Hoofdstuk 1: Superdiversiteit en migratierisico’s
Van gastarbeid tot superdiversiteit
Op een halve eeuw evolueerden we van een samenleving met erg beperkte etnisch- culturele
diversiteit naar een wereld van superdiversiteit
Om onze samenleving van vandaag te begrijpen, moeten we de geschiedenis van de
migraties kennen: Het is niet alleen de geschiedenis van de mensen die migreerden, het is de
geschiedenis van onze samenleving!
Geschiedenis van de migratie in België
Vooraf
Migratie is van alle tijde
Oude Grieken en Romeinen
Vanuit Europa na ontdekkingsreizen, naar de ‘nieuwe’ wereld
Slavernij
Heropbouw na WO II in Europa
Aantrekken gastarbeiders in Jaren 60
Dekolonisatie
Maar hoe kunnen we onze Belgische migratiegeschiedenis begrijpen?
Voor de 1ste WO
Bijna geen migranten (amper 3,5%)
Degene die er wel zijn, komen van buurlanden: Italië, Polen en Tsjechië
3,9% georganiseerde migratie
Na de 2de WO
1945 – 1956
o Italiaanse contignenten
77 000 Zuid Italianen en 20 000 Polen
o Steenkool, zware industrie Wallonië, Limburg, Brussel
o Mijnramp Marcinelle in 1956:
262 doden, 12 verschillende nationaliteiten onder wie 136 Italianen en 95
Belgen
1947: 4,3% niet – Belgen in ons land
1945 – 1973: Les trente glorieuses
o Men had nood aan arbeidskrachten door een sterke economische groei
o Gastarbeiders uit Italië, Spanje, Griekenland en Portugal
Actief opzoek naar gastarbeiders in de jaren 60
1956 – 1969: golden sixties, tekort aan arbeidskrachten
Twee reacties:
Meer vrouwen op de arbeidsmarkt
Actief aantrekken gastarbeiders
Twee reacties
1 steeds een sterkere economische groei = versnelling van de migratie
2 (her) intrede van de vrouwen op de arbeidsmarkt
Zwaar en laagbetaald werk was onbemand, dus nieuwe wervingsladen: Marokko & Turkije in jaren 60
+ samenlevingsakkoord met regeringen (Marokko & Turkije)
,+ laaggeschoolde mannelijke arbeiders voor mijnbouw, zware industrie en bouw
+ dubbel migrateiproces
1 van platteland naar stad
2 van land van herkomst naar westen
Er was ook migratie naar andere landen
Verdubbeling van het aantal vreemdelingen
+ overheid en buitenlandse werknemers zagen het als een tijdelijke situatie
Nieuwe wervingslanden
Spanje en Griekenland
Marokko en Turkije
1970: 7,2% niet Belgen in ons land
Welke fases kan je onderscheiden in de migratie na WO II?
Eerste fase: wederopbouw van het land
Tweede fase: door sterke economische groei
De eerste economische crisis in de jaren 70 en de migratiestop. Welke verschuivingen zien we na
de migratiestop van 1974?
1973 = migratiestop door oliecrisis
Afname van arbeidskrachten => stijging van de werkloosheid
Migratiestop!
GEVOLG:
o Daling immigratie
o Arbeidsmigratie verschoof naar andere soorten migratie
Vb: gezinshereniging of politiek asiel
1974: Belgische overheid kondigden een zogenaamde ‘immigratiestop’ af met een duidelijke
beperking van het aantal buitenlandse immigraties als gevolg
Nooit tot een volledige stop, wel een verschuiving in de migratiekanalen
o De poort voor arbeidsmigratie van buiten de EU (deels) gesloten
Verschuiving naar:
Gezinshereniging (intenser vanaf de jaren 80)
Asiel (vanaf jaren 90)
Jaren 70 en 80: de gastarbeiders werden migranten
Er was nog steeds geen echt beleid
De jaren 1990: meer asiel aanvragen en uitbreiding EU. Waarom steeg de migratie in de jaren 90?
De uitbreiding van de EU heeft migratie mogelijk gemaakt op basis van vrij verkeer van
werknemers. Werknemers mochten zich dus vrij verplaatsen in de EU om te werken
BELANGRIJKSTE legale migratiekanaal
Gastarbeiders werden migranten (jaren 70-80). Er was geen beleid door overheid
Sterke stijging instroom in de jaren 90: gezinshereniging gaat verder
3 ontwikkelingen doen immigratie en diversiteit landen van oorsprong stijgen
Waarom zijn de jaren 90 een scharniermoment in de overgang naar een superdiversiteit?
3 ontwikkelingen doen immigratie en diversiteit van landen van oorsprong stijgen:
1. Door toename van de globalisering (+ internationale handel en economische migratie)
2. Oorlogen en conflicten
, Stijging van vluchtelingen door: Golfoorlog & Bosnische burgeroorlog
3. De val van de muur (1989) en de uitbreiding van de EU
Nieuwe migratie uit centraal en Oost Europa door van de muur
Toetreding van de EU van de Oostbloklanden
BESLUIT
De superdiversiteit van de 21ste eeuw
Het resultaat van deze opeenvolgende migratiegolven is een veel complexere sociale realiteit,
zeker in onze steden
Een multiculturele samenleving, of hoe moeten we deze diversiteit benoemen?
