Geestelijke stromingen
1. Hindoeïsme
1.1 ontstaan van het hindoeïsme in historische context
Het is onduidelijk wanneer het hindoeïsme als religie precies is ontstaan. Voor het
gemak gaat men ervan uit dat het ‘officiële’ hindoeïsme is ontstaan met het op schrift
stellen van de Veda’s.
Veda’s = de belangrijkste teksten in het hindoeïsme, ontstaan rond 1000 vóór
Christus, maar mogelijk al langer mondeling.
Kastenstelsel: de samenleving is verdeeld in groepen. Belangrijke regels van het
kastenstelsel:
- je mag alleen trouwen met iemand uit je eigen kaste
- je mag alleen eten met mensen uit je eigen kaste
- beroepen zijn verbonden aan een bepaalde kaste
- de religieuze plichten (dharma) waaraan je moet voldoen, zijn verbonden aan je
kaste.
De 4 officiële kasten zijn:
1. De priesters en geestelijken (brahmanen)
2. De strijders/de wereldlijke macht (kshatriya’s)
3. De handelaren, handwerkers en boeren (vaishya’s)
4. De dienaren/onderdanen (shudra’s)
De vijfde, onofficiële kaste, is de kaste van de onaanraakbaren (chandala’s). Dit zijn
officieel de kastelozen en horen ook niet tot het kastenstelsel formeel gezien.
De priesters en geestelijken hebben de geestelijke en religieuze macht, maar hebben
ook de verantwoordelijkheid voor het onderwijs aan de twee kasten onder hen.
Brahmanen: - streng vegetarisch (door totaal verbod op geweld)
Kshatriya’s: - zijn van oudsher de strijders, de vechters
- hebben de taak om het land te verdedigen en besturen
- mogen juist wel geweld gebruiken
Vaishya’s: - zijn van oudsher de herders die het vee hoedden
Shudra’s: - staan in dienst van de hogere kasten
- werken letterlijk als dienaars
Chandala’s: - vallen buiten het kastensysteem
- telt naar schatting honderd miljoen mensen
- mogen de beroepen uitvoeren waarmee men met bloed in
aanraking komt (menselijk of dierlijk) of met de dood.
Alleen de drie hoogste kasten hebben recht op onderwijs en het meedoen aan
religieuze ceremonies.
,De twee laagste kasten, de shudra’s en de chandala’s worden gezien als het uitschot
van de samenleving.
Deze kasten bestaan (oorspronkelijk) uit de bewoners van de Indusvallei die door de
Ariërs werden onderworpen.
Officieel is het kastensysteem in India verboden bij de wet, maar in de praktijk is het
echter nog erg lastig om het systeem vaarwel te zeggen.
1.2 Beginselen en kerngedachten
Er is geen leer die van hogerhand is vastgesteld en waar iedereen zich aan dient te
houden. Iedereen bepaalt zelf wat hij of zij gelooft. Ondanks de vele verschillen
tussen hindoes zijn er wel enkele zaken die voor alle hindoes gelden en de basis
vormen voor het hindoeïsme.
polytheïsme, hindoes geloven dat er meerdere goden zijn.
één god is het belangrijkste. Vaak vereert een hindoe er maar ééntje.
Hindoes gaan ervan uit dat al deze goden terug te voeren zijn op één god,
Brahman. Sommige hindoes geloven dat Brahman een echt persoon is, andere
hindoes denken dat hij een soort energie of oerkracht is.
Brahman is de scheppende kracht. Ook de mensen zijn uit Brahman ontstaan.
In iedere mens is een stukje oerkracht of scheppende kracht overgebleven,
Atman (ieder mens is dus automatisch een beetje goddelijk).
doel van het leven: een mens wordt na zijn sterven weer één met het goddelijke.
Het Atman wordt weer verenigd met het Brahman.
reïncarnatie, een mens leeft meerdere levens achter elkaar. Het leven dat iemand
leeft, is afhankelijk van zijn vorige leven.
karma: het geheel van iemands daden, de goede en slechte.
Iemands karma bepaalt hoe hij/zij in een volgend leven terug komt.
Dharma: religieuze plichten
Moksha: de verlossing uit de kringloop van het leven en de wedergeboorten (het
uiteindelijke doel van hindoes)
Samsara: het moment waarop het Atman weer met het Brahman wordt verenigd.
De verlossing (Moksha) wordt bereikt op het moment dat je niet meer wordt
herboren. Er wordt dan helemaal geen karma meer opgebouwd.
Goden: kunnen mannelijk, vrouwelijk of in een gedaante van een dier zijn.
Het verschilt per huishouden, streek of dorp welke god er aanbeden wordt.
, Brahma: de schepper-god.
- Hij heeft het universum geschapen.
- Sterfelijke god, als hij sterft zal volgens het hindoeïsme het universum vergaan. Er
komt dan een nieuwe Brahma die een nieuw universum zal scheppen.
