandelaar hierdoor geen rekening houdt met het feit dat deze manier
wellicht niet aansluit op de patiënt of dat het niet werkt voor de patiënt.
