4: Consciousness
4.1: Bewustzijn is gelimiteerd
Bewustzijn: iemands subjectieve ervaring van de wereld van moment-tot-moment.
Subjectieve ervaringen van sensaties worden ook wel qualia genoemd, naar de kwalitatieve
ervaringen van je bewuste staat.
Change blindness: het onvermogen om grote veranderingen in de omgeving op te merken.
4.2: Aandacht is de weg naar bewuste waarneming
Amanda het is her selectief focussen op een bepaald iets, en niet op andere dingen.
Aandacht en bewustzijn zijn niet hetzelfde, maar gaan wel hand in hand met elkaar.
Psycholoog E.C. Cherry beschreef aandacht als volgt: je kan je focussen op één gesprek in het
midden van een groot feest met veel geluiden om je heen. Echter, een relevante stimulus,
zoals je naam horen in een ander gesprek, kan ook je aandacht vangen. Je kan niet meer
goed focussen op het originele gesprek.
Experiment; shadowing. Participant draagt koptelefoon met in beide oren een ander verhaal.
Wordt gevraagd om één van de verhalen te shadowen door te herhalen. Participant heeft
geen bewuste aandacht voor het verhaal in het andere oor.
Endogene aandacht: wanneer je zelf aandacht naar iets anders verplaatst
Exogene aandacht: wanneer je aandacht ergens naar toe wordt getrokken
De hersenen reageren wel op sommige onbewaakte stimuli, wat erop wijst dat ze op een
bepaald niveau worden waargenomen, maar door aandacht te besteden aan en zich bewust
te worden van een stimulus, wordt de reactie van de hersenen op die stimulus versterkt en
uitgebreid.
4.3: Laptops in de klas
Het kan moeilijk zijn om je aandacht te houden bij een heel college, zelfs als deze heel erg
interessant is. De toename van laptops en iPads in de klas maar dit alleen maar moeilijker.
Studenten gebruiken elektronica in de klas zowel productief (aantekeningen maken) als non-
productief (berichten sturen).
4.4: Onbewuste processen kunnen gedrag beïnvloeden
Sir Francis Galton stelde dat mentale activiteit onder het niveau van bewust bewustzijn,
gedrag kan beïnvloeden. Invloed van onbewuste gedachten stond ook centraal in Freud’s
theorieën. De Freudian slip gebeurt wanneer een onbewuste gedachte per ongeluk
uitgedrukt wordt op een ongepast tijdstip of omgeving.
Priming: een facilitatie in de reactie op een stimulus als gevolg van een recente ervaring met
die stimulus of een gerelateerde stimulus.
Als je gevraagd wordt een kleur te noemen en je zat daarvoor in
een groene kamer, zal je eerder ‘groen’ zeggen.
Priming gebeurt ook door stimuli waar je zelf niet bewust van bent.
Subliminale perceptie: het verwerken van informatie door sensorische systemen maar
zonder er bewust van te zijn. Ze zijn zo kort of subtiel, dat je het niet doorhebt.
4.1: Bewustzijn is gelimiteerd
Bewustzijn: iemands subjectieve ervaring van de wereld van moment-tot-moment.
Subjectieve ervaringen van sensaties worden ook wel qualia genoemd, naar de kwalitatieve
ervaringen van je bewuste staat.
Change blindness: het onvermogen om grote veranderingen in de omgeving op te merken.
4.2: Aandacht is de weg naar bewuste waarneming
Amanda het is her selectief focussen op een bepaald iets, en niet op andere dingen.
Aandacht en bewustzijn zijn niet hetzelfde, maar gaan wel hand in hand met elkaar.
Psycholoog E.C. Cherry beschreef aandacht als volgt: je kan je focussen op één gesprek in het
midden van een groot feest met veel geluiden om je heen. Echter, een relevante stimulus,
zoals je naam horen in een ander gesprek, kan ook je aandacht vangen. Je kan niet meer
goed focussen op het originele gesprek.
Experiment; shadowing. Participant draagt koptelefoon met in beide oren een ander verhaal.
Wordt gevraagd om één van de verhalen te shadowen door te herhalen. Participant heeft
geen bewuste aandacht voor het verhaal in het andere oor.
Endogene aandacht: wanneer je zelf aandacht naar iets anders verplaatst
Exogene aandacht: wanneer je aandacht ergens naar toe wordt getrokken
De hersenen reageren wel op sommige onbewaakte stimuli, wat erop wijst dat ze op een
bepaald niveau worden waargenomen, maar door aandacht te besteden aan en zich bewust
te worden van een stimulus, wordt de reactie van de hersenen op die stimulus versterkt en
uitgebreid.
4.3: Laptops in de klas
Het kan moeilijk zijn om je aandacht te houden bij een heel college, zelfs als deze heel erg
interessant is. De toename van laptops en iPads in de klas maar dit alleen maar moeilijker.
Studenten gebruiken elektronica in de klas zowel productief (aantekeningen maken) als non-
productief (berichten sturen).
4.4: Onbewuste processen kunnen gedrag beïnvloeden
Sir Francis Galton stelde dat mentale activiteit onder het niveau van bewust bewustzijn,
gedrag kan beïnvloeden. Invloed van onbewuste gedachten stond ook centraal in Freud’s
theorieën. De Freudian slip gebeurt wanneer een onbewuste gedachte per ongeluk
uitgedrukt wordt op een ongepast tijdstip of omgeving.
Priming: een facilitatie in de reactie op een stimulus als gevolg van een recente ervaring met
die stimulus of een gerelateerde stimulus.
Als je gevraagd wordt een kleur te noemen en je zat daarvoor in
een groene kamer, zal je eerder ‘groen’ zeggen.
Priming gebeurt ook door stimuli waar je zelf niet bewust van bent.
Subliminale perceptie: het verwerken van informatie door sensorische systemen maar
zonder er bewust van te zijn. Ze zijn zo kort of subtiel, dat je het niet doorhebt.