Van gastarbeid tot superdiversiteit
Op een halve eeuw evolueerden we van een samenleving met erg beperkte etnisch- culturele
diversiteit naar een wereld van superdiversiteit
Om onze samenleving van vandaag te begrijpen, moeten we de geschiedenis van de
migraties kennen: Het is niet alleen de geschiedenis van de mensen die migreerden, het is de
geschiedenis van onze samenleving!
Geschiedenis van de migratie in België
Vooraf
Migratie is van alle tijde
Oude Grieken en Romeinen
Vanuit Europa na ontdekkingsreizen, naar de ‘nieuwe’ wereld
Slavernij
Heropbouw na WO II in Europa
Aantrekken gastarbeiders in Jaren 60
Dekolonisatie
Maar hoe kunnen we onze Belgische migratiegeschiedenis begrijpen?
Voor de 1ste WO
Bijna geen migranten (amper 3,5%)
Degene die er wel zijn, komen van buurlanden: Italië, Polen en Tsjechië
3,9% georganiseerde migratie
Na de 2de WO
1945 – 1956
o Italiaanse contignenten
77 000 Zuid Italianen en 20 000 Polen
o Steenkool, zware industrie Wallonië, Limburg, Brussel
o Mijnramp Marcinelle in 1956:
262 doden, 12 verschillende nationaliteiten onder wie 136 Italianen en 95
Belgen
1947: 4,3% niet – Belgen in ons land
1945 – 1973: Les trente glorieuses
o Men had nood aan arbeidskrachten door een sterke economische groei
o Gastarbeiders uit Italië, Spanje, Griekenland en Portugal
Actief opzoek naar gastarbeiders in de jaren 60
1956 – 1969: golden sixties, tekort aan arbeidskrachten
Twee reacties:
Meer vrouwen op de arbeidsmarkt
Actief aantrekken gastarbeiders
Twee reacties
1 steeds een sterkere economische groei = versnelling van de migratie
2 (her) intrede van de vrouwen op de arbeidsmarkt
Zwaar en laagbetaald werk was onbemand, dus nieuwe wervingsladen: Marokko & Turkije in jaren 60
+ samenlevingsakkoord met regeringen (Marokko & Turkije)
,+ laaggeschoolde mannelijke arbeiders voor mijnbouw, zware industrie en bouw
+ dubbel migrateiproces
1 van platteland naar stad
2 van land van herkomst naar westen
Er was ook migratie naar andere landen
Verdubbeling van het aantal vreemdelingen
+ overheid en buitenlandse werknemers zagen het als een tijdelijke situatie
Nieuwe wervingslanden
Spanje en Griekenland
Marokko en Turkije
1970: 7,2% niet Belgen in ons land
Welke fases kan je onderscheiden in de migratie na WO II?
Eerste fase: wederopbouw van het land
Tweede fase: door sterke economische groei
De eerste economische crisis in de jaren 70 en de migratiestop. Welke verschuivingen zien we na
de migratiestop van 1974?
1973 = migratiestop door oliecrisis
Afname van arbeidskrachten => stijging van de werkloosheid
Migratiestop!
GEVOLG:
o Daling immigratie
o Arbeidsmigratie verschoof naar andere soorten migratie
Vb: gezinshereniging of politiek asiel
1974: Belgische overheid kondigden een zogenaamde ‘immigratiestop’ af met een duidelijke
beperking van het aantal buitenlandse immigraties als gevolg
Nooit tot een volledige stop, wel een verschuiving in de migratiekanalen
o De poort voor arbeidsmigratie van buiten de EU (deels) gesloten
Verschuiving naar:
Gezinshereniging (intenser vanaf de jaren 80)
Asiel (vanaf jaren 90)
Jaren 70 en 80: de gastarbeiders werden migranten
Er was nog steeds geen echt beleid
De jaren 1990: meer asiel aanvragen en uitbreiding EU. Waarom steeg de migratie in de jaren 90?
De uitbreiding van de EU heeft migratie mogelijk gemaakt op basis van vrij verkeer van
werknemers. Werknemers mochten zich dus vrij verplaatsen in de EU om te werken
BELANGRIJKSTE legale migratiekanaal
Gastarbeiders werden migranten (jaren 70-80). Er was geen beleid door overheid
Sterke stijging instroom in de jaren 90: gezinshereniging gaat verder
3 ontwikkelingen doen immigratie en diversiteit landen van oorsprong stijgen
Waarom zijn de jaren 90 een scharniermoment in de overgang naar een superdiversiteit?
3 ontwikkelingen doen immigratie en diversiteit van landen van oorsprong stijgen:
1. Door toename van de globalisering (+ internationale handel en economische migratie)
2. Oorlogen en conflicten
, Stijging van vluchtelingen door: Golfoorlog & Bosnische burgeroorlog
3. De val van de muur (1989) en de uitbreiding van de EU
Nieuwe migratie uit centraal en Oost Europa door van de muur
Toetreding van de EU van de Oostbloklanden
BESLUIT
De superdiversiteit van de 21ste eeuw
Het resultaat van deze opeenvolgende migratiegolven is een veel complexere sociale realiteit,
zeker in onze steden
Een multiculturele samenleving, of hoe moeten we deze diversiteit benoemen?