- Brahma wordt altijd afgebeeld met vier hoofden. Deze staan voor de vier belangrijke
boeken van het hindoeïsme en de oorspronkelijke kasten
Vishnu: de godheid die de wereld in stand houdt.
- komt naar de aarde om een ramp te redden die lijkt te gebeuren. Komt in de vorm
van een avatar (een verschijningsvorm van een godheid)
- getrouwd met Lakshmi en wordt altijd afgebeeld in het blauw.
- er zijn 10 avatars bekend van Vishnu
- onder meer een vis, schildpad en dwerg.
- de belangrijkste avatar is Krishna
- de tiende avatar is een bijzondere, deze is namelijk nog niet naar de aarde
gekomen. Kalki zal komen als de aarde bijna is vergaan.
Shiva: de vernietiger van de aarde.
- een woeste god die altijd met kettingen en schedels afgebeeld. Wordt vaak
afgebeeld als danser. Al dansend vernietigt hij de aarde, maar door het dansen
bouwt hij dezelfde aarde ook weer op.
- shiva is een witte god en draagt ook altijd witte kleding en attributen.
- heeft een derde oog (stip op voorhoofd).
- Shiva wordt vaak aanbeden in de vorm van een lingham (penis). Een korte zuil met
afgeronde kop is op een liggende schijf geplaatst. Deze schijf staat symbool voor de
yoni (de vagina).
Ganesha: neemt hindernissen weg.
- zoon van Shiva
- de god met het olifantengezicht en vier armen.
- wordt veelal aanbeden voordat iemand op reis gaat, een nieuw huis gaat bouwen of
een andere belangrijke stap gaat nemen.
1.4 Belangrijke geschriften
De Veda’s
- rond 1000 vóór Christus opgeschreven, maar mogelijk duizenden jaren daarvoor al
mondeling doorverteld.
- bestaan uit: gebeden voor de goden
beschrijvingen over hoe rituelen uitgevoerd dienen te worden
bezweringsformules om ziektes af te wenden
teksten over hoe gezond te leven en ziekten te behandelen.
- teksten zijn zo heilig dat veranderingen onmogelijk zijn. De teksten die nu gebruikt
worden zijn hetzelfde als 3000 jaar geleden.
Veda betekent letterlijk ‘heilig weten’ of ‘openbaring’. De Veda’s zijn de belangrijkste
geschriften van het hindoeïsme.
De Brahmana’s
- teksten die door de priesterkasten zijn overgeleverd.
- abstracte teksten over bijvoorbeeld het ontstaan van de aarde, de plaats van de
mens in de schepping en de betekenis van rituelen.
1. Hindoeïsme
1.1 ontstaan van het hindoeïsme in historische context
Het is onduidelijk wanneer het hindoeïsme als religie precies is ontstaan. Voor het
gemak gaat men ervan uit dat het ‘officiële’ hindoeïsme is ontstaan met het op schrift
stellen van de Veda’s.
Veda’s = de belangrijkste teksten in het hindoeïsme, ontstaan rond 1000 vóór
Christus, maar mogelijk al langer mondeling.
Kastenstelsel: de samenleving is verdeeld in groepen. Belangrijke regels van het
kastenstelsel:
- je mag alleen trouwen met iemand uit je eigen kaste
- je mag alleen eten met mensen uit je eigen kaste
- beroepen zijn verbonden aan een bepaalde kaste
- de religieuze plichten (dharma) waaraan je moet voldoen, zijn verbonden aan je
kaste.
De 4 officiële kasten zijn:
1. De priesters en geestelijken (brahmanen)
2. De strijders/de wereldlijke macht (kshatriya’s)
3. De handelaren, handwerkers en boeren (vaishya’s)
4. De dienaren/onderdanen (shudra’s)
De vijfde, onofficiële kaste, is de kaste van de onaanraakbaren (chandala’s). Dit zijn
officieel de kastelozen en horen ook niet tot het kastenstelsel formeel gezien.
De priesters en geestelijken hebben de geestelijke en religieuze macht, maar hebben
ook de verantwoordelijkheid voor het onderwijs aan de twee kasten onder hen.
Brahmanen: - streng vegetarisch (door totaal verbod op geweld)
Kshatriya’s: - zijn van oudsher de strijders, de vechters
- hebben de taak om het land te verdedigen en besturen
- mogen juist wel geweld gebruiken
Vaishya’s: - zijn van oudsher de herders die het vee hoedden
Shudra’s: - staan in dienst van de hogere kasten
- werken letterlijk als dienaars
Chandala’s: - vallen buiten het kastensysteem
- telt naar schatting honderd miljoen mensen
- mogen de beroepen uitvoeren waarmee men met bloed in
aanraking komt (menselijk of dierlijk) of met de dood.
Alleen de drie hoogste kasten hebben recht op onderwijs en het meedoen aan
religieuze ceremonies.
,De twee laagste kasten, de shudra’s en de chandala’s worden gezien als het uitschot
van de samenleving.
Deze kasten bestaan (oorspronkelijk) uit de bewoners van de Indusvallei die door de
Ariërs werden onderworpen.
Officieel is het kastensysteem in India verboden bij de wet, maar in de praktijk is het
echter nog erg lastig om het systeem vaarwel te zeggen.
1.2 Beginselen en kerngedachten
Er is geen leer die van hogerhand is vastgesteld en waar iedereen zich aan dient te
houden. Iedereen bepaalt zelf wat hij of zij gelooft. Ondanks de vele verschillen
tussen hindoes zijn er wel enkele zaken die voor alle hindoes gelden en de basis
vormen voor het hindoeïsme.
polytheïsme, hindoes geloven dat er meerdere goden zijn.
één god is het belangrijkste. Vaak vereert een hindoe er maar ééntje.
Hindoes gaan ervan uit dat al deze goden terug te voeren zijn op één god,
Brahman. Sommige hindoes geloven dat Brahman een echt persoon is, andere
hindoes denken dat hij een soort energie of oerkracht is.
Brahman is de scheppende kracht. Ook de mensen zijn uit Brahman ontstaan.
In iedere mens is een stukje oerkracht of scheppende kracht overgebleven,
Atman (ieder mens is dus automatisch een beetje goddelijk).
doel van het leven: een mens wordt na zijn sterven weer één met het goddelijke.
Het Atman wordt weer verenigd met het Brahman.
reïncarnatie, een mens leeft meerdere levens achter elkaar. Het leven dat iemand
leeft, is afhankelijk van zijn vorige leven.
karma: het geheel van iemands daden, de goede en slechte.
Iemands karma bepaalt hoe hij/zij in een volgend leven terug komt.
Dharma: religieuze plichten
Moksha: de verlossing uit de kringloop van het leven en de wedergeboorten (het
uiteindelijke doel van hindoes)
Samsara: het moment waarop het Atman weer met het Brahman wordt verenigd.
De verlossing (Moksha) wordt bereikt op het moment dat je niet meer wordt
herboren. Er wordt dan helemaal geen karma meer opgebouwd.
Goden: kunnen mannelijk, vrouwelijk of in een gedaante van een dier zijn.
Het verschilt per huishouden, streek of dorp welke god er aanbeden wordt.
, Brahma: de schepper-god.
- Hij heeft het universum geschapen.
- Sterfelijke god, als hij sterft zal volgens het hindoeïsme het universum vergaan. Er
komt dan een nieuwe Brahma die een nieuw universum zal scheppen.
- Brahma wordt altijd afgebeeld met vier hoofden. Deze staan voor de vier belangrijke
boeken van het hindoeïsme en de oorspronkelijke kasten
Vishnu: de godheid die de wereld in stand houdt.
- komt naar de aarde om een ramp te redden die lijkt te gebeuren. Komt in de vorm
van een avatar (een verschijningsvorm van een godheid)
- getrouwd met Lakshmi en wordt altijd afgebeeld in het blauw.
- er zijn 10 avatars bekend van Vishnu
- onder meer een vis, schildpad en dwerg.
- de belangrijkste avatar is Krishna
- de tiende avatar is een bijzondere, deze is namelijk nog niet naar de aarde
gekomen. Kalki zal komen als de aarde bijna is vergaan.
Shiva: de vernietiger van de aarde.
- een woeste god die altijd met kettingen en schedels afgebeeld. Wordt vaak
afgebeeld als danser. Al dansend vernietigt hij de aarde, maar door het dansen
bouwt hij dezelfde aarde ook weer op.
- shiva is een witte god en draagt ook altijd witte kleding en attributen.
- heeft een derde oog (stip op voorhoofd).
- Shiva wordt vaak aanbeden in de vorm van een lingham (penis). Een korte zuil met
afgeronde kop is op een liggende schijf geplaatst. Deze schijf staat symbool voor de
yoni (de vagina).
Ganesha: neemt hindernissen weg.
- zoon van Shiva
- de god met het olifantengezicht en vier armen.
- wordt veelal aanbeden voordat iemand op reis gaat, een nieuw huis gaat bouwen of
een andere belangrijke stap gaat nemen.
1.4 Belangrijke geschriften
De Veda’s
- rond 1000 vóór Christus opgeschreven, maar mogelijk duizenden jaren daarvoor al
mondeling doorverteld.
- bestaan uit: gebeden voor de goden
beschrijvingen over hoe rituelen uitgevoerd dienen te worden
bezweringsformules om ziektes af te wenden
teksten over hoe gezond te leven en ziekten te behandelen.
- teksten zijn zo heilig dat veranderingen onmogelijk zijn. De teksten die nu gebruikt
worden zijn hetzelfde als 3000 jaar geleden.
Veda betekent letterlijk ‘heilig weten’ of ‘openbaring’. De Veda’s zijn de belangrijkste
geschriften van het hindoeïsme.
De Brahmana’s
- teksten die door de priesterkasten zijn overgeleverd.
- abstracte teksten over bijvoorbeeld het ontstaan van de aarde, de plaats van de
mens in de schepping en de betekenis van rituelen.
